Yenidənhesablama ilə bağlı ən yayılmış yanlış təsəvvür budur ki, keçmiş sənəd düzəldiləndə 1C asılı rəqəmləri özü yeniləyir. Əslində platforma yalnız hansı nəticələrin şübhəli olduğunu qeyd edir, hesablamanın özünə toxunmur. Bu bölgünün səbəbini anlamaq hesablama sisteminin bütün memarlığını dəyişir.
platforma ilə proqramçının vəzifə bölgüsünü, avtomatik yenidənhesablamanın niyə təhlükəli olacağını, uçot siyasətinin koda necə çevrildiyini və qərar məntiqini harada saxlamağın düzgün olduğunu
Excel-də bir xananı dəyişəndə formula ilə bağlı digər xanalar dərhal yenilənir. Bir çox proqramçı hesablama registrlərinə də eyni gözlənti ilə yaxınlaşır: keçmiş sənədi düzəltdim, deməli asılı mükafatlar özü yenilənəcək. 1C:Enterprise 8.3 belə işləmir. Yenidənhesablama mexanizmi qəsdən yarımçıq işləyən mexanizmdir: o, şübhəli qeydləri göstərir, amma onlara toxunmur. Bu prinsip xəbərdaredici (Уведомительный) prinsip adlanır və onu başa düşmədən yazılan kod ya səssiz səhvlərlə, ya da gözlənilməz rəqəm dəyişiklikləri ilə nəticələnir.
Excel gözləntisi hesablama registrində niyə işləmir
Excel xanasındakı formula bir faylın içində, bir istifadəçinin qarşısında, heç bir hüquqi nəticəsi olmadan yenilənir. Əməkhaqqı hesablaması isə tamam başqa mühitdir. Hesablanmış məbləğ artıq işçiyə ödənilmiş, dövlət orqanına hesabat kimi təqdim olunmuş, mühasibat uçotunda əks etdirilmiş ola bilər. Belə rəqəmin arxa planda səssizcə dəyişməsi kömək deyil, risk olardı.
Təsəvvür edin ki, platforma keçmiş mükafatı özü yeniləyir. Mühasib may ayının hesabatını təqdim edib. Avqustda bir əməkhaqqı sənədi düzəldilir və may mükafatı arxa planda dəyişir. Növbəti dəfə mayın hesabatı açılanda rəqəm artıq təqdim olunmuş rəqəmlə üst-üstə düşmür və bunun səbəbini heç kim bilmir, çünki heç kim bu dəyişikliyi etməyib.
Platforma riyazi mühərrikdir. O, baza dəyişikliyini aşkar edə bilir, amma şirkətin uçot siyasətini, hesabat dövrünün bağlı olub-olmadığını və düzəlişin hüquqi nəticəsini bilmir.
Vəzifə bölgüsü: platforma qeyd edir, kod qərar verir
Xəbərdaredici prinsipi ən yaxşı vəzifələrin kəsişməsi ilə göstərmək olar. Platformanın işi ilə sizin işiniz bir nöqtədə, yəni Перерасчет cədvəlində görüşür.
| Addım | Kim icra edir | Nə baş verir |
|---|---|---|
| Baza dəyişikliyini aşkar etmək | Platforma | Qeyd dəsti yazılanda Ведущие əlaqələri yoxlanılır |
| Siyahıya qeyd əlavə etmək | Platforma | Перерасчет cədvəlinə növ, obyekt və ölçü yazılır |
| Siyahını oxumaq | Sizin kodunuz | Sorğu ilə qeydlər seçilir |
| Qərar vermək | Sizin kodunuz | Uçot siyasəti tətbiq edilir |
| Yeni nəticəni yazmaq | Sizin kodunuz | Qeyd dəsti yenilənir |
| Siyahını təmizləmək | Sizin kodunuz | Emal olunan qeyd silinir |
Cədvəlin son sətri çox vaxt unudulur. Platforma qeydi avtomatik yazsa da, sizin yenidən hesablama apardığınızı bilmir və qeydi öz-özünə silmir. Əgər onu təmizləməsəniz, növbəti emal eyni işi yenidən görəcək.
Uçot siyasəti koda necə çevrilir
Xəbərdaredici prinsipin praktik dəyəri budur ki, eyni siyahıya şirkətdən asılı olaraq fərqli reaksiya vermək mümkündür. Üç tipik siyasət götürək:
- Tam retrospektiv: keçmiş dövrün qeydi birbaşa yenilənir.
- Rüb daxilində: eyni maliyyə rübündə olan dövr yenilənir, daha əvvəlki dövr toxunulmaz qalır.
- Cari aya fərq: bağlanmış dövrə toxunulmur, yaranan fərq cari ayın hesablamasına əlavə olunur.
Bu qayda kodda ayrıca funksiya şəklində saxlanmalıdır. Nümunəyə baxaq. Burada HesablamaSiyaseti ümumi modulunun funksiyası düzəliş olunmuş dövr üçün qərar qaytarır:
// Ümumi modul: HesablamaSiyaseti
// Qaytarır: "Yenile" - dövr birbaşa yenilənir, "Ferq" - fərq cari aya yazılır
Функция Qerar(Dovr, BaglanmaTarixi) Экспорт
Если НачалоМесяца(Dovr) >= НачалоМесяца(BaglanmaTarixi) Тогда
Возврат "Yenile";
КонецЕсли;
Возврат "Ferq";
КонецФункции
Funksiyanın özü sadədir, amma memarlıq baxımından önəmli olan onun yeridir. Şirkət qaydanı dəyişəndə yalnız bu funksiya dəyişir. Emal alqoritmi, sorğular və hesablama prosedurları toxunulmaz qalır.
Qərarın nəticələrini aydın görmək üçün nümunə bir siyahı götürək. Dekabrda 40 qeyd toplanıb. Bağlanmış dövrlər üçün 8 qeyd fərq kimi cari aya yazılıb, 28 qeyd açıq dövrdədir və birbaşa yenilənib, 4 qeyd isə mühasib tərəfindən əl ilə yoxlanmaq üçün saxlanıb.
Bağlanmış dövr: zaman oxunda qərar
Bağlanma tarixi siyasətin ən aydın ifadəsidir. Tutaq ki, şirkətdə bağlanma tarixi 1 dekabrdır və nümunə dövrlər bunlardır: sentyabr və oktyabr bağlıdır, noyabrın düzəlişi isə açıq dövrə düşür.
Texniki olaraq noyabr qeydinin bağlanma tarixindən sonra olub-olmadığını yoxlamaq üçün dövrü registrdən oxumaq lazımdır, çünki Перерасчет cədvəlinin özündə qeydiyyat dövrü sahəsi yoxdur. Bunun necə edildiyi cədvəlin strukturu ilə bağlıdır və ОбъектПерерасчета vasitəsilə registrə birləşmə tələb edir. Registr qeydlərinin sənədə necə bağlandığını sənəd hərəkətlərini oxumaq haqqında məqalədə görə bilərsiniz.
Real ssenari: geriyə qüvvəli tarif artımı
Tutaq ki, şirkət yanvarda qərar verir ki, tarif artımı oktyabrdan qüvvəyə mindirilsin. Rəqəmlər nümunə üçündür. Dörd ay üzrə hər işçinin əməkhaqqı sənədi yenidən keçirilir. Platforma hər keçirmədə asılı mükafat qeydləri üçün Перерасчет qeydləri yazır.
- Mühasib oktyabr, noyabr, dekabr və yanvar sənədlərini düzəldir.
- Platforma hər dəyişiklik üçün siyahıya qeyd əlavə edir, rəqəmlər isə hələ dəyişmir.
- Xüsusi emal siyahını oxuyur və qaydaya görə bağlanmış dövrləri müəyyən edir.
- Açıq dövrlərin mükafatı birbaşa yenilənir, bağlı dövrlərin fərqi cari aya yazılır.
- Emal olunan qeydlər siyahıdan silinir və mühasib hesabatı yoxlayır.
Əgər platforma rəqəmləri özü dəyişsəydi, bu ssenaridə dördüncü addım mümkün olmazdı: bağlı dövrlər üçün «dəyişmə, fərqi başqa yerə yaz» qaydasını tətbiq etməyə imkan qalmazdı. Xəbərdaredici prinsip məhz belə qərarları mümkün edir. Eyni zamanda, mexanizmin mövcudluğu heç bir halda sizə emal yazmamaq icazəsi vermir. Siyahı oxunmursa, o sadəcə şübhəli qeydlərin arxividir.
Oxşar hadisə zənciri başqa kontekstdə gecə hesabatının səhər səhv çıxması təhlilində görünür. Orada da əsas dərs budur: asılı nəticənin hansı halda yeniləndiyinə nəzarət edilməyəndə problem hesabat səviyyəsində gec aşkar olunur.
Xəbərdaredici prinsipi pozan tipik yanaşmalar
Sənədin keçirilməsi zamanı siyahını oxuyub bütün qeydləri yoxlamadan yeniləmək. Bu, platformanın xüsusi olaraq verdiyi qərar imkanını ləğv edir və bağlı dövrlərə icazəsiz müdaxiləyə yol açır.
Bağlanma qaydasını kodun on yerinə səpələmək. Qayda dəyişəndə bir yeri unutmaq kifayətdir ki, eyni qeyd müxtəlif emallarda fərqli davransın.
Qərarı bir funksiyada saxlamaq, emalı ayrıca alətdə toplamaq, hər qərarı jurnal üçün izah etmək və qeydi yalnız uğurlu emaldan sonra silmək.
Bir məqamı da ayrıca qeyd etmək lazımdır. Перерасчет qeydi nəticənin mütləq dəyişəcəyini bildirmir, sadəcə dəyişə biləcəyini bildirir. Yenidən hesablama nəticəsində rəqəm eyni qala bilər. Məsələn, baza qeydinin yalnız rekviziti dəyişibsə, faktiki məbləğ eyni ola bilər. Yaxşı emal köhnə və yeni dəyəri müqayisə edir və yalnız fərq olduqda yazılış aparır. Bu kiçik yoxlama həm artıq yazma əməliyyatlarını, həm də zəncirin lazımsız davam etməsini aradan qaldırır.
Fərq cari aya yazılanda rəqəmlər necə görünür
«Cari aya fərq» siyasəti ən çox sual doğuran variantdır, çünki düzəliş bir dövrdə, onun nəticəsi isə başqa dövrdə görünür. Nümunə rəqəmlərlə baxaq. Noyabrın əməkhaqqı 900,00-dən 950,00 AZN-ə düzəldilib, mükafat qaydası 20%-dir və noyabr bağlıdır.
| Sətir | Noyabr, AZN | Dekabr, AZN |
|---|---|---|
| Mükafat, registrdə | 180,00 (dəyişmir) | Dekabrın öz mükafatı |
| Hesablanmalı olan | 950 × 20% = 190,00 | Yoxdur |
| Fərq sətri | Yoxdur | 190,00 − 180,00 = 10,00 |
Noyabrın hesabatı təqdim olunduğu vəziyyətdə qalır, dekabrda isə ayrıca sətirdə 10,00 AZN görünür. Bunun üçün çox vaxt ayrıca hesablama növü yaradılır, məsələn «Keçmiş dövr fərqi». Beləliklə, hesabatda adi mükafat ilə düzəliş məbləği qarışmır və mühasib hər iki rəqəmi ayrıca görür.
Burada bir incəlik var: noyabrın mükafat qeydi dəyişmədiyi üçün sonrakı dövrlərdə onu baza kimi oxuyan hesablamalar yenə köhnə rəqəmi görəcək. Fərqin növbəti hesablamalara necə təsir edəcəyi də siyasətin bir hissəsi kimi əvvəlcədən müəyyən edilməlidir.
Qərarın izi: kim, nə vaxt və niyə
Перерасчет cədvəlinin sətri emaldan sonra silinir, yəni orada iz qalmır. Keçmiş dövrlə bağlı hər hansı dəyişiklik isə sonradan sual doğura bilər: bu mükafat niyə dəyişib? Buna görə ciddi sistemlərdə emal öz qərarını ayrıca yerdə qeyd edir. Bunun üçün məlumat registri və ya jurnal yazılışı işlədilə bilər.
- Sənəd və işçi: hansı qeyd baxılıb.
- Köhnə və yeni nəticə: məsələn 180,00 və 190,00 AZN.
- Qəbul edilmiş qərar: birbaşa yeniləmə, cari aya fərq və ya əl ilə yoxlama.
- İstifadəçi və vaxt: emalı kimin, nə vaxt işə saldığı.
Bu məlumat auditor sualına cavab verməkdən əlavə, qaydanın özünü yaxşılaşdırmağa da kömək edir. Əgər fərq yazılışlarının əksəriyyəti bir neçə qəpiklik yuvarlaqlaşdırma fərqidirsə, komanda kiçik fərqlər üçün ayrıca qayda qəbul edə bilər.
Bağlanma tarixini harada saxlamaq lazımdır
Qərar funksiyası bağlanma tarixini parametr kimi alır. Bu tarixin mənbəyi layihədən asılı olaraq fərqli ola bilər. Bir sadə həll konstanta (Константа), yəni bütün baza üçün bir dəyər saxlayan konfiqurasiya obyektidir. Şirkətlərin sayı birdən çox olduqda məlumat registri daha uyğundur, çünki hər təşkilat üçün ayrıca tarix saxlamaq mümkün olur.
Ən vacibi tarixin dəyişdirilmə hüququdur. Bağlanma tarixini hər istifadəçi dəyişə bilirsə, bütün siyasət mənasını itirir. Bu dəyəri yalnız məsul şəxslərin dəyişə bilməsini təmin edin və dəyişiklikləri də qeyd altına alın. Bu halda bağlanma tarixi sadə texniki parametr yox, uçot nəzarətinin elementi olur.
Dövr nə vaxt bağlı sayılır? Bağlı dövrün düzəlişi harada əks olunur? Fərqin kiçik həddi varmı? Emalı kim işə salır? Bu dörd sualın yazılı cavabı qərar funksiyasının spesifikasiyası kimi xidmət edir.
Xəbərdarlığa nə qədər tez reaksiya vermək lazımdır
Xəbərdaredici prinsip bir vaxt boşluğu yaradır: qeyd yazılıb, nəticə isə hələ köhnədir. Bu boşluğun məqbul uzunluğu şirkətin iş ritmindən asılıdır. Hesablama ayda bir dəfə aparılırsa, emalın hesablama günündən əvvəl işləməsi kifayət edə bilər. Əgər hesabatlara hər gün baxılırsa, gündəlik və ya gecə emalı daha uyğundur.
Əsas qayda budur: boşluq heç vaxt ayın bağlanmasını keçməməlidir. Ay bağlanmazdan əvvəl gözləyən qeydlərin sayı yoxlanmalı, qalan hər sətir üzrə qərar qəbul edilməlidir. Bu yoxlamanı ayın bağlanma prosedurunun məcburi addımı etmək ən sadə və ən etibarlı yoldur, çünki o, xatırlamağa deyil, prosesə əsaslanır.
Prinsipin praktik yekunu
Xəbərdaredici prinsip iki cümləyə sığır: platforma dəyişikliyi qeyd edir, qərarı isə siz verirsiniz. Lakin bu cümlələrin arxasında ciddi memarlıq nəticələri dayanır. Yenidənhesablama alqoritmi yazılmalıdır, uçot siyasəti açıq şəkildə formalaşdırılmalıdır, qeydlərin həyat dövrü izlənməlidir.
Layihədə sifarişçidən iki şeyi mütləq soruşun: hansı dövrlər bağlı sayılır və bağlı dövrün düzəlişi harada əks olunur. Bu suallara cavabı yazılı şəkildə almaq, sonradan «niyə bu rəqəm dəyişdi» mübahisəsinin qarşısını alır. Cavab alındıqdan sonra kod artıq sadə bir tərcüməyə çevrilir: qayda bir funksiyada, emal bir prosedurda, nəzarət isə bir hesabatda.
Bu bölgünü qəbul etdikdən sonra növbəti məntiqi sual yaranır: siyahıya dəqiq olaraq nə düşür və nə düşmür? Cavab planın Ведущие cədvəlində və registrin Перерасчет obyektinin quruluşunda gizlənib. Bu quruluşu düzgün qurmaq, emal alqoritmini yazmaqdan da əvvəl gələn addımdır, çünki siyahı boşdursa, ən mükəmməl emal da işləməyəcək. Dəyişiklik nəzarətini əvvəlcədən düşünən komanda isə keçmiş dövr düzəlişlərini adi iş prosesi kimi qarşılayır və onları böhrana çevirmir.
Tez-tez verilən suallar
Platforma heç vaxt asılı nəticəni özü dəyişirmi?
Xeyr. Перерасчет mexanizmi çərçivəsində platforma yalnız qeyd yazır. Asılı qeydin Netice dəyəri sizin kodunuz onu yazana qədər dəyişmir.
Перерасчет qeydini emal etmədən saxlamaq olarmı?
Olar, bu qeydlər cədvəldə qalacaq və növbəti oxunuşda yenə görünəcək. Lakin qəsdən saxlanırsa, bunun səbəbi şirkət qaydasında göstərilməli, əks halda siyahı mənasını itirir.
Bağlanmış dövr üçün qeyd yaranırsa, nə etmək lazımdır?
Bu, şirkətin qaydasından asılıdır. Adətən ya dövrün özü yenilənmir və fərq cari dövrə yazılır, ya da müəyyən müddət ərzində dövr yenidən hesablanır.
Qərar məntiqini ayrıca modulda saxlamaq nəyə lazımdır?
Çünki uçot siyasəti dəyişə bilər. Qayda bir funksiyada olanda onu test etmək və dəyişmək asan olur, alqoritm isə toxunulmaz qalır.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





