1C proqramlaşdırmada peşəkar yanaşma – biznesiniz üçün optimal həllər

1C proqramlaşdırma üçün fərdi həllər
1C Avtomatlaşdırma

1C sisteminin fərdiləşdirilməsi, yeni modullar və mövcud funksiyaların genişləndirilməsi.

1C ilə biznesin rəqəmsal avtomatlaşdırılması
Xidmətlərimiz

1C proqramlaşdırma, fərdi həllər, inteqrasiyalar və biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması.

KodYaz 1C proqramlaşdırma təlimi
Təlimlər

1C proqramlaşdırma dərsləri, praktiki tapşırıqlar və peşəkar inkişaf.

KodYaz ilə rəqəmsal inteqrasiya ofisi
Rəqəmsal həllər

API inteqrasiyaları, avtomatlaşdırılmış iş axınları və süni intellekt əsaslı həllər.

Əməkhaqqıİş qrafikləriOxuma müddəti: ≈ 11 dəq

Qrafik registrinin düzgün qurulması işin yarısıdır: onun içi hər il real təqvim məlumatı ilə doldurulmalıdır. Bu məqalədə istehsalat təqvimi anlayışını, bayram və köçürmələrin normaya təsirini və bir ilin günlərini təhlükəsiz dolduran 1C emalını göstəririk.

Məqalədə nələri öyrənəcəksiniz

istehsalat təqviminin nə olduğunu, gün normasının həftəiçi saydan necə fərqləndiyini, bayram və köçürülmüş günlərin istisna kimi necə verildiyini və ili təkrar təhlükəsiz dolduran kodu.

Qrafik registri hazır olduqdan sonra əsas sual dəyişir: bu registrin içini kim, necə və hansı mənbədən dolduracaq? Əməkhaqqı hesablamasının etibarlılığı məhz burada həll olunur, çünki alqoritm nə qədər düzgün yazılsa da, normanı registrdən oxuyur. Registrdə səhv rəqəm varsa, hesablama da səhv olacaq, amma nəticə kifayət qədər inandırıcı görünəcək.

Bu işin mənbəyi istehsalat təqvimidir. İstehsalat təqvimi həmin il üçün iş günlərini, bayramları, köçürülmüş istirahət günlərini və qısaldılmış günləri göstərən yekun cədvəldir. Qrafik registri isə bu təqvimin konkret iş rejiminə tətbiq olunmuş formasıdır.

Həftəiçi günlərin sayı norma deyil

Ən sadə doldurma üsulu «bazar ertəsindən cüməyə qədər 1, şənbə və bazar 0 yaz» qaydasıdır. Bu, ilin əsasını düzgün verir, amma bayramları nəzərə almır. Həftəiçinə düşən hər bayram normadan bir gün azaldır. Bəzən də həftəsonuna düşən bayramın əvəzinə başqa iş günü istirahət günü elan edilir və ya əksinə, həftəsonu iş gününə çevrilir.

Aşağıdakı cədvəl 2026-cı il üçün iki ayrı məlumatı göstərir. Həftəiçi gün sayı təqvimdən dəqiq hesablanıb. «Çıxılan gün» sütunu isə tamamilə nümunədir: alqoritmin necə işlədiyini göstərmək üçün qoyulub, rəsmi bayram siyahısı deyil. Saat norması 8 saatlıq gün üzrə sadə hasildir.

AyHəftəiçi günÇıxılan gün (nümunə)Gün normasıSaat norması
Yanvar22319152
Fevral20020160
Mart22517136
Aprel22022176
May21219152
İyun22319152
İyul23023184
Avqust21021168
Sentyabr22022176
Oktyabr22022176
Noyabr21219152
Dekabr23122176
Cəmi261162451960
010203022Yan20Fev22Mar22Apr21May22İyn23İyl21Avq22Sen22Okt21Noy23DekGün normasıÇıxılan gün
Şəkil 1. 2026: ay üzrə gün norması və çıxılan günlər, çıxılan günlər nümunədir
Rəqəmlərə diqqət

Cədvəldəki çıxılan günlər yalnız nümunədir. Real layihədə iş günlərinin siyahısını Əmək Məcəlləsinin qüvvədə olan redaksiyasına, həmin il üçün rəsmi qərarlara və təşkilatın daxili qaydalarına görə tərtib edin. Təqvimə baxaraq təxmini yazmaq olmaz.

İlin ümumi tərkibinə baxdıqda hər bir təbəqənin payı aydın görünür. Nümunədə 365 günün 104-ü şənbə-bazar, 16-sı həftəiçinə düşən qeyri-iş günü, 245-i isə iş günüdür. Təqvim hesablaması 261 həftəiçi gün verir, 16 çıxıldıqda isə norma 245 alınır.

İş günü: 245 gün (67%)Şənbə və bazar: 104 gün (28%)Həftəiçi qeyri-iş günü: 16 gün (4%)365 gün
Şəkil 2. 2026-cı ilin 365 gününün tərkibi, qeyri-iş günləri nümunədir

İstisnaların üç növü

Doldurma alqoritmini anlaşıqlı saxlamaq üçün ili iki təbəqə kimi düşünmək faydalıdır. Birinci təbəqə həftəlik qaydadır: beşgünlük rejim üçün bazar ertəsindən cüməyə qədər işlənir. İkinci təbəqə istisnalardır, onlar birinci təbəqənin üzərinə yazılır. İstisnaların üç növü var və hər biri ayrı nəticə verir.

İstisnaNümunə vəziyyətGunSaat
Qeyri-iş günüHəftəiçinə düşən bayram00
Köçürülmüş iş günüŞənbə iş günü elan edilib18
Qısaldılmış günBayramöncəsi iş günü17

Hər üç halı tək bir məlumat strukturu ilə ifadə etmək olar: tarix və həmin gündə işlənəcək saat. Saat sıfırdırsa, gün istirahət günüdür. Saat sıfırdan böyükdürsə, gün iş günüdür. Bu sadə razılaşma kodu xeyli qısaldır, çünki həftəlik qaydaya da, istisnalara da eyni dəyər tətbiq olunur.

B.eÇ.aÇC.aCŞBHəftəlik qayda8 saat0İstisnalar078Yekun registr08 saat780
Şəkil 3. Bir həftədə qayda və istisnalar: bazar ertəsi bayram, şənbə köçürülmüş iş günü (nümunə)

Qısaldılmış günün təsirini rəqəmlə görmək faydalıdır. Tutaq ki, ayda 22 iş günü var və onlardan biri bayramöncəsi qısaldılmış gündür. Gün norması yenə 22 olaraq qalır, çünki həmin gün işlənir. Saat norması isə 22 × 8 = 176 yerinə 175 olur. Yəni eyni dəyişiklik iki resursa fərqli təsir edir: gün resursu dəyişmir, saat resursu bir saat azalır. Əgər registrdə yalnız bir resurs saxlanılsaydı, bu fərqi ifadə etmək mümkün olmazdı. Saatla hesablanan tariflərdə həmin bir saat məbləğə birbaşa təsir edir, gün üzrə hesablanan tariflərdə isə heç bir fərq yaratmır.

İli dolduran 1C emalı

Doldurma əllə aparıla bilər, amma hər il, hər qrafik üçün yüzlərlə sətri əl ilə yazmaq həm yavaşdır, həm də səhvə meyillidir. Ona görə adətən ayrıca emal yaradılır. Aşağıdakı prosedur beşgünlük qrafik üçün ili doldurur. Istisnalar parametri açarı tarix, dəyəri həmin gündəki saat olan Соответствие kolleksiyasıdır.

Процедура DoldurIl(Qrafik, Il, GunSaati, Istisnalar) Экспорт
Cari = Дата(Il, 1, 1);
Son = Дата(Il, 12, 31);
НачатьТранзакцию();
Попытка
Пока Cari <= Son Цикл
// ДеньНедели: 1 bazar ertəsi, 7 bazar
Saat = ?(ДеньНедели(Cari) <= 5, GunSaati, 0);
// İstisna həftəlik qaydanın üzərinə yazılır
Istisna = Istisnalar.Получить(Cari);
Если Istisna <> Неопределено Тогда
Saat = Istisna;
КонецЕсли;
Nabor = РегистрыСведений.IsQrafikleri.СоздатьНаборЗаписей();
Nabor.Отбор.Qrafik.Установить(Qrafik);
Nabor.Отбор.Tarix.Установить(Cari);
Yazi = Nabor.Добавить();
Yazi.Qrafik = Qrafik;
Yazi.Tarix = Cari;
Yazi.Gun = ?(Saat > 0, 1, 0);
Yazi.Saat = Saat;
Nabor.Записать();
Cari = Cari + 86400; // növbəti gün
КонецЦикла;
ЗафиксироватьТранзакцию();
Исключение
ОтменитьТранзакцию();
ВызватьИсключение;
КонецПопытки;
КонецПроцедуры

Kodda bir neçə qərar qəsdən belə verilib. Transaksiya ilin bir hissəsinin yazılıb qalmasının qarşısını alır: səhv baş verərsə, heç bir gün dəyişmir. Hər gün üçün ayrıca qeyd dəsti yazıldığı üçün digər illərin məlumatlarına toxunulmur. Qeyd dəsti mexanizmi barədə НаборЗаписей yazısında ətraflı oxuya bilərsiniz.

Təhlükəli qısayol

Yalnız Qrafik üzrə süzgəc qoyub bir qeyd dəstinə bütün ili əlavə etmək cəlbedici görünür. Amma qeyd dəsti yazılanda süzgəcə uyğun bütün mövcud qeydlər əvəz olunur. Nəticədə həmin qrafikin keçmiş illərinin məlumatları silinə bilər.

İstisnaları ayrıca saxlamaq

Emala istisnaları parametr kimi ötürmək tək dəfəlik yükləmə üçün kifayətdir, amma gələcəkdə bir sual çıxır: «Filan gün niyə qeyri-iş günü sayılıb?» Əgər istisnalar yalnız emalın işlədiyi anda mövcud olubsa, cavab yoxdur. Ona görə daha sabit yanaşma istisnaları ayrıca məlumat registrində saxlamaqdır: QrafikIstisnalari, ölçü Tarix, resurs Saat və izah üçün sətir tipli rekvizit Sebeb.

Beləliklə, istifadəçi rəsmi qərarı bir dəfə daxil edir, səbəbi də həmin sətirdə yazılır. Emal isə lazım olan anda bu registri oxuyur və kolleksiyanı özü qurur:

Istisnalar = Новый Соответствие;
Sorgu = Новый Запрос;
Sorgu.Текст =
"ВЫБРАТЬ
|    I.Tarix КАК Tarix,
|    I.Saat КАК Saat
|ИЗ
|    РегистрСведений.QrafikIstisnalari КАК I
|ГДЕ
|    I.Tarix МЕЖДУ &Baslangic И &Son";
Sorgu.УстановитьПараметр("Baslangic", Дата(Il, 1, 1));
Sorgu.УстановитьПараметр("Son", Дата(Il, 12, 31));
Secim = Sorgu.Выполнить().Выбрать();
Пока Secim.Следующий() Цикл
Istisnalar.Вставить(Secim.Tarix, Secim.Saat);
КонецЦикла;

Bu quruluşun əlavə faydası odur ki, ilin ortasında yeni qərar çıxanda istisnanı əlavə edib emalı yenidən işlətmək kifayət edir. Bütün qrafiklər eyni mənbədən yenilənir və səbəblər sistemdə qalır. Sonradan hər hansı günün normaya niyə düşmədiyini soruşanda cavab bir sətirlik baxışdır.

Altıgünlük və növbəli rejimləri doldurmaq

Yuxarıdakı prosedur beşgünlük rejim üçün yazılıb, amma onu digər rejimlərə uyğunlaşdırmaq asandır. Altıgünlük həftədə yalnız şərt dəyişir: ДеньНедели(Cari) <= 6. Qalan bütün məntiq, o cümlədən istisnaların tətbiqi və qeyd dəstinin yazılışı eyni qalır. Beləliklə, həftəlik qaydanı parametrə çıxarıb eyni proseduru bütün həftəyə əsaslanan rejimlər üçün istifadə etmək mümkündür.

Növbəli rejim isə həftəyə yox, ardıcıllığa bağlıdır. Burada əsas məsələ sayımın başlanğıcıdır. İki gün iş, iki gün istirahət rejimində dövr 4 gündür və günün yeri başlanğıc tarixdən keçən günlərin 4-ə bölünməsinin qalığı ilə tapılır:

// Növbəli 2/2: başlanğıc tarix qrafikin rekvizitində saxlanılır
GunSirasi = Цел((Cari - Baslangic) / 86400);
Saat = ?(GunSirasi % 4 < 2, GunSaati, 0);

Sayımı hər il 1 yanvardan başlatmaq cəlbedici görünsə də, bu səhvdir. 2025-ci ildə 365 gün var və 365-in 4-ə bölünməsindən qalıq 1 olur. Yəni dövr ilin sonunda ortada kəsilir, 1 yanvarda sayım yenidən başlanarsa, növbənin ritmi bir gün sürüşür. İşçi faktiki olaraq işlədiyi gün qrafikdə istirahət kimi görünə bilər. Ona görə başlanğıc tarix hər il eyni qalmalı və qrafik arayışının rekvizitində saxlanmalıdır.

Boşluqları aşkar edən yoxlama sorğusu

Doldurmadan sonra hansı qrafikin tam olmadığını əl ilə axtarmaq lazım deyil. Aşağıdakı sorğu il üzrə qeyd sayı gözləniləndən fərqli olan qrafikləri qaytarır. Sorğu qəsdən arayışdan başlayır, çünki ümumiyyətlə doldurulmamış qrafikin registrdə heç bir sətri yoxdur və registrdən başlayan sorğu onu heç vaxt göstərməzdi.

ВЫБРАТЬ
S.Ссылка КАК Qrafik,
КОЛИЧЕСТВО(Q.Tarix) КАК Say
ИЗ
Справочник.IsQrafikleri КАК S
ЛЕВОЕ СОЕДИНЕНИЕ РегистрСведений.IsQrafikleri КАК Q
ПО Q.Qrafik = S.Ссылка
И Q.Tarix МЕЖДУ &Baslangic И &Son
СГРУППИРОВАТЬ ПО
S.Ссылка
ИМЕЮЩИЕ
КОЛИЧЕСТВО(Q.Tarix) <> &GozlenilenSay

ЛЕВОЕ СОЕДИНЕНИЕ arayışın bütün elementlərini saxlayır, registrdə uyğun sətir yoxdursa, onun sahələri NULL olur. КОЛИЧЕСТВО funksiyası sahə üzrə işlədikdə NULL dəyərləri saymır, ona görə boş qrafik üçün nəticə 0 olur və sorğu bu qrafiki siyahıya salır. &GozlenilenSay parametrinə ilin gün sayı verilir: 2026 üçün 365. Bu yoxlamanı əməkhaqqı hesablanmazdan əvvəl avtomatik işlətmək, problemi hesablama dayandıqdan sonra axtarmaqdan daha yaxşıdır.

Doldurma prosesi addım-addım

  1. Həmin il üçün rəsmi məlumat əsasında istisnaların siyahısını hazırlayın.
  2. Siyahını Соответствие kolleksiyasına tarix və saat kimi köçürün.
  3. Emalı əvvəlcə test bazasında işlədin.
  4. Ay üzrə yekunları sorğu ilə çıxarın və rəsmi təqvimlə tutuşdurun.
  5. İlin qeyd sayını yoxlayın: 365 və ya 366 olmalıdır.
  6. Yoxlamadan keçən emalı işçi bazada işlədin.
Rəsmi təqvim və daxiliqaydalarİstisnaların siyahısıEmal: test bazasıAy yekunlarınıntutuşdurulmasıQeyd sayı yoxlanışıİşçi bazaya yazılış
Şəkil 4. Yeni ilin qrafikinin doldurulması və yoxlanması

Dördüncü və beşinci addımlar bir-birini tamamlayır. Sətir sayı buraxılmış günü aşkar edir, ay yekunları isə səhv qiymətləri. Birincisi struktur, ikincisi məzmun yoxlamasıdır. Bir səhv ikisindən yalnız birində görünə bilər, ona görə hər ikisi aparılmalıdır.

Ssenari: dekabrda növbəti ilin hazırlanması

Təsəvvür edin ki, ilin sonudur və yanvar əməkhaqqı hesablanmazdan əvvəl qrafik hazır olmalıdır. Sistemdə üç qrafik var: beşgünlük, altıgünlük və növbəli. Hər biri üçün doldurma qaydası fərqlidir, amma istisnalar siyahısı ümumi ola bilər. Məsul şəxs rəsmi məlumatı alıb hər bir istisnanı siyahıya yazır, test bazasında emalı işlədir və ay yekunlarını yoxlayır.

Növbəli qrafikdə həftəlik qayda işləmir. Orada ardıcıllıq ilin əvvəlindən sayılır və istisnalar da başqa cür tətbiq oluna bilər, çünki növbəli işçi bayram günü də növbədə ola bilər. Belə rejimlər üçün emalda ayrıca məntiq, hətta bəlkə də ayrıca istisna siyahısı yazılması normaldır. Hər hansı halda çıxış yeri eynidir: registrdə hər gün üçün dəqiq cavab.

Emal bir dəfə yazılsa da, onun istifadəçi tərəfi düşünülməlidir. Formada il və qrafik seçimi, istisnaların siyahısına baxış və işlətmədən əvvəl qısa xülasə olmalıdır: neçə gün yazılacaq, neçə iş günü alınacaq, neçə istisna tətbiq olunacaq. Bu xülasə əvvəlki illə müqayisə imkanı verir. İl ərzində norma keçən ildən bir neçə gün fərqlənirsə, bu normaldır, amma fərq onlarla gündürsə, istisnalar siyahısında və ya həftəlik qaydada problem var deməkdir.

Bu proses bir dəfəyə yox, hər il təkrarlanır. Ona görə məsul şəxsin kim olduğu, istisnaların haradan alındığı və yoxlamanın kim tərəfindən aparıldığı yazılı qaydaya alınmalıdır. Sistemin ən etibarsız yeri çox vaxt kod deyil, ildə bir dəfə edilən və unudulan bu əl əməliyyatıdır.

Doldurma zamanı tipik səhvlər

  • Təqvimi təxminlə yazmaq. Köçürmələr ildən-ilə dəyişir. Keçən ilin siyahısı bu il üçün etibarlı deyil.
  • Yalnız bir qrafiki doldurmaq. Beşgünlük hazırdır, amma altıgünlük unudulub. Nəticədə həmin işçilər üçün norma sıfır olur.
  • Dəyəri normaya görə yazmaq, günlərə görə yox. Ay üzrə tək qeyd yazmaq gün səviyyəli modelə uyğun gəlmir.
  • Bazadan birbaşa doldurmaq, test etmədən. Bir məntiq səhvi bütün ili pozur və düzəliş üçün yenidən doldurma lazım olur.
  • Dəyişikliyi hesablamaya çatdırmamaq. Keçmiş ay üçün qrafik düzəldilibsə, həmin ayın nəticələri də yenidən hesablanmalıdır.

Qrafikin bir hissəsini ayrıca oxumaq və nəzarət etmək üçün sorğulardan istifadə edilir. Məlumat registrlərinin ümumi işləmə qaydası üçün məlumat registri yazısına baxın.

Doldurma haqqında yekun

İş qrafikinin dəqiqliyi registrdəki hər bir sətirdən asılıdır. Həftəlik qayda ilin əsasını, istisnalar isə real təqvimi verir. Bu ikisini ayrı saxlayan emal həm oxunaqlı, həm də təkrar işlədilə bilən olur. Emalı transaksiya içində işlədin, qeyd dəstini gün səviyyəsində süzün və nəticəni həm sətir sayı, həm də ay yekunları ilə yoxlayın.

Unutmayın: hesablama alqoritmi norma ilə işləyir, normanı isə bu emal yazır. Əməkhaqqı sisteminin dəqiqliyi elə burada, hələ heç kim hesablama düyməsinə basmamışdan əvvəl başlayır.

Tez-tez verilən suallar

İstehsalat təqvimi 1C platformasında hazır gəlir?

Platformanın özündə qrafik məlumatı yoxdur. Tipli konfiqurasiyalarda bunun üçün ayrıca obyektlər ola bilər, öz konfiqurasiyanızda isə qrafik registrini və doldurma emalını siz yaradırsınız.

Bayram siyahısını haradan götürmək lazımdır?

Həmin ilə aid rəsmi qərarlardan və təşkilatın daxili qaydalarından. Köçürülmüş günlər ildən-ilə dəyişə bildiyi üçün siyahını hər il yenidən yoxlamaq lazımdır, köhnə ilin siyahısını kopyalamaq olmaz.

Emalı iki dəfə işlətsəm qeydlər təkrarlanar?

Yox. Qeyd dəsti Qrafik və Tarix üzrə süzgəclə yazıldığı üçün eyni gün üçün yeni qeyd köhnəsini əvəz edir. Emal idempotentdir, yəni təkrar işlədilməsi eyni nəticəni verir.

Niyə bütün ili bir qeyd dəsti ilə yazmırıq?

Qeyd dəstinin süzgəci bərabərliklə işləyir. Yalnız Qrafik üzrə süzgəc qoyub yazmaq həmin qrafikin digər illərinin qeydlərini də silə bilər. Gün üzrə süzgəc isə yalnız yazılan günü dəyişir.

Bayramöncəsi qısaldılmış gün normaya necə təsir edir?

Gün sayı dəyişmir, çünki həmin gün yenə iş günüdür. Saat norması isə azalır. Nümunədə qısaldılmış gündə 8 əvəzinə 7 saat yazılır, ona görə Gun 1, Saat isə 7 olur.

1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?

KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.

KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri