Qrafik registrini ilin və ayın üzərində qurmaq ən asan yol kimi görünür, amma belə model hesablama registrinə qoşulmur. Platformanın gözlədiyi quruluş gün səviyyəsindədir. Bu məqalədə qrafik registrinin ölçü və resurslarını, hesablama registri ilə bağlantısını və aylıq rəqəmləri necə almağı addım-addım göstəririk.
qrafik registrinin hansı ölçü və resurslardan ibarət olduğunu, niyə gün səviyyəli saxlanmalı olduğunu, hesablama registrində hansı xassələrin doldurulduğunu və aylıq normanın sorğu ilə necə alındığını.
İş qrafikinin lazım olduğunu qəbul etdikdən sonra növbəti sual gəlir: onu necə saxlamaq? Burada səhv seçim bahalı başa gəlir, çünki registrin quruluşu sonradan dəyişəndə onunla bağlı bütün sorğular, emallar və doldurma qaydaları da dəyişir. Ən çox rast gəlinən ilk ideya «Qrafik + İl + Ay → GünNorması» cədvəlidir. Bu model oxumaq üçün rahatdır, amma hesablama registrinin qrafik mexanizminə qoşulmur.
Bu məqalədə 1C platformasının gözlədiyi quruluşa baxacağıq: gün səviyyəsində məlumat registri və onu hesablama registri ilə bağlayan xassələr. Aylıq rəqəmlər isə ayrıca saxlanmır, lazım olanda bir sorğu ilə hesablanır.
Aylıq cədvəl niyə kifayət etmir
Aylıq model cəlbedicidir, çünki hər sətir birbaşa sualımıza cavab verir: bu qrafikin bu ayda norması neçədir? Amma hesablama registrinin qarşısında duran sual daha incədir. Hesablama registri, yəni əməkhaqqı kimi dövrə bağlı hesablamaları saxlayan registr, qeydlərin əhatə etdiyi dövrü bilir. Bu dövr ayın ortasından başlaya, xəstəlik səbəbindən kəsilə və ya bir neçə hissəyə bölünə bilər. Belə dövr üçün normanı tapmaq ancaq günlər səviyyəsində mümkündür.
Məsələn, ayın 7-dən 12-sinə qədər olan xəstəlik dövründə neçə iş günü var? Ay üzrə tək rəqəmdən bunu öyrənmək olmur. Bunun üçün hər günün iş günü olub-olmadığı məlum olmalıdır. Platformanın ДанныеГрафика virtual cədvəli də məhz belə işləyir: qeydin dövrünə düşən günlərin qrafik dəyərlərini toplayır. Virtual cədvəl fiziki cədvəl kimi saxlanmayan, sorğu anında platforma tərəfindən hesablanan cədvəldir.
Hesablama registrinin Дата графика xassəsi qrafik registrinin Дата tipli ölçüsünü göstərməlidir. İl və Ay rəqəmləri ilə qurulmuş registrdə belə ölçü yoxdur, ona görə həmin registr hesablama registrinin qrafik mexanizmi üçün yaramır.
Günlük qrafik registrinin quruluşu
Qrafik registri adi qeyri-periodik məlumat registridir. Burada periodiklik mexanizmi lazım deyil, çünki tarix özü ölçüdür və hər gün üçün ayrıca qeyd saxlanılır. Periodik registrlər «yeni dəyər gələnə qədər köhnə dəyər qüvvədədir» məntiqi ilə işləyir, qrafikdə isə hər gün üçün öz cavabı var.
Aşağıda IsQrafikleri adlı nümunə registrin quruluşu verilib. Adlar nümunədir, onları öz konfiqurasiyanıza uyğun seçə bilərsiniz.
| Element | Ad | Tip | İzah |
|---|---|---|---|
| Ölçü | Qrafik | СправочникСсылка.IsQrafikleri | Hansı iş rejimi: beşgünlük, altıgünlük, növbəli |
| Ölçü | Tarix | Дата, tərkib: Дата | Konkret gün, vaxt hissəsi olmadan |
| Resurs | Gun | Число (1,0) | 1 iş günü, 0 istirahət günü |
| Resurs | Saat | Число (4,2) | Həmin gündə işlənməli saatlar |
Registrin yazılış rejimi Независимый olur, yəni qeydlər sənədə bağlı deyil, ayrıca yazılır. Qrafik üçün bu təbiidir: qrafik heç bir sənədin hərəkəti deyil, bir məlumat bazasıdır. Birinci ölçünü Qrafik saxlamaq tövsiyə olunur, çünki sorğular demək olar ki, həmişə konkret qrafik üzrə süzülür.
Niyə iki resurs? Çünki gün və saat iki fərqli sualın cavabıdır. Qısaldılmış gündə Gun 1 olaraq qalır, amma Saat 8 yerinə 7 olur. Gün üzrə hesablanan tarif üçün birinci, saatla hesablanan tarif üçün ikinci resurs istifadə olunur.
Hesablama registrini qrafikə bağlamaq
Qrafik registri hazır olduqda onu hesablama registrinin xassələrində göstərmək lazımdır. Bu bağlantı olmadan ДанныеГрафика virtual cədvəli işləmir. Hesablama registrində həmçinin Период действия xassəsi aktiv olmalıdır, çünki qrafik məhz qeydlərin fəaliyyət dövrü üzrə toplanır.
- Hesablama registrinin xassələrində График sahəsində
РегистрСведений.IsQrafikleriseçin. - Значение графика sahəsində hesablama üçün əsas resursu göstərin: burada
Gun. - Дата графика sahəsində tarix ölçüsünü göstərin:
Tarix. - Hesablama registrində işçinin qrafikini saxlayan ölçü və ya rekvizit yaradın, məsələn
Qrafik. - Həmin elementin Связь с графиком xassəsində qrafik registrinin
Qrafikölçüsünü seçin.
Bundan sonra platforma hər hesablama qeydi üçün bilir: hansı qrafiki, hansı günlər üzrə oxumaq lazımdır. Qrafik ölçüsünün mənası da burada aydın görünür. Hesablama qeydində yazılan Qrafik dəyəri qrafik registrindəki sətirləri seçmək üçün açar kimi işləyir.
Bir dövr üçün cəm necə toplanır
Mexanizmi konkret rəqəmlərlə izləyək. Tutaq ki, beşgünlük qrafikdə işçinin 2026-cı il 7-12 avqust dövrü üçün hesablama qeydi var. 7 avqust cümə, 8 və 9 avqust həftəsonu, 10-12 avqust isə bazar ertəsi, çərşənbə axşamı və çərşənbə günləridir. Platforma qrafik registrindən həmin altı günün qeydlərini götürür və resursları toplayır.
| Tarix | Gün | Gun | Saat |
|---|---|---|---|
| 7 avqust | Cümə | 1 | 8 |
| 8 avqust | Şənbə | 0 | 0 |
| 9 avqust | Bazar | 0 | 0 |
| 10 avqust | Bazar ertəsi | 1 | 8 |
| 11 avqust | Çərşənbə axşamı | 1 | 8 |
| 12 avqust | Çərşənbə | 1 | 8 |
| Cəm | 4 | 32 |
Altı təqvim günü içərisində dörd iş günü və 32 iş saatı olduğu bilindi. Aylıq rəqəmdən belə nəticə çıxarmaq mümkün deyil: orada dövrün hansı günlərə düşdüyü barədə heç bir məlumat yoxdur. Hesablamalar fəaliyyət dövrü ilə işlədiyi üçün məhz bu cür toplama hər bir xəstəlik, məzuniyyət və yarımçıq ay üçün lazım olur.
Diqqət edin ki, cəm registrdəki real qeydlərlə hesablanır. Əgər 10 avqust üçün qeyd yazılmayıbsa, cəm səssizcə 3 olacaq və heç bir xəta verilməyəcək. Elə buna görə qeydlərin tam olmasına nəzarət quruluşun ayrılmaz hissəsidir. Sadə bir yoxlama hər qrafik üçün ilin qeyd sayını gün sayı ilə müqayisə etməkdir: 365 və ya 366 alınmırsa, deməli hansısa gün buraxılıb.
Qrafik üçün niyə arayış seçilir
Birinci ölçünün tipi kiçik detal kimi görünür, amma gələcəkdə sistemin nə qədər çevik olacağını həll edir. Qrafik ölçüsü üçün arayış, yəni istifadəçinin özünün elementlər əlavə edə bildiyi siyahı, ən uyğun seçimdir. Sadalama (Перечисление) isə konfiqurasiya mərhələsində sabit dəyərlər toplusudur: yeni rejim əlavə etmək üçün konfiqurasiyanı dəyişmək, yəni proqramçını cəlb edib yeniləmə aparmaq lazım gələcək. Üstəlik kodda qrafikin defolt dəyərini sadalamaya bağlamaq və ölçünün tipini arayış saxlamaq birlikdə işləmir, çünki bunlar fərqli tiplərdir.
Halbuki iş rejimləri canlı məlumatdır. Şirkət yeni filial açır, gecə növbəsi əlavə edir, mövsümi rejim tətbiq edir. Arayışda hər belə rejim sadəcə yeni elementdir. Hər elementin yanında əlavə rekvizitlər də saxlamaq olar: məsələn, gündəlik standart saat və ya rejimin qısa təsviri. Sadalamada bu mümkün deyil. Eyni ad iki fərqli yerdə istifadə olunduqda, arayış və registr adlarının üst-üstə düşməsi problem yaratmır, çünki onlar fərqli metadata obyektləridir.
Qrafik dəyişəndə nə baş verir
Qrafik «sabit fakt» kimi görünsə də, praktikada düzəlişlər olur. Məsələn, rəsmi qərarla iş günü köçürülə və ya əvvəlcə daxil edilmiş səhv düzəldilə bilər. Qeyri-periodik registrdə düzəliş sadəcə köhnə qeydin üzərinə yazılır, tarixçə qalmır. Bu, hesablanmış əməkhaqqının avtomatik dəyişdiyi demək deyil: hesablama registrində artıq yazılmış nəticələr öz yerində qalır.
Ona görə qrafik bağlanmış dövr üçün dəyişdirilirsə, təsirə məruz qalan hesablamalar təkrar aparılmalıdır. 1C-də bunun üçün hesablama registrinin Перерасчет mexanizmi mövcuddur: o, yenidən hesablanmalı olan qeydləri qeyd edir. Düzəliş proseduruna bu mərhələni daxil etmək lazımdır, əks halda qrafik yeni, nəticələr isə köhnə olaraq qalar və uyğunsuzluq ancaq növbəti yoxlamada üzə çıxar.
Aylıq normanı sorğu ilə almaq
Gün səviyyəsində saxlamaq aylıq rəqəmlərdən imtina demək deyil. Əksinə, onlar bir sorğu ilə alınır və həmişə gün məlumatları ilə uyğun olur. Ayrıca aylıq cədvəl saxlansaydı, iki yerdə yazılmış eyni məlumatın sinxron qalmasına nəzarət etmək lazım gələrdi. Sorğu dilinin əsasları ilə bu yazıda tanış ola bilərsiniz.
ВЫБРАТЬ
Q.Qrafik КАК Qrafik,
НАЧАЛОПЕРИОДА(Q.Tarix, МЕСЯЦ) КАК Ay,
СУММА(Q.Gun) КАК GunNormasi,
СУММА(Q.Saat) КАК SaatNormasi
ИЗ
РегистрСведений.IsQrafikleri КАК Q
ГДЕ
Q.Tarix МЕЖДУ &Baslangic И &Son
СГРУППИРОВАТЬ ПО
Q.Qrafik,
НАЧАЛОПЕРИОДА(Q.Tarix, МЕСЯЦ)
Rüb və ya il üzrə yekun lazım olanda eyni sorğuda НАЧАЛОПЕРИОДА funksiyasının ikinci parametrini КВАРТАЛ və ya ГОД ilə əvəz etmək kifayətdir. Rüb üçün ayrıca ölçü yaratmaq lazım deyil, çünki rüb tarixdən birmənalı hesablanır. Törəmə məlumatı ölçü kimi saxlamaq yalnız uyğunsuzluq riski yaradır.
Qeyd sayı nə qədər böyüyür
Gün səviyyəli modelə qarşı ilk etiraz bazanın böyüməsidir. Rəqəmlərə baxdıqda bu narahatlığın əsassız olduğu görünür. Bir qrafik üçün bir il 365 sətirdir, ay səviyyəsində isə 12. Beş qrafiki 10 il saxlasaq belə, ümumi sətir sayı 18 250 olur. Bu, adi sənəd hərəkətləri ilə müqayisədə çox kiçik həcmdir, sorğular isə ölçü üzrə süzgəclə işləyir.
Kütləvi doldurmada əsas diqqət məlumatın həcminə deyil, yazılışın düzgünlüyünə yönəlməlidir. Qeyd dəsti ilə işləmə barədə qeyd dəsti ilə kütləvi iş yazısına baxa bilərsiniz.
Növbəli rejim nümunəsində quruluşun faydası
Tutaq ki, bir işçi iki gün işləyir, iki gün istirahət edir. Bu rejimdə həftənin hansı günü işlənəcəyi ayın başlanğıc nöqtəsindən asılıdır. Aylıq modeldə bunu ancaq əvvəlcədən hesablanmış rəqəm kimi yazmaq olar, ayın ortasından işə başlayan işçi üçün isə cavab tapılmır. Gün səviyyəli registrdə həmin rejim sadəcə ardıcıl 1, 1, 0, 0 qeydləridir. Dövrün hansı günə düşməsindən asılı olmayaraq, cəm dəqiq alınır.
Eyni fayda altıgünlük və qarışıq rejimlərdə də görünür. Şirkət hansısa şöbə üçün yay aylarında qısaldılmış cümə tətbiq edirsə, aylıq modeldə bu, yalnız yeni ümumi rəqəm kimi yazıla bilər. Gün səviyyəsində isə həmin cümələrin Saat dəyəri dəyişdirilir, qalan bütün günlər əvvəlki kimi qalır, dəyişikliyin izi isə konkret tarixlərdə görünür.
Bu nümunə gün səviyyəsinin əsas məntiqini göstərir: model reallığı təsvir edir, hesablama isə ondan törəyir. Aylıq rəqəm bir nəticədir, gün isə ilkin faktdır. İlkin faktı saxlayıb nəticəni hesablamaq həmişə əksinə etməkdən daha etibarlıdır.
Bir qrafikin bütün ilini bir emal ilə doldurun və istirahət günləri üçün də resursu 0 olan qeyd yazın. Beləliklə, registrdə olmayan gün dərhal «doldurulmayıb» siqnalı verir, istirahət günü ilə qarışmır.
Registr qurarkən tipik səhvlər
| Səhv | Nəticə | Düzəliş |
|---|---|---|
| İl və Ay ölçüləri ilə qurulmuş registr | ДанныеГрафика gün üzrə toplaya bilmir | Tarix tipli ölçü, gün səviyyəsi |
| Tarix ölçüsünün tərkibi «Дата и время» | Vaxt hissəsi səbəbindən açarlar uyğunsuz ola bilər | Tərkibi yalnız Дата seçin |
| Связь с графиком doldurulmayıb | Platforma qeyd üçün hansı qrafiki oxuyacağını bilmir | Ölçü və ya rekvizitdə xassəni göstərin |
| Rüb ölçüsünün əlavə edilməsi | Törəmə məlumat, uyğunsuzluq riski | Rübü sorğuda tarixdən hesablayın |
| İstirahət günləri üçün qeyd yoxdur | Boş gün ilə doldurulmamış günü ayırmaq olmur | Resursu 0 olan qeydlər yazın |
Bu səhvlərin hamısı sonradan yalnız məlumatın köçürülməsi ilə düzəlir. Ona görə quruluşu əvvəldən düzgün seçmək ən ucuz yoldur. Registrdə ölçü seçimi haqqında daha ümumi müzakirə üçün aparıcı ölçü mövzusu da faydalıdır.
Düzgün qrafik registrinin yekun görünüşü
Qrafik registri iki ölçüdən ibarət qeyri-periodik məlumat registridir: Qrafik və Tarix. Resurslar həmin günün iş günü olub-olmadığını və neçə saat işlənəcəyini saxlayır. Hesablama registri bu registrə График, Значение графика, Дата графика və Связь с графиком xassələri ilə bağlanır. Aylıq normalar ayrıca yazılmır, sorğu ilə alınır. Belə model bütün mütənasib hesablamalar üçün dəqiq, izlənə bilən və genişlənə bilən əsas yaradır.
Tez-tez verilən suallar
Qrafik registri periodik olmalıdır?
Adətən yox. Qrafikdə tarix adi ölçüdür və hər gün üçün ayrıca qeyd olur, yəni registrin periodiklik mexanizminə ehtiyac yoxdur. Registr qeyri-periodik və müstəqil yazılış rejimində qurulur.
Niyə sadəcə il və ay üzrə norma saxlamaq olmaz?
Əgər yalnız hesabat üçün ay yekununa ehtiyac varsa, olar. Amma hesablama registrinin ДанныеГрафика virtual cədvəli tarix tipli ölçü tələb edir, çünki rəqəmləri qeydin dövrünə düşən günlər üzrə toplayır. Aylıq modeldə bu mümkün deyil.
Hər gün üçün qeyd saxlamaq bazanı yükləmir?
Yox. Bir qrafik üçün ildə 365 və ya 366 sətir yaranır. Bir neçə qrafik və bir neçə il üçün belə qeyd sayı kiçikdir, hesablama isə ölçülər üzrə indeksdən istifadə edir.
İstirahət günləri üçün də qeyd yazmaq lazımdır?
Tövsiyə olunur: resursu 0 olan qeyd həmin günün yoxlanıldığını göstərir. Boşluq isə doldurulmamış gün ilə istirahət gününü ayırd etməyə imkan vermir.
Qrafik ölçüsü hesablama registrində mütləq ölçü olmalıdır?
Yox, ölçü və ya rekvizit ola bilər. Əsas odur ki, onun Связь с графиком xassəsi qrafik registrinin Qrafik ölçüsünə göstərilsin.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





