1C proqramlaşdırmada peşəkar yanaşma – biznesiniz üçün optimal həllər

1C proqramlaşdırma üçün fərdi həllər
1C Avtomatlaşdırma

1C sisteminin fərdiləşdirilməsi, yeni modullar və mövcud funksiyaların genişləndirilməsi.

1C ilə biznesin rəqəmsal avtomatlaşdırılması
Xidmətlərimiz

1C proqramlaşdırma, fərdi həllər, inteqrasiyalar və biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması.

KodYaz 1C proqramlaşdırma təlimi
Təlimlər

1C proqramlaşdırma dərsləri, praktiki tapşırıqlar və peşəkar inkişaf.

KodYaz ilə rəqəmsal inteqrasiya ofisi
Rəqəmsal həllər

API inteqrasiyaları, avtomatlaşdırılmış iş axınları və süni intellekt əsaslı həllər.

Hesablama registriTəhlükəsizlikOxuma müddəti: ≈ 12 dəq

Düzgün yazılmış hesablama funksiyası yanlış işarələnmiş ümumi modulda ya işləmir, ya da gözlənilməz təhlükə yaradır. Modulun xassələri kodun harada icra olunduğunu, kimin onu çağıra bildiyini və hüquqların yoxlanıb-yoxlanmadığını təyin edir. Bu məqalədə əməkhaqqı modulu üçün hər xassəni səbəbi ilə seçəcəksiniz.

Məqalədə nələri öyrənəcəksiniz

ümumi modulun xassələrinin hər birinin nə etdiyi, hesablama üçün hansı kombinasiyanın seçildiyi, Привилегированный rejimin niyə riskli olduğu və keşləmənin hansı halda səhv nəticə verdiyi

Yeni ümumi modul yaradanda ekranda bir neçə işarələmə sahəsi görünür: Сервер, Клиент (управляемое приложение), Вызов сервера, Внешнее соединение, Глобальный, Привилегированный və Повторное использование возвращаемых значений. Bir çox proqramçı bunları xəta çıxana qədər açıb-bağlayır. Halbuki bu sahələr kodun harada işlədiyini, hüquqların yoxlanıb-yoxlanmadığını və nəticənin yenidən hesablanıb-hesablanmadığını müəyyən edir.

Əməkhaqqı modulunda səhv seçimin qiyməti yüksəkdir: düstur müştəridə əlçatan olmaya bilər, ya da pis halda bir işçi başqasının maaş məlumatına çıxış qazana bilər. Hər xassəyə işin faktiki tələbi əsasında qərar verin.

Xassələr nəyi təyin edir

Aşağıdakı cədvəl server hesablama modulu üçün başlanğıc variantı göstərir. Vacib fikir budur: Вызов сервера və Внешнее соединение avtomatik açılmamalıdır, onlar konkret çağırış ehtiyacına görə açılır.

XassəHesablama modulundaMənası
ГлобальныйSöndürülürFunksiyalar modul adı olmadan çağırıla bilər, bu isə kodun haradan gəldiyini gizlədir və qlobal kontekstə yük salır
СерверAçılırKod serverdə kompilyasiya olunur və icra edilir; sorğular və registr əməliyyatları buradadır
КлиентSöndürülürHesablama müştəri tərəfində aparılmır
Вызов сервераYalnız lazım olandaMüştəri kodunun bu modulun açıq funksiyalarını çağırmasına icazə verir
Внешнее соединениеYalnız COM üçünModul xarici birləşmə kontekstində əlçatan olur
ПривилегированныйSöndürülürModul hüquq yoxlaması olmadan işləyir
Повторное использованиеНе использоватьEyni parametrlə çağırışın nəticəsi keşdən qaytarıla bilər
Sənəd keçirilməsi müştəri çağırışı deyil

Sənədin ОбработкаПроведения proseduru serverdə işləyir. Oradan hesablama modulunu çağırmaq üçün Вызов сервера lazım deyil, Сервер bayrağı kifayət edir. Bu bayrağı hər ehtimala qarşı açmaq modulun bütün açıq funksiyalarını müştəri tərəfinə açır.

Сервер və Вызов сервера eyni şey deyil

Bu iki xassə ən çox qarışdırılır. Сервер kodun harada mövcud olduğunu deyir. Вызов сервера isə müştəridən bu modula keçid qapısının açıq olub-olmadığını deyir. Hər açıq funksiya bu qapı ilə əlçatan olursa, deməli o, müştəridən göndərilən istənilən parametrlə çağırıla bilər.

Yalnız СерверСервер + Вызов сервераKeçirmə, fon işi,server koduServerdəişləyir,sorğu edəbilirMüştəridən birbaşaçağırış
Şəkil 1. Сервер və Вызов сервера bayraqlarının təsir sahələri

Daha təhlükəsiz variant iki modulla işləməkdir. Əsas hesablama modulu yalnız serverdir və daxili işi görür. Müştəri ehtiyacı olan az sayda funksiya isə nazik bir ...ВызовСервера modulunda yerləşir, yoxlamaları edib əsas modula müraciət edir. Bu halda müştəriyə açıq səth kiçik olur.

// Ümumi modul: HesablamaServisiVizovServera
// Сервер = Истина, Вызов сервера = Истина
Функция EmekhaqqiEvvelceBax(Isci, Ay) Экспорт
Если Не РольДоступна("EmekhaqqiHesablayici") Тогда
ВызватьИсключение "Bu əməliyyat üçün hüququnuz yoxdur.";
КонецЕсли;
Возврат HesablamaServisi.EvvelceBaxisHesabla(Isci, Ay);
КонецФункции

Bu nazik modulda parametrlər primitiv tip və ya referans kimi ötürülür. Serverdəki qeyd dəstini müştəri kontekstinə daşımaq olmaz. Modulun ВызовСервера bayrağı açılanda parametrlər serializasiya oluna bilən olmalıdır, çünki onlar müştəri ilə server arasında ötürülür.

Kod bazaya və registrəçatırmı?Bəli: Сервер bayrağıMüştəri birbaşa çağırırmı?Bəli: nazik ВызовСервераmoduluCOM lazımdırsa: xaricibirləşməПривилегированный söndürülür
Şəkil 2. Hesablama modulunun xassələrinin seçim ardıcıllığı

Formadan hesablamaya düzgün keçid

İstifadəçi formada «Hesabla» düyməsini basanda kod müştəri tərəfində başlayır. Bir çox hallarda bu üçün ümumi modula Вызов сервера əlavə etməyə ehtiyac yoxdur. Formanın öz modulunda &НаСервере direktivi ilə yazılmış prosedur artıq serverdədir və yalnız Сервер bayraqlı hesablama modulunu çağıra bilər. Direktiv kod parçasının hansı kontekstdə icra olunacağını platformaya bildirən işarədir.

// Forma modulu
&НаКлиенте
Процедура Hesabla(Команда)
HesablaNaServere();
КонецПроцедуры
&НаСервере
Процедура HesablaNaServere()
Объект.Mebleg = HesablamaServisi.EmekhaqqiHesabla(
Объект.Tarif, Объект.NormaGun, Объект.FaktGun);
КонецПроцедуры

Bu yolun üstünlüyü ondadır ki, müştəriyə modulun bütün açıq funksiyaları deyil, yalnız formanın bu konkret əməliyyatı açılır. Formanın server proseduru həmin sənədin kontekstində işləyir və parametrləri də formanın məlumatlarından götürür. Hesablama modulunun açıq səthi isə müştəri üçün qapalı qalır.

Nazik Вызов сервера modulu nə vaxt lazım olur? Eyni server əməliyyatı bir neçə formadan və ya ümumi əmrdən çağırılanda. Onda eyni &НаСервере prosedurunu hər formaya yazmaq əvəzinə bir nazik funksiya saxlanılır. Burada da qayda dəyişmir: funksiya az olsun, parametrləri yoxlansın, məlumat isə yalnız ehtiyac qədər qaytarılsın.

Müştəri-server keçidinin öz qiyməti də var. Hər server çağırışı şəbəkə üzərindən gedib-gəlmə deməkdir. Müştəri dövrünün içində hər sətir üçün serverə müraciət etmək yavaşlığa səbəb olur. Düzgün üsul bütün sətirləri bir server çağırışında emal edib nəticəni bir dəfəyə qaytarmaqdır.

Глобальный bayrağından niyə çəkinmək lazımdır

Глобальный açıq olan modulun funksiyaları EmekhaqqiHesabla() kimi, modul adı yazılmadan çağırılır. Qısalıq cəlbedici görünür, amma oxucu funksiyanın haradan gəldiyini sətirdən anlamır. Eyni adlı funksiya başqa bir qlobal modulda olarsa, ad toqquşması yaranır. Modul adı ilə çağırış isə bir növ ünvandır: HesablamaServisi.EmekhaqqiHesabla() sətri birbaşa düstur haradadır sualını cavablandırır.

Привилегированный: rahatlıq kimi görünən risk

Привилегированный bayrağı açılanda modulun server kodu istifadəçinin hüquqları yoxlanılmadan icra olunur. Bu cür modulda rol məhdudiyyətləri və RLS (Row Level Security, yəni sətir səviyyəsində məhdudiyyət) sorğulara tətbiq olunmur. RLS istifadəçiyə yalnız öz departamentinin və ya icazəli işçilərin qeydlərini görməyə imkan verən mexanizmdir.

«İcazəniz yoxdur» xətasından qaçmaq üçün bu bayrağı açmaq asan görünür. Amma əməkhaqqı modulunda bunun mənası budur: modulun açıq funksiyası üzərindən rəhbərin və ya başqa işçilərin maaş məlumatları hüququ olmayan istifadəçiyə gedib çata bilər. Xüsusilə Вызов сервера ilə birləşəndə risk artır, çünki müştəri tərəfi çağırışı istənilən parametrlə edə bilər. Hesabatda hüquqların necə qorunması beş qorunma səviyyəsi yazısında ətraflı izah olunur.

Səhv yanaşma

Bir mühasibin hüquq xətasını aradan qaldırmaq üçün bütün HesablamaServisi modulunu imtiyazlı etmək. Düzgün həll əvvəlcə çatışmayan hüququ rol səviyyəsində müəyyən etmək, bu mümkün deyilsə, ayrıca kiçik texniki əməliyyatı məhdud şəkildə imtiyazlı icra etməkdir.

// Server kodunda çox dar imtiyazlı hissə
Функция QrafikParametriniOxu(Qrafik) Экспорт
// Yalnız texniki parametr qaytarılır, şəxsi məlumat deyil
УстановитьПривилегированныйРежим(Истина);
Parametr = Qrafik.GunlukSaat;
УстановитьПривилегированныйРежим(Ложь);
Возврат Parametr;
КонецФункции

Bu nümunənin əsas fikri imtiyazın sahəsini daraltmaqdır. Əgər imtiyazlı bir modul həqiqətən lazımdırsa, adı bunu göstərsin, açıq funksiyaları minimal olsun, səbəbi şərhdə yazılsın və geri qaytardığı məlumat yoxlansın.

Keş: sürət və köhnə nəticə arasında seçim

Повторное использование возвращаемых значений xassəsi Не использовать, На время вызова və На время сеанса dəyərlərini alır. Keş rejimində platforma eyni funksiyanın eyni parametrlərlə nəticəsini saxlayır və yenidən hesablamadan qaytara bilər. Bu üsul sürət qazandırır, amma zəif nöqtəsi də elə buradadır: keşdən qaytarılan nəticə məlumat bazasında sonradan baş verən dəyişikliyi nəzərə almaya bilər.

Nümunə olaraq işçinin tarifini oxuyan funksiya На время сеанса rejimli modulda yerləşir. Saat 10:00-da mühasib tarifi 1200 AZN-dən 1300 AZN-ə qaldırır. Əvvəlcədən həmin dəyəri keşləmiş seans 1200 AZN qaytarmağa davam edə bilər.

09:0010:0011:0012:0013:00Bazadakı tarif1200 AZN1300 AZNSeans A keşi1200 AZN (köhnə)Seans B, yeni giriş1300 AZN
Şəkil 3. Bazadakı tarif dəyişir, amma seans keşi köhnə dəyəri saxlayır, nümunə

Məbləğin hesablandığı funksiyalarda bu risk qəbuledilməzdir. Üstəlik düsturlar özləri yüngüldür: bir neçə vurma əməliyyatını keşləmək faydadan çox risk gətirir. Keş bu hallarda məqsədəuyğundur: oxunması baha olan, nadir dəyişən, parametrləri sadə olan və nəticəsi hamı üçün eyni olan məlumatlar, məsələn sabit konfiqurasiya parametrləri.

FunksiyaKeşSəbəb
Tarif və gündən məbləğ hesablamaqYoxHesablama yüngüldür, nəticənin saxlanmasına ehtiyac yoxdur
İşçinin cari tarifini oxumaqYoxMəlumat dəyişə bilər
Hesablama növünün sabit parametrləriOla bilərNadir dəyişir, tez-tez oxunur
Dövr bağlanışı statusuYoxKöhnə status səhv yazılışa icazə verə bilər

Keşli modullar üçün iki qaydanı unutmayın. Birincisi, keşin ömrünə zəmanət kimi baxmayın: platforma onu vaxtından əvvəl də təmizləyə bilər. Ona görə funksiya hər çağırışda düzgün qiymət hesablaya bilməlidir. İkincisi, qaytarılan dəyişdirilə bilən obyektlər keşin özünü korlaya bilər. Struktur əvəzinə ФиксированнаяСтруктура kimi dəyişməz kolleksiyalar seçin. Keşi məcburi təzələmək üçün ОбновитьПовторноИспользуемыеЗначения() metodu mövcuddur.

Dörd konkret konfiqurasiya

Praktikada aşağıdakı kombinasiyalar demək olar ki, bütün ehtiyacları qarşılayır. Onlar müxtəlif məsuliyyətlərin nəticəsidir.

ModulBayraqlarMəqsəd
HesablamaServisiСерверDüsturlar və registr hesablaması
HesablamaServisiVizovServeraСервер, Вызов сервераFormadan az sayda təhlükəsiz çağırış
HesablamaParametrleriKesСервер, На время сеансаNadir dəyişən parametrlər
HesablamaInteqrasiyaСервер, Внешнее соединениеYalnız COM birləşməsi lazım olanda

Bu modulların daxili bölgüsü də eyni prinsiplə işləyir: bir modul bir səbəbdən dəyişir. Modulları funksional sahəyə ayırmaqla yanaşı onların icra kontekstlərini də aydın saxlamaq lazımdır.

Yeni modulu addım-addım qurmaq

Bayraqları sonradan düzəltmək mümkündür, amma ən asan vaxt modulun yarandığı andır. Çünki sonradan bayraq söndürüldükdə onu artıq işlədən kod sınmağa başlaya bilər. Aşağıdakı ardıcıllıq qərarı təsadüfə buraxmır.

  1. Modulun yeganə məsuliyyətini müəyyən edin və adını həmin məsuliyyətə görə seçin.
  2. Сервер bayrağını açın. Müştəri bayraqlarının söndürülü olduğunu yoxlayın.
  3. Modulun funksiyalarını kimin çağıracağını siyahı halında yazın: sənəd, reqlament tapşırığı, forma, xarici sistem.
  4. Siyahıda birbaşa müştəri çağırışı varsa, formanın server proseduru ilə həll olunub-olunmadığını yoxlayın. Olmursa, ayrıca nazik modul yaradın.
  5. COM birləşməsi faktiki tələbdirsə, yalnız həmin ehtiyaca uyğun modula Внешнее соединение əlavə edin.
  6. Привилегированный və keş xassələrini standart vəziyyətdə saxlayın. Onları dəyişmək üçün yazılı səbəb tələb edin.
  7. Modulun bayraqlarını və səbəblərini modulun başındakı şərhdə qeyd edin.

Məhdud hüquqlu test istifadəçisi ilə yoxlama bu prosesin vacib hissəsidir. Tam hüquqlu istifadəçi ilə sınaqdan keçirilmiş modul hüquq xətalarını gizlədir, ona görə ən azı adi mühasib rolu ilə də sınaq keçirin. Bu sınaqda həm icazəli işçinin hesablanmasını, həm də icazəsiz işçinin məlumatının görünməməsini yoxlayın.

Yoxlama siyahısı və tipik səhvlər

  • Modul müştəridə görünmür. Сервер olan modulu birbaşa müştəri kodundan çağırmaq olmaz. Hər zaman Вызов сервера açmaq əvəzinə, müştəri ehtiyacını formanın server proseduru ilə həll edə bilərsiniz.
  • Xarici birləşmədə funksiya tapılmır. COM ilə qoşulan kod üçün Внешнее соединение bayrağı lazımdır. HTTP və veb-xidmətlər üçün bu xüsusiyyət əlavə tələb deyil.
  • Hesablama bəzən köhnə rəqəmi qaytarır. Modulun keş rejimini yoxlayın. Ən çox şübhəli yer hesablama funksiyasına keş tətbiq olunmasıdır.
  • RLS işləmir. Modulun Привилегированный olub-olmadığını, kodda УстановитьПривилегированныйРежим çağırışlarını yoxlayın.
  • Fayl rejimi yanıltmasın. Fayl variantında test edərkən server konteksti eyni kompüterdə işləyir, ona görə kontekst səhvləri müştəri-server quruluşundan fərqli görünə bilər.

Hüquqlar qorunduqdan sonra yanlış məlumat modellərinin də səhvlər yaratdığını unutmayın. Registr sətirlərinin düzgün aparılmasına qeydiyyatçı mexanizmi xüsusilə təsir edir.

Bayrağı səbəblə qoyun

Xassələrin səbəbini komanda daxilində də görünən edin. Bir bayraq dəyişdikdə dəyişikliyin qeydində bunu kimin, hansı çağırış üçün və hansı alternativlər yoxlanandan sonra etdiyini yazın. Bu qeyd aylar sonra «bu modul niyə müştəridən çağırılır?» sualına cavab verir və bayrağı artıq ehtiyac qalmadıqda söndürməyə imkan yaradır. Söndürmədən əvvəl modulun çağırışlarını konfiqurasiyada axtarın və sınaqda həm tam, həm də məhdud hüquqlu istifadəçidən istifadə edin.

Hər bir işarələmə bir risk və bir imkandır. Hesablama modulunda standart mövqe sadədir: Сервер açıqdır, qalan bayraqlar yalnız konkret tələb varsa açılır. Глобальный rahatlıq üçün açılmır, Привилегированный səhvdən qurtarmaq üçün işlədilmir, keş isə dəyişən məbləğlərin yanına gətirilmir.

Modul xassələrini kod nəzarətinin bir hissəsi kimi görün. Kod yoxlamasında funksiyanın içi qədər onun yerləşdiyi modulun bayraqlarına da baxın. Səhv funksiyanı tapmaq asandır, səhv bayraq isə bəzən uzun müddət səssizcə işləyir.

Tez-tez verilən suallar

Hesablama modulu üçün ВызовСервера mütləqdirmi?

Xeyr. Əgər funksiyalar yalnız sənədin keçirilməsi, fon işləri kimi server kodundan çağırılırsa, Сервер bayrağı kifayətdir. ВызовСервера yalnız müştəri kodundan birbaşa çağırış lazım olanda açılır.

Внешнее соединение HTTP və veb-xidmətlər üçün lazımdırmı?

Xeyr. Bu bayraq COM kimi xarici birləşmə kontekstində modulun əlçatan olması üçündür. HTTP və veb-xidmətlərin kodu serverdə işləyir, ona görə modulun Сервер bayrağı onlar üçün kifayətdir.

Əməkhaqqı düsturları üçün keşləmə lazımdırmı?

Adətən yox. Düsturlar yüngüldür, məlumatları da dəyişə bilər. Keş nadir dəyişən, oxunması baha olan sorğu nəticələri üçün ayrıca modulda istifadə olunmalıdır.

Привилегированный bayrağı əvəzinə nə işlətmək olar?

Bütün modulu imtiyazlı etmək əvəzinə, zəruri kiçik hissəni server kodunda УстановитьПривилегированныйРежим(Истина) ilə açıb sonra söndürmək olar. Bu halda da daxil olan parametrləri və geri qaytarılan məlumatları yoxlamaq lazımdır.

Klient bayrağı olmayan modul necə işləyir?

Müştəri kodu onu birbaşa görmür. Müştəri tərəfində funksiyanın lazım olduğu yerdə ya ВызовСервера olan nazik modul, ya da formanın &НаСервере proseduru vasitəsilə çağırış edilir.

1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?

KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.

KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri