Yaxşı hesablama funksiyası qısa olur, amma qısalıq onun sadə olması demək deyil. O, hansı məlumatın səhv sayıldığını, nəticənin necə yuvarlaqlaşdırıldığını və registr sətirlərinə necə tətbiq olunduğunu dəqiq bilir. Bu məqalədə əməkhaqqı, mükafat və müavinət funksiyalarını addım-addım quracaqsınız.
əsas məbləğ funksiyalarının necə yazıldığı, hansı yoxlamaların istisna atmalı olduğu, aralıq yuvarlaqlaşdırmanın nəyə mane olduğu və ДанныеГрафика ilə registr sətirlərinin necə hesablandığı
Hesablama modulunun içinə baxanda ən çox görünən sətir bir düsturdur. Amma peşəkar funksiyanın dəyəri yalnız o sətirdə deyil. Vacib olan həm də düsturun ətrafındakı qərarlardır: parametr yanlış olanda nə baş verir, nəticə harada yuvarlaqlaşdırılır, funksiya bazaya toxunurmu, kim onu çağırır.
Bu məqalədə sadə hesablama funksiyalarını yazacaq, sonra onları hesablama registrinin sətirlərinə tətbiq edəcəyik. Kodda modulun adı HesablamaServisi, hesablama registrinin adı isə Hesablamalar-dır. Modul yalnız Сервер bayrağı ilə işləyir, çünki onun çağıranları server kodudur.
Üç düstur, nümunə rəqəmlərlə
Yazacağımız funksiyaları əvvəlcə kağız üzərində yoxlayaq. Burada verilən bütün rəqəmlər nümunədir: tarif, faiz və gün sayları real qanun və ya şirkət qaydası kimi götürülməməlidir.
| Hesablama | Giriş | Düstur | Nəticə |
|---|---|---|---|
| Əməkhaqqı | Tarif 1500 AZN, norma 21 gün, fakt 18 gün | 1500 × 18 / 21 | 1285,71 AZN |
| Mükafat | Baza 1285,71 AZN, faiz 15 | 1285,71 × 15 / 100 | 192,86 AZN |
| Xəstəlik müavinəti | Orta günlük 68 AZN, faiz 80, 5 gün | 68 × 80 / 100 × 5 | 272,00 AZN |
Nəticələr toplananda nümunə işçinin bu ay hesablanan məbləği 1750,57 AZN olur. Bu cəm növbəti mərhələlərdə yoxlama nöqtəsi kimi faydalıdır: funksiyanı dəyişdikdən sonra eyni giriş üçün eyni nəticənin alındığını görə bilərsiniz.
Düstur funksiyalarının kodu
Hər funksiya yalnız parametrlərlə işləyir. İçində sorğu, registr yazılışı və ya sənəd obyekti yoxdur. Bu cür funksiyaya təmiz funksiya deyilir: eyni giriş həmişə eyni nəticəni verir və kənar vəziyyəti dəyişmir.
// Ümumi modul: HesablamaServisi
// Aylıq əməkhaqqını norma və faktiki günlərə görə hesablayır.
// Parametrlər: Tarif (aylıq), NormaGun, FaktGun.
// Qaytarır: 2 onluq rəqəmə yuvarlaqlaşdırılmış məbləğ.
Функция EmekhaqqiHesabla(Tarif, NormaGun, FaktGun) Экспорт
Если NormaGun <= 0 Тогда
ВызватьИсключение "EmekhaqqiHesabla: norma günü sıfır və ya mənfidir.";
КонецЕсли;
Если FaktGun < 0 Тогда
ВызватьИсключение "EmekhaqqiHesabla: faktiki gün mənfi ola bilməz.";
КонецЕсли;
Возврат YuvarlaqMebleg(Tarif * FaktGun / NormaGun);
КонецФункции
Функция MukafatHesabla(BazaMebleg, Faiz) Экспорт
Если Faiz < 0 Тогда
ВызватьИсключение "MukafatHesabla: faiz mənfi ola bilməz.";
КонецЕсли;
Возврат YuvarlaqMebleg(BazaMebleg * Faiz / 100);
КонецФункции
Функция XestelikHesabla(OrtaGunluk, Faiz, XestelikGunu) Экспорт
Если XestelikGunu < 0 Тогда
ВызватьИсключение "XestelikHesabla: xəstəlik günü mənfi ola bilməz.";
КонецЕсли;
Возврат YuvarlaqMebleg(OrtaGunluk * Faiz / 100 * XestelikGunu);
КонецФункции
Функция YuvarlaqMebleg(Mebleg)
Возврат Окр(Mebleg, 2, РежимОкругления.Окр15как20);
КонецФункции
Yuvarlaqlaşdırma YuvarlaqMebleg köməkçi funksiyasına çıxarılıb. Onun Экспорт sözü yoxdur, yəni modulun xaricindən çağırılmır. Şirkət qaydası dəyişəndə üç funksiyanı gəzmək lazım gəlmir, bir köməkçi dəyişir.
Sıfır qaytarmaq, yoxsa istisna atmaq
Qoruyucu yoxlamalar yazılan zaman çox rast gəlinən refleks budur: «problem varsa, 0 qaytar». Bu, səhv kod işləməsin deyə atılmış ehtiyatlı addım kimi görünür. Amma əməkhaqqı sistemində səssiz sıfır çox vaxt ən pis nəticədir. Sənəd uğurla keçirilir, işçiyə sıfır məbləğ yazılır, problem isə yalnız ödəniş günü üzə çıxır.
Düzgün yanaşma iki halı fərqləndirir. Məlumatın mənaca mümkün olan sıfırı normal nəticədir. Mümkün olmayan vəziyyət isə xəbər verilməli səhvdir.
| Vəziyyət | Mənası | Funksiyanın davranışı |
|---|---|---|
| Faktiki gün 0 | İşçi bütün ayı işləməyib | Nəticə 0 |
| Mükafat faizi 0 | Bu ay mükafat təyin edilməyib | Nəticə 0 |
| Norma günü 0 | Qrafik boşdur və ya doldurulmayıb | İstisna |
| Faktiki gün mənfi | Məlumat və ya məntiq səhvi | İstisna |
| Müavinət faizi mənfi | Daxiletmə səhvi | Çağıran tərəfdə yoxlanır və ya istisna |
ВызватьИсключение keçirməni dayandırır və mətni istifadəçiyə göstərir. Ona görə mətn konkret olsun: hansı funksiya, hansı problem, nəyi yoxlamaq lazımdır. Kütləvi hesablamada isə çağıran tərəf işçini də göstərməlidir ki, səhv tez tapılsın.
Aralıq yuvarlaqlaşdırma niyə qoyulmur
Xəstəlik funksiyasında bir günün müavinətini ayrıca dəyişənə yazıb yuvarlaqlaşdırmaq asan görünə bilər. Amma aralıq nəticəni yuvarlaqlaşdırmaq faktiki fərq yaradır. Nümunədə orta günlük 67,33 AZN, faiz 75, gün sayı 7-dir.
- Sonda yuvarlaqlaşdırma: 67,33 × 75 / 100 = 50,4975; 50,4975 × 7 = 353,4825; nəticə 353,48 AZN.
- Aralıq yuvarlaqlaşdırma: günlük məbləğ 50,50 AZN olur; 50,50 × 7 = 353,50 AZN.
İki qəpik böyük görünməyə bilər. Amma hər addım öz yuvarlaqlaşdırmasını edirsə, nəticənin həqiqi düsturu artıq sənədləşdirilən düsturla eyni olmur. Yuvarlaqlaşdırmanı son addıma saxlamaq həm yoxlamanı, həm də izahı sadələşdirir. Uçot siyasəti günlük məbləğin yuvarlaqlaşdırılmasını açıq tələb edirsə, bu fərqli qaydadır və kodda da açıq yazılmalıdır.
Registr sətirlərinin hesablanması
Təmiz funksiyalar hazır olduqdan sonra hesablama registrindən gələn məlumatları onlara ötürmək qalır. ДанныеГрафика virtual cədvəli hər hərəkət üçün iş qrafikinin göstəricilərini verir. GunПериодДействия sahəsi planlaşdırılmış normanı, GunФактическийПериодДействия isə ФактическийПериодДействия üzrə qalan günləri göstərir. ФактическийПериодДействия başqa hesablamaların sıxışdırdığı hissələr çıxılandan sonra qalan real dövrdür.
Burada Gun hesablama registrinə qoşulmuş qrafik registrinin resursudur. Virtual cədvəl həmin resursun adına uyğun sahələr yaradır.
// Ümumi modul: HesablamaServisi
Процедура IscileriHesabla(Nabor, VidHesab) Экспорт
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
| DG.НомерСтроки КАК SetirNomresi,
| DG.GunПериодДействия КАК Norma,
| DG.GunФактическийПериодДействия КАК Fakt
|ИЗ
| РегистрРасчета.Hesablamalar.ДанныеГрафика(
| Регистратор = &Qeydiyyatci
| И ВидРасчета = &VidHesab) КАК DG";
Запрос.УстановитьПараметр("Qeydiyyatci", Nabor.Отбор.Регистратор.Значение);
Запрос.УстановитьПараметр("VidHesab", VidHesab);
GunCedveli = Запрос.Выполнить().Выгрузить();
Для Каждого Zapis Из Nabor Цикл
Если Zapis.ВидРасчета <> VidHesab Тогда
Продолжить;
КонецЕсли;
Setir = GunCedveli.Найти(Zapis.НомерСтроки, "SetirNomresi");
Если Setir = Неопределено Тогда
ВызватьИсключение "IscileriHesabla: sətir üçün qrafik məlumatı tapılmadı.";
КонецЕсли;
Zapis.Mebleg = EmekhaqqiHesabla(Zapis.Tarif, Setir.Norma, Setir.Fakt);
КонецЦикла;
КонецПроцедуры
Bu prosedur yazılışı öz üzərinə götürmür. O, qeyd dəstindəki Mebleg resursunu doldurur, yazılış isə sənədin keçirmə kodunda qalır. Beləliklə düstur funksiyası bazasız yoxlanır, registr proseduru isə sorğu və düsturu birləşdirən nazik qat kimi işləyir. Sorğunun nəticəsi bir dəfə alınır, dövrdə hər sətir üçün yenidən bazaya müraciət olunmur. Sorğu ilə kütləvi işin niyə sürət qazandırdığını Выгрузить və Выбрать fərqi ilə bağlı yazıda görə bilərsiniz.
Mükafatın bazası registrdən necə gəlir
Mükafat düsturu yalnız iki rəqəm istəyir: baza məbləği və faiz. Hesablama registrində baza məbləğini əl ilə toplamaq lazım deyil. Platforma БазаНачисления virtual cədvəlini təqdim edir. Bu cədvəl hesablama növünün Базовые siyahısında göstərilən növlərin nəticələrini cəmləyir. Базовые siyahısı isə hesablama növünün məbləğinin hansı digər növlərdən asılı olduğunu bildirir.
Virtual cədvəlin ilk iki parametri əsas registr və baza üzrə ölçüləri bildirən massivlərdir. Hesablama sırası önəmlidir: mükafatın bazası olan əməkhaqqı əvvəlcə hesablanıb registrə yazılmalıdır, ancaq ondan sonra mükafat bu cədvəldən oxuna bilər.
// Ümumi modul: HesablamaServisi
Процедура MukafatlariHesabla(Nabor, VidHesab) Экспорт
Olculer = Новый Массив;
Olculer.Добавить("Isci");
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
| B.НомерСтроки КАК SetirNomresi,
| ЕСТЬNULL(B.MeblegБаза, 0) КАК Baza
|ИЗ
| РегистрРасчета.Hesablamalar.БазаНачисления(
| &Olculer,
| &Olculer,
| ,
| Регистратор = &Qeydiyyatci
| И ВидРасчета = &VidHesab) КАК B";
Запрос.УстановитьПараметр("Olculer", Olculer);
Запрос.УстановитьПараметр("Qeydiyyatci", Nabor.Отбор.Регистратор.Значение);
Запрос.УстановитьПараметр("VidHesab", VidHesab);
BazaCedveli = Запрос.Выполнить().Выгрузить();
Для Каждого Zapis Из Nabor Цикл
Если Zapis.ВидРасчета <> VidHesab Тогда
Продолжить;
КонецЕсли;
Setir = BazaCedveli.Найти(Zapis.НомерСтроки, "SetirNomresi");
Baza = ?(Setir = Неопределено, 0, Setir.Baza);
Zapis.Mebleg = MukafatHesabla(Baza, Zapis.Faiz);
КонецЦикла;
КонецПроцедуры
Burada MeblegБаза sahəsi registrin Mebleg resursu üzrə baza dəyəridir. ЕСТЬNULL funksiyası baza sətri olmayan halda sıfır qaytarır. Bu nümunədə bazanın olmaması normal hal sayılır: işçinin həmin ay əməkhaqqısı yoxdursa, mükafat da sıfır çıxır. Əgər sizin qaydanızda baza mütləq olmalıdırsa, burada da istisna atmaq olar.
Diqqət edin ki, MukafatHesabla dəyişməyib. O, əvvəlki kimi iki rəqəm alır. Registrlə bağlı bütün detallar ayrı prosedurda qalır. Eyni düstur sabah sadə bir hesabat üçün də işlədilə bilər, çünki onun heç bir virtual cədvəldən xəbəri yoxdur.
Funksiyalar üçün yoxlama nümunələri
Üç düstur funksiyası üçün yoxlama cədvəlini indidən hazırlamaq sonrakı dəyişiklikləri xeyli asanlaşdırır. Burada hər sətir bir davranışı yoxlayır. Nümunələrin sayı az olsa da, normal hesablamanı, sərhəd vəziyyətini və qorunan səhvi birlikdə əhatə edir.
| Çağırış | Yoxlanan davranış | Gözlənilən |
|---|---|---|
EmekhaqqiHesabla(1500, 21, 18) | Tam bölünməyən nəticə | 1285.71 |
EmekhaqqiHesabla(1500, 21, 21) | Tam ay | 1500.00 |
EmekhaqqiHesabla(1500, 21, 0) | İşlənməyən ay | 0 |
EmekhaqqiHesabla(1500, 0, 10) | Boş qrafik | İstisna |
MukafatHesabla(1285.71, 15) | Faiz və yuvarlaqlaşdırma | 192.86 |
XestelikHesabla(68, 80, 5) | Müavinət | 272.00 |
Tam ay nümunəsi xüsusilə faydalıdır. Əgər Tarif / NormaGun * FaktGun yazılışında kiçik yuvarlaqlaşdırma fərqi yaransaydı, tam ayda tarifin özü alınmazdı. Vurmanı bölmədən əvvəl aparmaq bu növ riski azaldır və düsturun məntiqini də aydın göstərir.
İstisna gözlənilən sətir üçün sınaq proseduru Попытка bloku ilə işləyir: funksiya çağırılır, istisna baş verməsə yoxlama uğursuz sayılır. Beləliklə qoruyucu şərti təsadüfən silsəniz, sınaq bunu dərhal göstərir.
Kütləvi hesablamada sürət
Bir işçi üçün yaxşı işləyən kod min işçidə yavaş ola bilər. Düstur funksiyalarının özü demək olar ki, vaxt aparmır. Vaxtı sorğular, şəbəkə gediş-gəlişləri və qeydlərin təkrar yazılması aparır. Ona görə sürət işini kiçik funksiyaların içində deyil, məlumatın toplanma üsulunda aparmaq lazımdır.
- Sorğunu dövrdən çıxarın.
ДанныеГрафикаbütün sənəd üçün bir dəfə oxunur, hər qeyd üçün deyil. - Lazımsız sahələri seçməyin. Yalnız hesablamaya gərək olan sütunları sorğuya daxil edin.
- Sənədi hissələrə bölməyi nəzərdən keçirin. Çox böyük müəssisədə tək sənəd uzun tranzaksiya yaradırsa, bölgə üzrə ayrı sənədlər daha idarəolunan ola bilər.
- Ölçün, sonra dəyişin. Performans problemi fərz edilməməli, ölçülməlidir. Zamanın harada itdiyini göstərən ölçmə əlavə olunmadan düsturu mürəkkəbləşdirməyin.
Sürət məqsədi ilə düsturun içinə keş və ya bazaya birbaşa müraciət əlavə etmək adətən yanlış istiqamətdir. Təmiz funksiya sürət problemi yaratmır, onun ətrafındakı məlumat axını isə ayrıca optimallaşdırıla bilər.
Real ssenari: ayın ortasında məzuniyyət
Yuxarıdakı nümunəyə qayıdaq. İşçinin ayda 21 iş günü var, tarifi 1500 AZN-dir. Ayın iş günlərindən 3-ü məzuniyyətə düşür. Əməkhaqqı hesablama növü üçün Вытесняющие siyahısında məzuniyyət göstərilib. Bu siyahı həmin hesablama növünün periodunu hansı digər növlərin sıxışdırdığını bildirir. Nəticədə norma 21 qalır, fakt isə 18 olur.
Vacib məqam budur ki, funksiya məzuniyyət anlayışını ümumiyyətlə bilmir. EmekhaqqiHesabla yalnız 1500, 21 və 18 rəqəmlərini alır. Ayın hansı günlərinin sıxışdırıldığını isə platformanın dövr mexanizmi və ДанныеГрафика müəyyən edir. Tarix məntiqi düsturdan ayrı qaldığı üçün hər iki hissə sadə olaraq qalır.
Nəticənin 1285,71 AZN olması düsturun bir sətirlik yoxlamasıdır. Bunu test proseduruna yazsanız, sonrakı dəyişikliklərdə həm normal halı, həm də 18/21 kimi tam bölünməyən vəziyyəti yoxlamış olursunuz.
Tipik kod səhvləri
- Hər sətir üçün ayrı sorğu. Dövr içində işçi başına sorğu işlətmək böyük bazada keçirməni yavaşladır. Məlumatları bir sorğu ilə alın.
- Yuvarlaqlaşdırmanın hər funksiyada ayrıca yazılması. Rejim dəyişəndə surətlər ayrılır. Bir köməkçi funksiya saxlayın.
- Sənədin birbaşa dəyişdirilməsi. Düstur funksiyası sənəd obyektini dəyişirsə, onu başqa yerdə işlətmək olmur.
- Əvvəlcədən yazılmamış qeydlərlə
ДанныеГрафикаsorğusu. Virtual cədvəl bazadakı qeydləri oxuyur. Hesablamadan əvvəl qeydlər yazılmalıdır. - Xətanı şərh ilə bağlamaq. Kəsilmiş şərhlə gizlədilən qoruma sonradan unudulur. Məlumat səhvini həll edin.
Əlavə olaraq qeyd dəsti ilə işləyərkən hərəkətin əsas sahələrinin düzgün doldurulması vacibdir. Bu mövzunun əsas prinsipləri qeyd dəsti haqqında yazıda izah olunub.
Yeni hesablama növünü əlavə etmək
Tutaq ki, sabah sistemə gecə növbəsi üçün əlavə ödəniş gəlir. Quruluş düzgündürsə, iş ardıcıllığı artıq bəllidir. Əvvəlcə qaydanın özü bir cümlə ilə yazılır: hansı giriş məlumatları, hansı düstur, hansı yuvarlaqlaşdırma. Sonra HesablamaServisi modulunda parametrlərlə işləyən təmiz funksiya yaradılır və ona sınaq nümunələri əlavə olunur.
Növbəti addımda registr proseduru genişləndirilir və ya həmin hesablama növü üçün yeni prosedur yazılır. Sənədin keçirmə kodunda isə yalnız bir çağırış artır. Mövcud əməkhaqqı və mükafat funksiyalarına toxunulmur, ona görə onların sınaq nümunələri də dəyişmədən qalır. Yeni qaydanın təsiri öz funksiyası və öz sınaqları ilə məhdudlaşır.
Funksiyanın keyfiyyətini necə qiymətləndirməli
Yazdığınız hesablama funksiyasını oxuyarkən aşağıdakı suallara cavab verə bilirsinizsə, o, istifadəyə hazırdır. Parametrin vahidi aydındırmı? Normal sıfır ilə səhv fərqlənirmi? Yuvarlaqlaşdırma bir yerdədirmi? Funksiya bazasız yoxlana bilirmi? Çağıran tərəf nəticənin mənasını şərhə baxmadan anlayırmı?
Düstur funksiyası hesablayır, registr proseduru tətbiq edir, sənəd idarə edir. Bu üç rol qarışmayanda hər hissəni ayrıca başa düşmək, yoxlamaq və dəyişmək mümkün olur.
Hesablama funksiyalarının ən böyük üstünlüyü onların sadəliyidir. Sadə görünmələri onları diqqətsiz yazmağa əsas vermir. Qaydanı dəqiq müəyyən etdikdən, sərhəd hallarını adlandırdıqdan və yuvarlaqlaşdırmanı mərkəzləşdirdikdən sonra bu kiçik funksiyalar bütün əməkhaqqı sisteminin etibarlı təməlinə çevrilir.
Tez-tez verilən suallar
Norma sıfır olanda funksiya 0 qaytarmalıdırmı?
Xeyr. Norma sıfırdırsa, qrafik düzgün doldurulmayıb və bu məlumat səhvidir. Funksiya istisna atmalıdır ki, sənəd səssizcə sıfır məbləğlə keçirilməsin.
Faktiki gün sıfır olanda nə etmək lazımdır?
Bu normal hal ola bilər. İşçi bütün ayı məzuniyyətdə olubsa, əməkhaqqı nəticəsi sıfır olur. Ona görə fakt sıfır üçün istisna atılmır, düstur 0 qaytarır.
Niyə əvvəlcə vurub sonra bölmək məsləhətdir?
Tarif*Fakt/Norma yazılışı aralıq bölmənin nəticəsindən asılılığı azaldır. Sondakı yuvarlaqlaşdırma ilə fərq çox vaxt görünməsə də, bu üsul qaydanı daha dəqiq ifadə edir.
Niyə registr qeydləri iki dəfə yazılır?
ДанныеГрафика və başqa virtual cədvəllər verilənlər bazasındakı qeydlərə əsaslanır. Hesablamadan əvvəl qeydlər yazılır, sonra nəticə qeydlərə əlavə olunaraq təkrar yazılır.
Bu funksiyalar birbaşa registrə yaza bilərmi?
Sadə düstur funksiyası yalnız nəticə qaytarmalıdır. Qeyd dəstini dəyişən proseduru ayrıca saxlayın. Beləliklə düstur bazasız yoxlanır, yazılış isə ayrıca idarə olunur.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





