1C proqramlaşdırmada peşəkar yanaşma – biznesiniz üçün optimal həllər

1C proqramlaşdırma üçün fərdi həllər
1C Avtomatlaşdırma

1C sisteminin fərdiləşdirilməsi, yeni modullar və mövcud funksiyaların genişləndirilməsi.

1C ilə biznesin rəqəmsal avtomatlaşdırılması
Xidmətlərimiz

1C proqramlaşdırma, fərdi həllər, inteqrasiyalar və biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması.

KodYaz 1C proqramlaşdırma təlimi
Təlimlər

1C proqramlaşdırma dərsləri, praktiki tapşırıqlar və peşəkar inkişaf.

KodYaz ilə rəqəmsal inteqrasiya ofisi
Rəqəmsal həllər

API inteqrasiyaları, avtomatlaşdırılmış iş axınları və süni intellekt əsaslı həllər.

ƏməkhaqqıSənədOxuma müddəti: ≈ 11 dəq

Əməkhaqqının hesablanması sənədi mühasibin ay ərzindəki qərarlarını registrə daşıyan keçiddir. Sənəd nəyi girdi, nəyi nəticə sayırsa, həmin qərar köhnə ayların təkrar yoxlanmasında birbaşa hiss olunur.

Məqalədə nələri öyrənəcəksiniz

sənədin başlıq və cədvəl bölməsinin quruluşunu, siyahının avtomatik doldurulmasını və sənəddə hansı məlumatın idarəedici, hansının baxış üçün olduğunu.

Hesablama registri nə edəcəyini təkbaşına bilmir. Registrə kimin, hansı ay üçün, hansı tariflə və hansı növ üzrə düşəcəyini sənəd deyir. Bu mənada «Əməkhaqqının hesablanması» sənədi mühasibin qərarlarını sistemin başa düşdüyü qeydlərə çevirən vasitədir. Sənəd həm də qeydiyyatçıdır, yəni registrdəki hər qeyd bu sənədin keçirilməsi nəticəsində yaranır və ona bağlı qalır.

Sənədin quruluşu iki sualla müəyyən edilir: mühasibin girdisi nədir və sənəd hansı hissələrində hesablama nəticəsi göstərir? Bu sualların cavabı sənədin təkrar keçirilməsini təhlükəsiz və ya təhlükəli edir.

Başlıq sahələri və Ay anlayışı

Sənədin başlığında standart Номер və Дата sahələrindən əlavə, ən vacib rekvizit Ay-dır. Sənəd tarixi və hesablama ayı fərqli şeylərdir: oktyabrın əməkhaqqısı 2 noyabr tarixli sənədlə hesablana bilər. Əgər hesablama ayı sənəd tarixindən götürülsəydi, ayın ilk günlərində yazılan bütün sənədlər səhv aya düşərdi.

Başlıq rekvizitiTipTəyinatı
AyДатаHesablamanın aid olduğu ay, forma sahəsi ay və il formatında göstərilir
MesulСправочникСсылка.EmekdaslarSənədi hazırlayan əməkdaş
SerhСтрока (200)Hesablamaya aid qeyd

Daxil edilən istənilən gün üçün eyni nəticə almaq vacibdir. Oktyabrın 15-i seçilsə də, hesablama sərhədləri НачалоМесяца(Ay) və КонецМесяца(Ay) ilə tam ayı götürməlidir.

1-7 okt8-1415-2122-31Daxil edilən Ay15 oktHesablama dövrüНачалоМесяца – КонецМесяцаQeydiyyat dövrü1 okt
Şəkil 1. Ay sahəsindəki 15 oktyabr dəyərinin hesablama sərhədlərinə çevrilməsi

Cədvəl bölməsinin dizaynı

Cədvəl bölməsi (ТабличнаяЧасть) sənəddə çoxlu sətir saxlayan hissədir. Hər sətir bir əməkdaşı təmsil edir. Sütunları mənasına görə iki qrupa bölmək lazımdır: hesablamanı idarə edən və nəticəni yalnız göstərən sütunlar.

SütunTipMənbəyiRolu
IsciСправочникСсылка.EmekdaslarDoldurma və ya seçimİdarə edir
TarifЧисло (15,2)Kataloqdan köçürülürİdarə edir
MukafatFaiziЧисло (5,2)Mühasib daxil edirİdarə edir
GunNormasiЧисло (10,2)Qrafikdən oxunurBaxış
IslenmisGunЧисло (10,2)İlkin olaraq normaya bərabərBaxış
CemЧисло (15,2)İlkin hesabBaxış

Baxış sütunları mühasibə keçirmədən əvvəl gözlənilən rəqəmi göstərir. Yekun məbləğ isə keçirmə zamanı registrdə hesablanır, çünki ancaq orada faktiki dövr və sıxışdırma məlumdur. Məsələn, sənəd doldurulanda bir işçi üçün 22 gün və 1100 AZN görünə bilər, xəstəlik qeydi nəzərə alındıqda isə registrdə 17 gün və 850 AZN qalar.

Mənbəni bir saxlayın

Baxış sütunu ilə registr nəticəsi fərqlənəndə hesabat üçün registr əsasdır. ОбработкаПроведения daxilində sənədin sətirlərini dəyişməyin: bu mərhələ registr hərəkətləri formalaşdırmaq üçündür, sənədin öz məlumatını yenidən yazmaq üçün deyil.

Siyahının avtomatik doldurulması

Mühasibin əl ilə 40 əməkdaş seçməsi həm yavaş, həm də səhvə meyillidir. Formaya «Doldur» əmri əlavə etmək bu problemi aradan qaldırır. Serverdə icra olunan prosedur aktiv işçiləri, cari tarifləri və ayın normasını oxuyur.

&НаСервере
Процедура DoldurNaServere()
Объект.Isciler.Очистить();
Bas = НачалоМесяца(Объект.Ay);
Son = КонецМесяца(Объект.Ay);
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.УстановитьПараметр("Bas", Bas);
Запрос.УстановитьПараметр("Son", Son);
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
|    Emekdaslar.Ссылка КАК Isci,
|    Emekdaslar.AyliqTarif КАК Tarif
|ИЗ
|    Справочник.Emekdaslar КАК Emekdaslar
|ГДЕ
|    НЕ Emekdaslar.ПометкаУдаления
|    И Emekdaslar.IseQebulTarixi <= &Son
|    И (Emekdaslar.IsdenCixmaTarixi = ДАТАВРЕМЯ(1, 1, 1)
|        ИЛИ Emekdaslar.IsdenCixmaTarixi >= &Bas)";
Norma = AyinNormasi(Bas, Son);
Выборка = Запрос.Выполнить().Выбрать();
Пока Выборка.Следующий() Цикл
Setir = Объект.Isciler.Добавить();
ЗаполнитьЗначенияСвойств(Setir, Выборка);
Setir.GunNormasi  = Norma;
Setir.IslenmisGun = Norma;
Если Norma > 0 Тогда
Setir.Cem = Окр(Setir.Tarif * Setir.IslenmisGun / Norma, 2);
КонецЕсли;
КонецЦикла;
КонецПроцедуры

AyinNormasi köməkçi funksiyası iş qrafikindən ayın iş günlərini toplayır:

&НаСервере
Функция AyinNormasi(Bas, Son)
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.УстановитьПараметр("Bas", Bas);
Запрос.УстановитьПараметр("Son", Son);
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
|    СУММА(Qrafik.Значение) КАК Norma
|ИЗ
|    РегистрСведений.IsQrafiki КАК Qrafik
|ГДЕ
|    Qrafik.Tarix МЕЖДУ &Bas И &Son";
Выборка = Запрос.Выполнить().Выбрать();
Выборка.Следующий();
Возврат ?(Выборка.Norma = NULL, 0, Выборка.Norma);
КонецФункции

Formanın «Doldur» əmri sadəcə DoldurNaServere() prosedurunu çağırır. Yenidən doldurma mövcud sətirləri, o cümlədən mühasibin yazdığı faizləri silir, ona görə əmr əvvəlində istifadəçidən təsdiq almaq faydalıdır.

Sənədin həyat dövrü

Sənəd keçirilmədən registrdə heç nə yoxdur. Bu sadə fakt iş prosesini müəyyən edir: mühasib siyahını hazırlayır, faizləri yazır, yoxlayır və yalnız sonra keçirir. Hər təkrar keçirmə əvvəlki hərəkətləri əvəz edir.

Ay seçilirDoldur əmri işləyirMühasib faizləri yazırSənəd yazılırSənəd keçirilirQeydlər registrdədir
Şəkil 2. Əməkhaqqının hesablanması sənədinin iş ardıcıllığı

Aşağıdakı nümunə üç əməkdaşla keçirmə nəticəsini göstərir. Norma 22 gündür. Əli Məmmədov 1100 AZN tarif, 17 gün və 20% mükafat, Leyla Həsənova 1320 AZN tarif, 22 gün və 10% mükafat, Samir Quliyev isə 880 AZN tarif, 20 gün və 15% mükafatla hesablanır.

05001 0001 5002 0001 020Əli Məmmədov1 452Leyla Həsənova920Samir QuliyevƏməkhaqqıMükafat
Şəkil 3. Nümunə: bir sənədin üç əməkdaş üzrə nəticəsi, AZN
ƏməkdaşTarif, AZNNorma / FaktƏməkhaqqı, AZNFaizMükafat, AZN
Əli Məmmədov1100,0022 / 17850,0020%170,00
Leyla Həsənova1320,0022 / 221320,0010%132,00
Samir Quliyev880,0022 / 20800,0015%120,00

Sənədin ümumi yekunu 2970 AZN əməkhaqqı və 422 AZN mükafatdır, cəmi 3392 AZN. Bu rəqəmləri hesabatla tutuşdurmaq keçirmənin düzgünlüyünü yoxlamağın ən sadə üsuludur.

Keçirmədən əvvəlki yoxlamalar

Doldurma yoxlaması sənədin keçirilməsinə icazə verilmədən əvvəl tamamlanmalıdır. Standart xassələr boş sahələri tutur, biznes qaydaları isə koda yazılır. Ən çox istifadə olunan yoxlamalar:

  • Ay doldurulub.
  • Cədvəl bölməsi boş deyil.
  • Eyni işçi iki sətirdə təkrarlanmır.
  • Mükafat faizi 0-dan kiçik və ya ağlabatan həddən böyük deyil.
  • Tarif sıfırdan böyükdür.

Bu yoxlamalardan sonra sənəd qeydiyyatçı kimi hərəkətlər yaratmağa hazırdır. Hərəkətlər haqqında ümumi biliklər üçün hərəkətin anatomiyasına müraciət edə bilərsiniz.

Ayı və sətirləri koda bağlamaq

İstifadəçi formada Ay sahəsinə ayın istənilən gününü yaza bilər. Bu dəyəri normallaşdırmaq üçün obyekt modulunda sadə bir prosedur kifayətdir. Bu halda sənədlər ay üzrə axtarılanda və ya hesabatda qruplaşdırılanda eyni ayın müxtəlif günləri problem yaratmır.

Процедура ПередЗаписью(Отказ, РежимЗаписи, РежимПроведения)
Ay = НачалоМесяца(Ay);
КонецПроцедуры

Doldurma əmri bütün siyahını yaradır, lakin mühasib bəzən yeni bir sətir əlavə edir. Sətirdə işçi seçilən kimi tarif avtomatik gəlməlidir, əks halda mühasib rəqəmi kataloqdan əl ilə köçürəcək. Forma modulunda sütunun dəyişmə hadisəsi bu işi görür. Tarifin oxunması serverdə baş verir, çünki istinadın rekvizitləri müştəri tərəfdən oxunmur.

&НаКлиенте
Процедура IscilerIsciПриИзменении(Элемент)
Setir = Элементы.Isciler.ТекущиеДанные;
Setir.Tarif = IscininTarifi(Setir.Isci);
КонецПроцедуры
&НаСервереБезКонтекста
Функция IscininTarifi(Isci)
Возврат Isci.AyliqTarif;
КонецФункции

Tarif sütunu mühasib üçün açıq saxlanıla da bilər: rəhbərliyin qərarı ilə həmin ay üçün fərqli tarif tətbiq edilirsə, onu sətirdə dəyişmək kifayətdir. Kataloqdakı cari dəyər isə toxunulmaz qalır. Belə nəzarət üçün dəyişiklikləri tarixçəyə yazmaq, ən azı sətirdə qeyd aparmaq faydalıdır.

Dublikat sətirlərin qarşısını almaq

Əgər eyni işçi cədvəldə iki dəfə qalarsa, keçirmə iki Əməkhaqqı qeydi yaradacaq. Platforma üçün bu səhv deyil: hər qeyd düzgün doldurulub. Nəticədə isə işçinin məbləği ikiqat olur. Bu halı keçirmədən əvvəl tutmaq üçün obyekt modulunda doldurma yoxlaması yazılır.

Процедура ОбработкаПроверкиЗаполнения(Отказ, ПроверяемыеРеквизиты)
Goruldu = Новый Соответствие;
Для Каждого Setir Из Isciler Цикл
Если Goruldu[Setir.Isci] <> Неопределено Тогда
Сообщение = Новый СообщениеПользователю;
Сообщение.Текст = "Əməkdaş cədvəldə təkrarlanır: " + Setir.Isci;
Сообщение.Сообщить();
Отказ = Истина;
КонецЕсли;
Goruldu.Вставить(Setir.Isci, Истина);
КонецЦикла;
КонецПроцедуры

Соответствие açar-dəyər kolleksiyasıdır. Burada hər işçi üçün bir dəfə işarə qoyulur və təkrar rast gələndə mesaj çıxır. Sətirlərin sayı böyük olsa da, belə yoxlama hiss olunmayacaq qədər sürətlidir. Mesajı daha dəqiq etmək üçün sətir nömrəsini əlavə edin və sahəyə bağlayın: istifadəçi birbaşa problemli sətirə keçə bilər.

Bir ayda iki sənəd yaradılmasını tamamilə qadağan etmək hər zaman doğru deyil. Məsələn, ayın sonunda əlavə hesablama üçün ayrıca sənəd lazım ola bilər. Bu səbəbdən yoxlamanı «eyni ay, eyni işçi, eyni növ üçün artıq keçirilmiş qeyd varmı» kimi qurmaq daha düzgündür: registr üzrə sorğu ilə həmin işçinin bu ay üçün mövcud Əməkhaqqı qeydlərini tapın və cari sənədi istisna edin. Bu halda həqiqi düzəliş sənədləri işləyir, səhvən təkrar yaradılan sənəd isə mesaj alır.

Sənəd qeydiyyatçı kimi: təkrar keçirmə və ləğv

Hər registr qeydi onu yaradan sənədə bağlıdır. Sənəd təkrar keçiriləndə əvvəlki hərəkətlər yeniləri ilə əvəz olunur, ona görə mühasib eyni sənəddə səhvi düzəldib yenidən keçirə bilər. Sənədin Удаление движений xassəsi keçirmə ləğv edildikdə qeydlərin avtomatik silinib-silinməyəcəyini müəyyən edir. Əməkhaqqı sənədləri üçün avtomatik silinmə rejimi seçmək məntiqlidir, çünki keçirilməmiş sənədin qeydlərinin registrdə qalması hesabatı yanıldır.

Bağlanmış ayın sənədinə toxunmaq isə ayrı məsələdir. Tarixin bağlanması mexanizmi və ya hüquqlar vasitəsilə köhnə sənədlərin dəyişdirilməsi məhdudlaşdırılmalıdır. Əks halda, hesablaması artıq ödənmiş ayın sənədinin təkrar keçirilməsi hesabat rəqəmlərini sakitcə dəyişə bilər. Düzəlişlər üçün yeni ayda ayrıca qeyd yaratmaq həm izlənilən, həm də izah oluna bilən yoldur.

Sənəddə iki növ məlumat

Mühasibin qərarını saxlayan sütunlar təkrar keçirmənin nəticəsini müəyyən edir. Baxış sütunları isə yalnız ekran rahatlığı üçündür. Bu ayrımı formada da əks etdirin: baxış sütunlarını yalnız oxuma rejimində göstərmək istifadəçini yanlış gözləntidən qoruyur.

Real ssenari: ayın ortasında tarif dəyişir

Təsvir olunan sənəd sadə bir fərziyyəyə əsaslanır: bir ayda bir işçinin bir tarifi var. Praktikada tarif ayın ortasında da dəyişə bilər. Nümunə olaraq, əməkdaşın tarifi 16 oktyabrdan etibarən 1100 AZN-dən 1210 AZN-ə qalxır. Beşgünlük qrafikdə ayın birinci yarısında 11, ikinci yarısında da 11 iş günü var.

DövrTarif, AZNİş günüHesablamaMəbləğ, AZN
1-15 oktyabr1100,00111100 × 11 ÷ 22550,00
16-31 oktyabr1210,00111210 × 11 ÷ 22605,00
Cəmi221155,00

Bu nəticəni bir sətirlə almaq mümkün deyil. Düzgün həll iki ayrı registr qeydidir: hər birinin öz fəaliyyət dövrü və öz tarifi olur. Qrafik sorğusu hər qeyd üçün norma kimi yalnız həmin dövrün günlərini qaytaracağı üçün, tam ay üçün normanı ayrıca hesablamaq lazım gəlir. Başqa sözlə, iki dövrə bölünən işçi üçün düstur «dövrün tarifi × dövrün faktiki günləri ÷ tam ayın norması» şəklinə düşür.

Belə ehtiyac varsa, sənəd quruluşu da dəyişməlidir. Tarif tarixçəsi periodik registrə köçürülür, doldurma əmri isə həmin dövrlərə görə sətirləri bölür. Dublikat yoxlaması da «eyni işçi» əvəzinə «eyni işçi və kəsişən dövr» şərtinə əsaslanmalıdır. Təşkilatınızda tarif yalnız ayın əvvəlində dəyişirsə, sadə quruluşu saxlamaq daha məqsədəuyğundur: artıq mürəkkəblik əlavə etmək hər testin sayını artırır.

Sənədlər siyahısı və gündəlik iş

Mühasibin gündəlik işi çox vaxt tək sənəddə deyil, sənədlər siyahısında keçir. Siyahıda Ay, Mesul və keçirilmə vəziyyəti görünməlidir. Ay sütununu ay və il formatında göstərmək eyni ayın sənədlərini tez tapmağa kömək edir. Siyahının əvvəlcədən hazırlanmış süzgəci isə mühasibin cari ayda işləməsinə imkan verir.

Sənədin çap forması, ümumiyyətlə, əlavə tələbdir. Çünki hər işçi üçün çıxış hesablama vərəqəsi hesabatından gəlir, sənədin özü isə iş alətidir. Bəzən rəhbərlik üçün sənəd üzrə cəmi göstərən qısa cədvəl lazım olur, onun üçün isə registr məlumatını oxuyan sadə hesabat, sənəd baxış sütunlarından daha doğru mənbədir.

Dizayndakı tipik səhvlər

Səhv: sənəd tarixi hesablama ayı sayılır

Sənəd noyabrın əvvəlində yazılanda oktyabr hesablaması noyabra düşür. Ayrıca Ay rekviziti bu qarışıqlığı aradan qaldırır.

Səhv: tarif yalnız kataloqdan oxunur

Sonrakı artım köhnə sənədin yenidən keçirilməsi zamanı keçmiş ayı da dəyişir. Tarif sənəd sətrində saxlanmalıdır.

Düzgün yanaşma

Girdini sənəddə, hesablanmış nəticəni registrdə saxlayın. Baxış sütunları istifadəçi rahatlığı üçündür və heç bir hesabatın mənbəyi deyil.

Bu qaydaların hamısını bir test sənədində yoxlamaq olar: iki eyni işçi yazın və keçirmənin dayandığını görün, ayın 15-ni daxil edin və sənəddə 1-ci günün saxlandığını təsdiqləyin, tarifi kataloqda dəyişin və köhnə sənədin təkrar keçirilməsindən sonra məbləğin eyni qaldığını yoxlayın. Üç sınaq bir neçə dəqiqə çəkir, amma ən bahalı dizayn səhvlərini tutur.

Nəticə: sənəd qərarların sənədidir

Yaxşı qurulmuş əməkhaqqı sənədi kiçik və izah olunandır. Başlıqda hesablama ayı, cədvəl bölməsində işçi, həmin ayın tarifi və qərarlar durur. Qalan hər şey ya baxış üçündür, ya da registrin işidir. Sənəd keçiriləndə bu girdi məlumatları hesablama qeydlərinə çevrilir və həmin çevrilmənin dəqiq ardıcıllığı keçirmə prosedurunun mövzusudur.

Tez-tez verilən suallar

Ay sahəsi üçün Дата tipi niyə seçilir?

1C-də ay ayrıca tip deyil. Adətən Дата tipi və ayın başlanğıcına normallaşdırma işlədilir, formada isə sahə ay və il formatında göstərilir.

Cəm sütununu sənəddə saxlamaq lazımdırmı?

Baxış üçün saxlamaq olar, lakin yekun nəticənin mənbəyi registrdir. ОбработкаПроведения daxilində sənədin sətirlərini dəyişmək bu məqsəd üçün düzgün yol deyil.

Eyni işçi cədvəldə iki dəfə ola bilərmi?

Sətirlərin biri səhvdirsə, dublikat iki qeyd yaradır. Ona görə ОбработкаПроверкиЗаполнения prosedurunda işçinin bir sətirdə olmasını yoxlamaq faydalıdır.

Bir ay üçün iki sənəd olmalıdırmı?

Sistem bunu fiziki olaraq qadağan etmir, amma eyni işçi eyni növlə iki dəfə düşürsə, məbləğlər cəmlənir. Sənəddə və hesabatda dublikat nəzarəti saxlayın.

Mükafat faizi nə üçün sənəddədir?

Faiz ayın qərarıdır və işçidən işçiyə dəyişə bilər. Sənəd sətrində saxlandıqda, hər ayın qərarı həmin ayın sənədində qalır.

1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?

KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.

KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri