1C proqramlaşdırmada peşəkar yanaşma – biznesiniz üçün optimal həllər

1C proqramlaşdırma üçün fərdi həllər
1C Avtomatlaşdırma

1C sisteminin fərdiləşdirilməsi, yeni modullar və mövcud funksiyaların genişləndirilməsi.

1C ilə biznesin rəqəmsal avtomatlaşdırılması
Xidmətlərimiz

1C proqramlaşdırma, fərdi həllər, inteqrasiyalar və biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması.

KodYaz 1C proqramlaşdırma təlimi
Təlimlər

1C proqramlaşdırma dərsləri, praktiki tapşırıqlar və peşəkar inkişaf.

KodYaz ilə rəqəmsal inteqrasiya ofisi
Rəqəmsal həllər

API inteqrasiyaları, avtomatlaşdırılmış iş axınları və süni intellekt əsaslı həllər.

ƏməkhaqqıKodOxuma müddəti: ≈ 12 dəq

Əməkhaqqı alqoritminin mərkəzində sadə bir düstur durur: tarifi normaya böl, faktiki günlərə vur. Çətinlik düsturda deyil, norma və faktın haradan gəlməsində və nəticənin registrin hansı qeydinə yazılmasındadır.

Məqalədə nələri öyrənəcəksiniz

hesablama prosedurunun ДанныеГрафика və baza virtual cədvəllərindən necə məlumat aldığını, düsturun kodda yazılışını və nəticəni əl ilə necə yoxlamağı.

Düstur iki sətirə sığır: 1100 AZN tarifi 22 norma gününə bölmək günlük 50 AZN verir, 17 faktiki günə vurduqda 850 AZN alınır. Bəs kod bu rəqəmləri haradan alır? Sadə nümunədə gün sayını kataloqdan və ya ayrıca funksiyadan götürmək cəlbedici görünür. Lakin belə həll sıxışdırmanı, iş qrafikini və qeydiyyatçını nəzərə almır. Əməkhaqqı alqoritminin düzgün yolu registrin virtual cədvəllərindən keçir.

Bu məqalədə iki hesablama proseduru yazacağıq: əsas əməkhaqqı və mükafat. Hər ikisi server ümumi modulunda yerləşir və keçirmə prosedurundan çağırılır.

Hesablamanın məlumat mənbələri

Əvvəlcə düsturun hər hissəsinin mənbəyini müəyyən edək. Mənbə qarışıq olanda səhvi tapmaq çətinləşir.

DəyərMənbəSahə
TarifRegistr qeydinin rekvizitiTarif
Norma günVirtual cədvəl ДанныеГрафикаЗначениеПериодДействия
Faktiki günVirtual cədvəl ДанныеГрафикаЗначениеФактическийПериодДействия
Mükafat bazasıVirtual cədvəl БазаHesablamalarCemБаза

Virtual cədvəl sorğu zamanı platformanın məlumatı yığaraq hazırladığı cədvəldir. Real cədvəl ilə virtual cədvəlin fərqi müqayisə məqaləsində ətraflı izah olunur. Hesablama registrində ДанныеГрафика cədvəli qeydin fəaliyyət dövrünü iş qrafiki ilə birləşdirir, ЗначениеФактическийПериодДействия isə bu dövrdən sıxışdırılmış hissəni artıq çıxarır.

Tarif: 1100 AZNNorma: 22 günGünlük: 50 AZNFakt: 17 günMəbləğ: 850 AZN
Şəkil 1. Əməkhaqqı məbləğinin hesablanma düsturu

Əsas əməkhaqqı proseduru

Prosedur üç parametr alır: yaddaşdakı qeyd dəsti, hesablama növü və qeydiyyatçı. Sorğu yalnız bu qeydiyyatçının və bu növün qeydlərini oxuyur. Nəticə sətirləri НомерСтроки ilə qeyd dəstinin elementlərinə qaytarılır.

// Ümumi modul: HesablamaServis (Сервер)
Процедура EmekhaqqiHesabla(Dest, Nov, Registrator) Экспорт
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.УстановитьПараметр("Registrator", Registrator);
Запрос.УстановитьПараметр("Nov", Nov);
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
|    Graf.НомерСтроки КАК НомерСтроки,
|    ЕСТЬNULL(Graf.ЗначениеПериодДействия, 0) КАК Norma,
|    ЕСТЬNULL(Graf.ЗначениеФактическийПериодДействия, 0) КАК Fakt
|ИЗ
|    РегистрРасчета.Hesablamalar.ДанныеГрафика(
|        Регистратор = &Registrator
|            И ВидРасчета = &Nov) КАК Graf";
Выборка = Запрос.Выполнить().Выбрать();
Пока Выборка.Следующий() Цикл
Qeyd = Dest[Выборка.НомерСтроки - 1];
Qeyd.Gun = Выборка.Fakt;
Если Выборка.Norma > 0 Тогда
Qeyd.Cem = Окр(Qeyd.Tarif * Выборка.Fakt / Выборка.Norma, 2);
Иначе
Qeyd.Cem = 0;
КонецЕсли;
КонецЦикла;
КонецПроцедуры
Niyə məhz НомерСтроки

Sorğu bazadakı qeydləri qaytarır, kod isə yaddaşdakı dəsti dəyişir. НомерСтроки hər iki siyahıda eyni qeydi göstərir və indeks sıfırdan başladığı üçün bir çıxılır. Beləliklə, ayrıca axtarış aparmağa ehtiyac qalmır.

Hesablama sırası da əhəmiyyətlidir. Bölməni vurmadan sonra etmək ara nəticədə lazımsız kəsrləri azaldır. Окр funksiyası isə sonda məbləği iki kəsr rəqəminə gətirir. Məsələn, 1037,50 tarif, 22 norma və 17 fakt üçün 1037,50 × 17 ÷ 22 = 801,70 AZN alınır.

Sorğunun hər hissəsi nə edir

Kod qısa olsa da, hər sətrin səbəbi var. Регистратор = &Registrator şərti sorğunu yalnız bu sənədin qeydləri ilə məhdudlaşdırır. Bu şərt olmasa, virtual cədvəl registrin bütün tarixçəsini emal edər və nəticədə başqa sənədlərin НомерСтроки dəyərləri də qayıdar, yəni məbləğ səhv sətrə yazıla bilər. ВидРасчета = &Nov şərti isə Mükafat qeydlərinin əməkhaqqı düsturu ilə emal olunmasının qarşısını alır.

ЕСТЬNULL funksiyası müvafiq günlər üçün qrafik dəyəri olmayan halda NULL dəyərini sıfıra çevirir. NULL verilənlər bazasında «dəyər yoxdur» mənasını verir və hesablamada istifadə edilsəydi, ifadə xəta ilə dayana bilərdi. Sıfıra çevrilmiş dəyər isə bir sətir aşağıdakı Если Выборка.Norma > 0 yoxlamasından keçir və sıfıra bölmənin qarşısını alır.

Sorğuda filtr şərtinin virtual cədvəlin parametrinə yazıldığına diqqət edin. Bu şərti sonda ГДЕ bölməsində yazmaq sintaksis baxımından mümkün olsa da, platforma əvvəlcə daha geniş məlumatı hazırlayıb sonra süzər. Parametrdə verilən şərt isə hesablama həcmini əvvəlcədən azaldır. Virtual cədvəlin parametrləri ilə işləmək vərdişi dövriyyə virtual cədvəlində olduğu kimi, hesablama registrlərində də sürət üçün əhəmiyyətlidir.

Qeyd.Gun = Выборка.Fakt sətri isə gün sayını hesabat üçün qeydə yazır. Bu olmasaydı, hesablama vərəqəsində günlər boş görünərdi və mühasib məbləğin hansı gün sayına əsaslandığını qeyddən oxuya bilməzdi. Hesablama nəticəsinin girdilərini də qeydə yazmaq izah edilə bilən sistemin əsas xüsusiyyətlərindəndir.

Sıxışdırma nəticəyə necə təsir edir

Bu kodda xəstəlik haqqında bir söz belə yoxdur, amma nəticə xəstəliyə görə dəyişir. ЗначениеФактическийПериодДействия xəstəlik dövrünü çıxardığı üçün Fakt 22 yox, 17 gün olur. Yəni, plandakı sıxışdırma cədvəli düsturu avtomatik idarə edir.

Fakt işlənmiş: 17 gün (77%)Xəstəlik: 5 gün (23%)22 gün
Şəkil 2. Nümunə: oktyabr 2026 norma günlərinin bölgüsü, Əli Məmmədov

Eyni proseduru üç nümunə əməkdaşa tətbiq etsək, nəticələr aşağıdakı kimi olur. Hər biri üçün norma 22 gündür.

05001 0001 5002 000850 AZNƏli Məmmədov, 17 gün1 320 AZNLeyla Həsənova, 22 gün800 AZNSamir Quliyev, 20 gün
Şəkil 3. Nümunə: üç əməkdaş üzrə hesablanmış əməkhaqqı məbləğləri
ƏməkdaşTarifGünlükFaktƏməkhaqqı
Əli Məmmədov1100,0050,0017850,00
Leyla Həsənova1320,0060,00221320,00
Samir Quliyev880,0040,0020800,00

Mükafat bazadan necə hesablanır

Mükafat iş günündən deyil, başqa növün məbləğindən asılıdır. Plandakı Базовые cədvəlində Əməkhaqqı yazıldığı üçün registr БазаHesablamalar virtual cədvəlini təqdim edir. Bu cədvəlin parametrləri ölçülər massivi və şərtdir: birinci iki parametr əsas və baza qeydlərini hansı ölçü üzrə əlaqələndirməyi göstərir.

Процедура MukafatHesabla(Dest, Nov, Registrator) Экспорт
Olculer = Новый Массив;
Olculer.Добавить("Isci");
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.УстановитьПараметр("Olculer", Olculer);
Запрос.УстановитьПараметр("Registrator", Registrator);
Запрос.УстановитьПараметр("Nov", Nov);
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
|    Baza.НомерСтроки КАК НомерСтроки,
|    ЕСТЬNULL(Baza.CemБаза, 0) КАК BazaCem
|ИЗ
|    РегистрРасчета.Hesablamalar.БазаHesablamalar(
|        &Olculer, &Olculer, ,
|        Регистратор = &Registrator
|            И ВидРасчета = &Nov) КАК Baza";
Выборка = Запрос.Выполнить().Выбрать();
Пока Выборка.Следующий() Цикл
Qeyd = Dest[Выборка.НомерСтроки - 1];
Qeyd.Cem = Окр(Выборка.BazaCem * Qeyd.Faiz / 100, 2);
КонецЦикла;
КонецПроцедуры

Nümunədə Əli Məmmədovun bazası 850 AZN, faizi 20%-dir: 850 × 20 ÷ 100 = 170,00 AZN. Əgər kod bazanı yazılmamış qeydlərdən oxumağa çalışsaydı, nəticə 0 olardı. Buna görə Əməkhaqqı hesablandıqdan sonra aralıq yazılış Mükafatdan əvvəl edilməlidir.

Əl hesablaması ilə yoxlamaq

Hesablama kodu hazır olanda kompüterin dediyinə birbaşa inanmayın. İlk yoxlamanı kalkulyatorla, kiçik nümunə üzərində edin.

  1. Bir işçi, bir ay, bir xəstəlik dövrü olan test ssenarisi seçin.
  2. Normanı təqvimdən sayın: oktyabr 2026 nümunəsində 22 iş günü.
  3. Xəstəlik günlərini çıxın: 22 − 5 = 17 gün.
  4. Düsturu hesablayın: 1100 × 17 ÷ 22 = 850,00 AZN.
  5. Mükafatı hesablayın: 850 × 20 ÷ 100 = 170,00 AZN.
  6. Sənədi keçirin və registrdəki rəqəmləri bu cavabla müqayisə edin.

Fərq çıxanda hansı rəqəmin səhv olduğunu ayırın. Gun doğrudursa, amma Cem səhvdirsə, problem düstur və ya tarif mənbəyindədir. Gun səhvdirsə, problem qrafikdə və ya plandakı sıxışdırma münasibətindədir.

Yuvarlaqlaşdırma nə vaxt edilməlidir

Pul hesablamalarında yuvarlaqlaşdırmanın yeri nəticəyə təsir edir. Nümunə üçün 1000 AZN tarif, 21 norma günü və 20 faktiki gün götürək. Düzgün ardıcıllıqla 1000 × 20 ÷ 21 = 952,38 AZN alınır. Əgər günlük tarif əvvəlcə yuvarlaqlaşdırılsaydı, 1000 ÷ 21 = 47,62 və 47,62 × 20 = 952,40 AZN olardı. Fərq cəmi 2 qəpikdir, lakin mühasib əl hesablaması ilə sistemi tutuşduranda məhz belə xırda fərqlər şübhə yaradır.

Qayda belədir: aralıq nəticələri yuvarlaqlaşdırmayın, yuvarlaqlaşdırmanı yalnız son dəyərə tətbiq edin. Bunun üçün Окр funksiyası sonda bir dəfə çağırılır. Eyni nəticəni mühasibin də eyni ardıcıllıqla hesablaması üçün düsturun qaydasını sənədləşdirmək faydalıdır. Əgər mühasibat siyasətində başqa yuvarlaqlaşdırma qaydası müəyyən edilibsə, kod ona uyğunlaşdırılmalıdır.

Registr sahəsi də yuvarlaqlaşdırır

Resurs iki kəsr rəqəmli olduğu üçün hesablanan dəyər yazılış zamanı həmin dəqiqliyə gətirilir. Bu qaydaya güvənməyin: nəticəni kodda açıq şəkildə yuvarlaqlaşdırmaq hesablamanı oxunaqlı və yoxlanıla bilən edir.

Saatlıq qrafik variantı

Yarım gün işləyən, növbəli və ya saatla hesablanan əməkdaşlar üçün günlük qrafik yetərli olmur. Həll eyni mexanizmdir: qrafikdə gün əvəzinə saat saxlayın. Beşgünlük nümunə qrafikdə iş günü Значение sahəsində 8 olur və 22 iş günlük oktyabr üçün norma 176 saat təşkil edir.

SsenariNorma, saatFakt, saatHesablamaNəticə, AZN
Beş gün xəstəlik1761361100 × 136 ÷ 176850,00
On altı tam gün və iki yarım gün1761361100 × 136 ÷ 176850,00
On altı gün və bir yarım gün1761321100 × 132 ÷ 176825,00

Hesablama kodu demək olar ki, eyni qalır, yalnız nəticə Saat resursuna yazılır. Saat dəyərləri ilə norma və fakt günlərin hər ikisini saxlamaq lazımdırsa, qrafik registrinə ikinci resurs əlavə olunur. Bu halda sorğu sahələrinin adları da resurs adlarına uyğun dəyişir.

Prosedurun ümumi modulda saxlanmasının səbəbi

Hesablama alqoritmini sənəd modulunda da yazmaq mümkündür. Lakin əməkhaqqı sistemində eyni hesablama bir neçə yerdən çağırılır: adi keçirmə, yenidən hesablama sənədi, bəlkə də düzəliş sənədi. Hər birində kodun surətini saxlamaq düsturu dəyişəndə bir yerin yaddan çıxmasına səbəb olur.

Ümumi modul üçün Сервер bayrağı aktiv olmalıdır, çünki kod sorğu işlədir və registr dəsti ilə işləyir. Prosedurun parametrlərinə yalnız hesablama üçün lazım olanlar ötürülür: dəst, növ və qeydiyyatçı. Bu quruluş sayəsində prosedur sənədin nə olduğunu bilmir və istənilən sənəddən çağırıla bilir.

Niyə sorğu hər növ üçün ayrıca işləyir

Bir sorğu ilə bütün növləri oxumaq kod sətirlərini azaldır, amma düsturları qarışdırır. Əməkhaqqı iş günlərindən, Mükafat isə bazadan hesablanır. Fərqli virtual cədvəllər işlədikləri üçün onları iki prosedurda saxlamaq həm oxunmağı, həm də test etməyi asanlaşdırır. Hər növün düsturu dəyişəndə digərinə toxunulmur.

Test ssenariləri

Yalnız «normal ay» üzrə sınaq yoxlama sayılmır. Aşağıdakı nümunə ssenarilər alqoritmin kənar hallarda necə davrandığını göstərir. Hər ssenari üçün gözlənilən nəticə əvvəlcədən hesablanmalıdır.

SsenariGirişGözlənilən nəticə
Tam işlənmiş ayTarif 1320, 22 / 221320,00 AZN
XəstəlikTarif 1100, 22 / 17850,00 AZN
Ay ortasında qəbulTarif 1100, norma 22, fakt 15750,00 AZN
Bütün ay xəstəlikTarif 1100, 22 / 00,00 AZN
Qrafik doldurulmayıbNorma 00,00 AZN və ya dayandırma
Mükafat faizi yoxdurFaiz 0Mükafat qeydi yaranmır

Son iki sətir xüsusilə vacibdir. Norma sıfırdırsa, sistem sadəcə 0 yazmamalı, istifadəçiyə qrafikin boş olduğunu da bildirməlidir. Əks halda əməkdaş 0 AZN əməkhaqqı alır və səbəbi yalnız ödəniş günü üzə çıxır. Testləri ayrıca verilənlər bazasında saxlamaq düsturu dəyişəndə hamısını yenidən işlətməyə imkan verir.

Tipik səhvlər

Səhv: fakt günü ayrıca funksiya ilə hesablamaq

Xəstəlik və məzuniyyət günlərini kodla çıxarmaq sistemin plandakı qaydalarından ayrılmasına səbəb olur. Hər yeni növ üçün funksiya dəyişməlidir.

  • Prosedurun Экспорт sözü unudulub. Sənəd modulu proseduru tapmır.
  • Norma üçün sıfır yoxlaması yoxdur. Qrafik doldurulmamış ayda sıfıra bölmə xətası alınır.
  • Sorğuda ВидРасчета şərti yoxdur. Mükafat qeydləri əməkhaqqı düsturu ilə emal olunur.
  • Mükafat üçün baza dövrü doldurulmayıb. Baza dövrü boş olduqda baza məbləği 0 və ya gözlənilməz dəyər verir.
  • Əl yoxlaması edilmir. Düzgün görünən, lakin səhv olan qeydlər hesabata keçir.

Sonradan keçirilən xəstəlik sənədi faktiki dövrü dəyişir, amma artıq yazılmış Cem dəyəri öz-özünə dəyişmir. Belə hallar üçün Перерасчет obyekti asılı qeydləri siyahıya alır və yenidən hesablama aparılır.

Yenidən hesablama prosedurunu ayrıca yazmağa tələsməyin. Əvvəlcə mövcud EmekhaqqiHesabla prosedurunu təkrar çağırmağın kifayət edib-etmədiyini yoxlayın, çünki o, sənədin qeydlərini oxuyur və yeni faktiki dövrə əsasən məbləği yenidən yazır. Beləliklə, düstur bir yerdə qalır və düzəliş hesablaması ilə əsas hesablama arasında uyğunsuzluq yaranmır.

Nəticə: düstur sadə, mənbə dəqiq

Əməkhaqqı prosedurunun əsl dəyəri 1100 × 17 ÷ 22 hesablamasında deyil. Əsas dəyər budur ki, norma və fakt platformanın qrafik və sıxışdırma mexanizmindən gəlir, tarif sənədin qərarından gəlir, mükafat isə artıq yazılmış əməkhaqqı məbləğini oxuyur. Hər dəyərin bir mənbəyi olduqda, kod qısa və yoxlanılan qalır. Registrdə nəticə hazır olanda onu istifadəçiyə göstərən hesabat yaratmaq qalır.

Tez-tez verilən suallar

Niyə Tarif / Norma * Fakt əvəzinə Tarif * Fakt / Norma yazılır?

Bölməni sonda etmək ara nəticədə lazımsız kəsrləri azaldır. Sonda Окр funksiyası məbləği iki kəsr rəqəminə yuvarlaqlaşdırır.

Qeydin sətir nömrəsi nə üçün lazımdır?

Virtual cədvəl bazadakı qeydləri qaytarır, kod isə yaddaşdakı dəstə yazmalıdır. НомерСтроки bu iki siyahını birləşdirən açardır.

Norma sıfır olarsa nə baş verir?

Kod sıfıra bölmə xətası verməməlidir. Yoxlama nəticəni 0 edir və eyni zamanda bu vəziyyət qrafikin doldurulmadığını göstərən siqnaldır.

Saat resursu da hesablanmalıdırmı?

Bu nümunədə qrafik günləri saxlayır. Saatlıq hesablama üçün qrafikdə saat dəyərləri saxlanır və eyni sorğu Saat resursunu doldurur.

Xəstəlik sənədi sonradan keçirilsə, məbləğ dəyişəcəkmi?

Avtomatik olaraq yox. Platforma faktiki dövrü yeniləyir, amma məbləğ üçün yenidən hesablama aparılmalıdır. Bunun üçün Перерасчет obyekti və ya təkrar keçirmə işlədilir.

1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?

KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.

KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri