1C proqramlaşdırmada peşəkar yanaşma – biznesiniz üçün optimal həllər

1C proqramlaşdırma üçün fərdi həllər
1C Avtomatlaşdırma

1C sisteminin fərdiləşdirilməsi, yeni modullar və mövcud funksiyaların genişləndirilməsi.

1C ilə biznesin rəqəmsal avtomatlaşdırılması
Xidmətlərimiz

1C proqramlaşdırma, fərdi həllər, inteqrasiyalar və biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması.

KodYaz 1C proqramlaşdırma təlimi
Təlimlər

1C proqramlaşdırma dərsləri, praktiki tapşırıqlar və peşəkar inkişaf.

KodYaz ilə rəqəmsal inteqrasiya ofisi
Rəqəmsal həllər

API inteqrasiyaları, avtomatlaşdırılmış iş axınları və süni intellekt əsaslı həllər.

ƏməkhaqqıKonfiqurasiyaOxuma müddəti: ≈ 12 dəq

Hesablama registri əməkhaqqının nəticələrini saxlayan adi cədvəl kimi görünə bilər, amma onu fərqləndirən üç dövr və iş qrafiki ilə bağlantıdır. Bu quruluş düzgün seçiləndə sıxışdırma və norma hesablamaları demək olar ki, hazır olur.

Məqalədə nələri öyrənəcəksiniz

əməkhaqqı registrinin ölçü, resurs və rekvizitlərini, üç dövr anlayışını və məlumat registrindəki iş qrafikinin hesablama registrinə necə bağlandığını.

Adi registrdə qeydin bir tarixi olur: nə vaxt baş verib. Əməkhaqqında isə bir rəqəm üç fərqli zamana aiddir. Oktyabrın hesablaması oktyabrda aparılır, sentyabrın iş günlərinə görə düzəliş ola bilər, mükafat isə əvvəlki rübün məbləğlərindən çıxarıla bilər. Hesablama registri (РегистрРасчета) bu çoxzamanlı təbiəti metadata səviyyəsində ifadə edir.

Bu məqalədə əməkhaqqı üçün registr quracaq, ondan asılı iş qrafikini məlumat registri ilə bağlayacaq və hər sahənin hansı sualı cavablandırdığını göstərəcəyik. Registrin düzgün olması sonrakı hesablama kodunun qısa qalmasının əsas şərtidir.

Əməkhaqqı registrinin tərkibi

Registrin adını Hesablamalar qoyaq. Ölçü qeydin kim və ya nə üzrə toplandığını, resurs ədədi nəticəni, rekvizit isə əlavə izahat məlumatını saxlayır. Bu fərqlər ölçü, resurs və rekvizit anlayışları ilə eyni məntiqə əsaslanır.

ElementAdTipTəyinatı
ÖlçüIsciСправочникСсылка.EmekdaslarHesablamanın aid olduğu əməkdaş, Базовое xassəsi aktivdir
ResursCemЧисло (15,2)Hesablanmış məbləğ
ResursGunЧисло (10,2)Hesaba alınmış gün sayı
ResursSaatЧисло (10,2)Hesaba alınmış saat, saatlıq qrafik üçün
RekvizitTarifЧисло (15,2)Hesablama zamanı işlədilən tarif
RekvizitFaizЧисло (5,2)Mükafat faizi, məsələn 20
ВидРасчета ölçü deyil

ВидРасчета əl ilə yaradılan ölçü deyil, hesablama registrinin standart sahəsidir. Registrin ПланВидовРасчета xassəsində plan seçiləndə avtomatik mövcud olur. Eyni qayda Регистратор, ПериодРегистрации, Активность və Сторно üçün də keçərlidir.

Tarif sahəsini ölçü yox, rekvizit etməyimizin səbəbi aydındır: tarif məbləğ üzrə toplanmaq üçün deyil, hesablamanın izahı üçündür. Bu dəyəri rekvizit kimi saxlamaq köhnə ayın nəticəsini izah etməyə imkan verir, çünki həmin ayda hansı tarifin işləndiyi registr qeydinin özündə qalır.

Registrin üç dövrü

Hesablama registri ilə ilk tanışlıqda ən çox bu üç anlayış qarışdırılır. Hər qeyddə onların hər biri ayrıca məna daşıyır:

DövrSahələrCavab verdiyi sual
Qeydiyyat dövrüПериодРегистрацииMəbləğ hansı ayın hesabatına düşür?
Fəaliyyət dövrüПериодДействияНачало, ПериодДействияКонецMəbləğ hansı günlərin əməyinə görədir?
Baza dövrüБазовыйПериодНачало, БазовыйПериодКонецBaza hansı dövrün məbləğlərindən alınır?

Fərqi görmək üçün nümunə rüblük mükafat götürək. Mükafat oktyabr ayında hesablanır, oktyabra aid edilir, amma bazası üçüncü rübün, yəni iyul-sentyabr aylarının əməkhaqqısıdır. Əgər bir dövr anlayışı olsaydı, bu vəziyyəti ifadə etmək mümkün olmazdı.

İyulAvqustSentyabrOktyabrБазовыйПериодBaza: üçüncü rübПериодДействияOktyabrПериодРегистрацииHesabat ayı
Şəkil 1. Nümunə: rüblük mükafat qeydinin üç dövrü

Registrdə Базовый период xassəsi aktivdirsə, БазовыйПериодНачало və БазовыйПериодКонец sahələri mövcud olur. Период действия xassəsi isə fəaliyyət dövrünü, onunla birlikdə sıxışdırma və iş qrafiki hesablamalarını mümkün edir. Dövrilik Месяц seçiləndə qeydiyyat dövrü ayın başlanğıcına normallaşdırılır.

İş qrafikini məlumat registrinə qurmaq

İş qrafiki gün üzrə norma saxlayan cədvəldir. 1C-də o, hesablama registrinin içində yox, ayrıca məlumat registrində (РегистрСведений) saxlanır. Hesablama registri yalnız bu registrə işarə edir. Sadə beşgünlük qrafik üçün struktur belədir:

ElementAdTipMəzmun
ÖlçüTarixДатаTəqvim günü
ResursЗначениеЧисло (5,2)İş günüdür 1, istirahətdir 0, saatlıq variantda 8 və s.

Hesablama registrində üç xassəni bağlayın: График üçün РегистрСведений.IsQrafiki, Значение графика üçün Значение resursu, Дата графика üçün isə Tarix ölçüsü. Bu bağlantıdan sonra registrin ДанныеГрафика adlı virtual cədvəli yaranır. Virtual cədvəl fiziki cədvəl yox, sorğu zamanı platformanın hesabladığı nəticədir.

01020301-2 okt5-912-1619-2326-302217NormaFakt
Şəkil 2. Nümunə: oktyabr 2026-da norma və xəstəlikdən sonra faktiki iş günlərinin yığılması

Qrafikdəki xətlər ДанныеГрафика cədvəlinin nəyi hesabladığını göstərir. Norma xətti qeydin tam fəaliyyət dövrü üzrə, fakt xətti isə sıxışdırmadan sonrakı dövr üzrə iş günlərini toplayır. 12-16 oktyabr xəstəlik həftəsində fakt xətti yerində qalır. Nəticədə həmin ayın sonunda 22 norma və 17 fakt gün alınır.

Resurs adının təsiri

ДанныеГрафика cədvəlinin sahə adları qrafik resursunun adından yaranır. Resurs Значение adlanırsa, sahələr ЗначениеПериодДействия və ЗначениеФактическийПериодДействия olur. Fərqli ad verdiyiniz halda sorğudakı sahə adları da dəyişir.

Registri konfiqurasiyada yaratmaq

  1. İşçi kataloqu və hesablama növləri planı hazır olsun.
  2. Регистры сведений bölməsində IsQrafiki yaradın, Tarix ölçüsü və Значение resursu əlavə edin.
  3. Qrafiki bir il üçün əl ilə və ya sadə emal vasitəsilə doldurun.
  4. Регистры расчета bölməsində Hesablamalar yaradın. Периодичность dəyərini Месяц edin.
  5. ПланВидовРасчета xassəsində planı seçin, Период действия və Базовый период xassələrini aktiv edin.
  6. График, Значение графика və Дата графика xassələrini doldurun.
  7. Данные səhifəsində ölçü, resurs və rekvizitləri yaradın, sonra Регистраторы səhifəsində qeydiyyatçı sənədi seçin.
Hesablama növləriplanıHesablamalar registriIsQrafiki məlumatregistriДанныеГрафика cədvəli
Şəkil 3. Hesablama registrinin konfiqurasiyadakı əsas bağlantıları

Qrafiki doldurmaq üçün kiçik emal hazırlamaq əl ilə daxil etməkdən daha etibarlıdır. Aşağıdakı nümunə həftə sonlarını 0, digər günləri 1 kimi yazır. Rəsmi bayram günləri üçün ayrıca siyahı nəzərə alınmalıdır, çünki onlar ildən-ilə dəyişir.

Процедура QrafikiDoldur(Il) Экспорт
Gun  = Дата(Il, 1, 1);
Bitis = Дата(Il, 12, 31);
Пока Gun <= Bitis Цикл
Запись = РегистрыСведений.IsQrafiki.СоздатьМенеджерЗаписи();
Запись.Tarix = Gun;
Если ДеньНедели(Gun) <= 5 Тогда
Запись.Значение = 1;
Иначе
Запись.Значение = 0;
КонецЕсли;
Запись.Записать();
Gun = Gun + 86400;
КонецЦикла;
КонецПроцедуры

Bir neçə iş qrafiki ilə işləmək

Təsvir olunan variant bütün işçilər üçün eyni qrafik nəzərdə tutur. Növbəli işlə çalışan əməkdaşlar varsa, qrafikin də ölçüsü olmalıdır. Bu halda məlumat registrinə Qrafik ölçüsü, hesablama registrinə eyni tipli sahə əlavə olunur və həmin sahənin Связь с графиком xassəsində məlumat registrinin müvafiq ölçüsü seçilir. Beləliklə, ДанныеГрафика hər qeyd üçün lazımi qrafik dəyərlərini oxuyur.

Məlumat registrlərində ölçü və dövrlər haqqında ümumi biliklər üçün qeyri-periodik və periodik registr müqayisəsinə baxın. Hər iki yanaşmada məqsəd eynidir: qrafikin gün üzrə dəyəri hesablama anından asılı olmayaraq dəqiq oxunmalıdır.

Sahənin növünü necə seçmək

Yeni məlumat əlavə edəndə ilk sual onun ölçü, resurs, yoxsa rekvizit olacağıdır. Ölçü qeydi fərqləndirən analitikadır və onun üzrə baza, qrafik bağlantısı və sıxışdırma işləyir. Məsələn, Isci ölçüdür, çünki bir işçinin xəstəliyi digərinin əməkhaqqısını sıxışdırmamalıdır. Şöbəni də ölçü etmək olar, lakin bu zaman sıxışdırma və baza şöbə üzrə də ayrılar: başqa şöbəyə keçən işçinin məzuniyyəti köhnə şöbənin əməkhaqqısını kəsməz.

Bu nümunə ümumi qaydanı göstərir: hər ölçü platformanın müqayisə apardığı açar hissəsidir. Ölçü sayını əsassız artırmaq sıxışdırma və baza məntiqini gözlənilməz şəkildə parçalayır. Hesabatda göstərilməsi kifayət edən məlumatı rekvizit kimi saxlayın.

Resurs ədədi nəticədir və hesabatlarda toplanır. Tarif və Faiz də ədəddir, amma onları toplamaq mənasızdır: üç sətirdə 20% faiz «60%» kimi cəmlənməməlidir. Buna görə onlar rekvizitdir. Bu sadə meyar, yəni «toplamaq mənalıdırmı», ən çox rast gəlinən seçim səhvinin qarşısını alır.

SualCavab bəlidirsəNümunə
Sıxışdırma və baza bu sahə üzrə ayrılmalıdırmı?ÖlçüIsci
Hesabatda toplamaq mənalıdırmı?ResursCem, Gun
Yalnız qeydi izah edirmi?RekvizitTarif, Faiz

Platformanın əlavə etdiyi standart sahələr

Registrin Данные səhifəsində yaratdığınız sahələrdən başqa platforma hər qeydə xidməti sahələr əlavə edir. Bu sahələr yaradılmır, lakin sorğu və kodda işlədilir. Adlarını bilmək lazımdır, çünki hesablama sorğuları məhz onların üzərində qurulur.

Standart sahəTəyinatıHarada işlədilir
РегистраторQeydi yaradan sənədHesablama sorğusunun süzgəci
НомерСтрокиQeydin sənəd daxilində sırasıSorğu nəticəsini qeyd dəstinə qaytarmaq
ВидРасчетаPlandakı hesablama növüDüsturun seçilməsi, hesabat qrupları
АктивностьQeydin hesabata daxil olmasıHesabat süzgəci
СторноQeydin əvvəlki hesablamanı ləğv edən xarakteriDüzəliş sətirləri

Qeyd sayı artdıqca məhz bu sahələr sürətə də təsir edir. Hesablama sorğularında virtual cədvəlin parametrinə Регистратор şərtini yazmaq lazımdır, çünki belə olanda platforma bütün tarixçəni deyil, yalnız cari sənədin qeydlərini emal edir. Parametrsiz yazılan sorğu kiçik test bazasında normal işləyir, lakin bir neçə illik məlumatı olan bazada keçirməni nəzərəçarpacaq dərəcədə ləngidir.

Registrin adı və sahə adları sonradan sorğu mətnlərinin içinə yazılacaq, buna görə onları qısa, sabit və mənalı seçin. Metadatanın adını dəyişdikdə mətn şəklində yazılmış sorğular avtomatik yenilənmir və səhv yalnız icra zamanı üzə çıxır.

Registrin hər hissəsini yoxlamaq

Konfiqurasiyanı yenilədikdən sonra birbaşa hesablama koduna keçməyin. Əvvəlcə qrafikin özünü yoxlayın: oktyabr 2026 nümunəsi üçün günlər üzrə Значение cəmi 22 olmalıdır. Sonra test sənədi ilə bir qeyd yaradın və sorğu konsolunda ДанныеГрафика cədvəlinə baxın. Bu cədvəl tam fəaliyyət dövrü üçün 22 göstərirsə, registrlə qrafik arasındakı bağlantı işləyir.

Növbəti addımda eyni işçi üçün 12-16 oktyabr xəstəlik qeydi yaradın. Plan düzgün doldurulubsa, əməkhaqqı qeydinin faktiki sahəsi 17-yə düşəcək, tam dövr sahəsi isə 22 olaraq qalacaq. Bu iki rəqəm metadatanın doğru qurulduğunu bir dəfəyə göstərir. Yalnız bundan sonra məbləğ alqoritmini yazmağa başlamaq səhv axtarışını xeyli qısaldır, çünki problem çıxanda artıq metadatanı istisna etmiş olursunuz.

Keçmiş ay düzəlişi registrdə necə görünür

Üç dövrün dəyəri düzəliş zamanı ən aydın görünür. Fərz edin, oktyabrda aşkar olunur ki, sentyabrda işçiyə bir iş günü əskik hesablanıb. Sentyabr artıq bağlanıb, ona görə düzəliş oktyabr hesablamasında aparılır. Nümunə tarif 1100 AZN və sentyabrın nümunə norması 22 gün üçün düzəliş 50,00 AZN təşkil edir.

SahəDəyərMənası
ПериодРегистрации01.10.2026Oktyabr hesabatına düşür
ПериодДействияНачалоSentyabrdakı iş günüƏmək hansı günə aiddir
ПериодДействияКонецHəmin günün sonuDüzəliş bir gün üçündür
Cem50,00Əlavə hesablanan məbləğ

Registrin belə qurulması sayəsində oktyabr hesabatında ödəniləcək məbləğ düzgün görünür, sentyabrın əmək məlumatları isə öz dövründə qalır. Bir tarix sahəsi olsaydı, ya hesabat ayı, ya da əmək dövrü qurban veriləcəkdi. Dövrlərin ayrı olması hesabatların öz sualına uyğun süzgəc işlətməsinə imkan yaradır.

Dövrilik seçimi

Əməkhaqqı aylıq bağlanırsa, Месяц dövriliyi təbiidir. Daha kiçik dövrilik seçmək hesabatda və süzgəcdə lazımsız mürəkkəblik yaradır, çünki bir hesablama dövrünün qeydləri fərqli qeydiyyat tarixlərinə səpələnir.

Registrin metadatası bir dəfə düşünülmüş şəkildə qurulanda sonrakı dəyişiklik adətən yalnız yeni növ və ya yeni resurs əlavə etməkdən ibarət olur. Ölçü dəyişikliyi isə həm mövcud qeydlərə, həm də baza və sıxışdırma nəticələrinə təsir etdiyi üçün ən bahalı dəyişiklikdir. Ona görə ölçüləri seçərkən ehtiyatlı olun və mövcud işləyən bazada dəyişiklik etməzdən əvvəl mütləq test nüsxəsində yoxlayın.

Tipik səhvlər və onların əlamətləri

SəhvƏlamətDüzəliş
График xassəsi boşdurSorğu ДанныеГрафика cədvəlini tanımırMəlumat registrini bağlayın
Qrafik registri doldurulmayıbNorma sıfır və ya NULL gəlirBütün ilin günlərini yazın
Базовое xassəsi söndürülübBaza cədvəli ölçü ilə işləmirIsci üçün xassəni aktiv edin
Dövrlər bir sahəyə sıxışdırılıbHesabat və iş günü fərqini izah etmək olmurÜç dövrü ayrı işlədin
Səhv fikir

«Gün sayını kodda iş günü funksiyası ilə tapmaq daha sadədir». Bu halda sıxışdırma platformanın işi olmaqdan çıxır və hər yeni növ koda əlavə şərt gətirir.

Nəticə: registr qaydanın daşıyıcısıdır

Əməkhaqqı registrinin gücü sahələrin sayında deyil, onların bir-biri ilə əlaqəsindədir. Plan növləri, qrafik normaları, dövrlər isə zaman məntiqini verir. Bu üç ünsür bir yerə gələndə kod iş günü saymaq və sıxışdırılmış dövrləri əl ilə aradan qaldırmaq yükündən azad olur. Registri qurduqdan sonra növbəti məntiqi addım onu dolduran sənədin dizaynıdır.

Tez-tez verilən suallar

ВидРасчета sahəsini ölçü kimi əlavə etməliyəmmi?

Xeyr. ВидРасчета hesablama registrinin standart sahəsidir və registr plana bağlananda avtomatik mövcud olur. Eyni adla ölçü yaratmağa ehtiyac yoxdur.

Registrin dövrilik xassəsi nəyi təyin edir?

ПериодРегистрации dəyərinin hansı addımla normallaşdırıldığını təyin edir. Ay dövriliyində qeydlərin qeydiyyat dövrü ayın birinci gününə gətirilir.

Bir neçə iş qrafiki olsa, necə edim?

Məlumat registrinə qrafik ölçüsü əlavə olunur, hesablama registrində isə həmin dəyəri saxlayan ölçü və ya rekvizit üçün «Связь с графиком» xassəsi doldurulur.

Gün resursu ilə ДанныеГрафика eyni şeydirmi?

Yox. ДанныеГрафика qrafikdən hesablanan oxuma nəticəsidir. Gün resursu isə hesablamadan sonra registrə yazılan və hesabatda göstərilən rəqəmdir.

Hesablama registrinə əl ilə qeyd yazmaq olarmı?

Registr üçün qeydiyyatçı sənəd lazımdır. Qeydlər sənədin keçirilməsi ilə yaranmalıdır, belə olanda hər qeydin mənşəyi məlum qalır.

1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?

KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.

KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri