Yenidənhesablama siyahısı boş qalırsa, ən yaxşı yazılmış emal da işsiz qalır. Siyahının dolması planın Ведущие cədvəlindən və registrin Перерасчет obyektinin quruluşundan asılıdır. Bu məqalədə həmin cədvəlin hansı istiqamətdə doldurulduğunu və zəncirin növbəti halqasının nə vaxt göründüyünü aydınlaşdırırıq.
Ведущие cədvəlinin düzgün istiqamətini, onun Базовые və Вытесняющие cədvəllərindən fərqini, Перерасчет obyektinin ölçülərini və dolayı asılılığın mərhələ-mərhələ necə işlədiyini
Yenidənhesablama mexanizminin ikinci hissəsi, yəni sizin yazdığınız emal, birinci hissənin nəticəsindən asılıdır: siyahıda nə varsa, onu emal edəcəksiniz. Buna görə də sual çox praktikdir: hansı qeydlər siyahıya düşür? Bu sualın cavabı planın cədvəllərində və Перерасчет obyektinin quruluşundadır. Əksər problemlər məhz burada, emal kodundan əvvəl yaranır, çünki cədvəl səhv istiqamətdə doldurulur və ya heç doldurulmur.
Boş siyahı problemi: emal var, qeyd yoxdur
Tipik vəziyyət belə görünür. Proqramçı hesablama növlərini yaradıb, Базовые cədvəlini doldurub, mükafatın hesablanması düzgün işləyir. Sonra keçmiş əməkhaqqı sənədini düzəldir və yenidənhesablama emalını işlədir, emal isə heç nə tapmır. Kodda səhv yoxdur, xəta mesajı yoxdur, sadəcə siyahı boşdur.
Səbəb adətən budur ki, siyahının dolması ayrıca əlaqə tələb edir. Hesablamanın bazasını bilmək başqa şeydir, dəyişikliyi izləmək başqa şey. Platforma ikinci məqsəd üçün yalnız planın Ведущие cədvəlinə baxır.
Siyahı boşdursa, əvvəlcə asılı növün Ведущие cədvəlinə, sonra registrdə Перерасчет obyektinin mövcudluğuna, sonra isə bazanın həqiqətən yazıldığına baxın.
Ведущие cədvəli hansı istiqamətdə doldurulur
Burada ən çox edilən səhv istiqamət səhvidir. Hər hesablama növünün öz Ведущие cədvəli olur və bu cədvəldə həmin növün asılı olduğu növlər yazılır. Yəni «Mükafat» sətrinə daxil olub «mənim ardımca kim dəyişməlidir?» sualını yox, «mən kimdən asılıyam?» sualını cavablandırırsınız.
| Hesablama növü | Onun Ведущие cədvəlində | Mənası |
|---|---|---|
| Əməkhaqqı | Boş | Heç bir növdən asılı deyil |
| Mükafat | Əməkhaqqı | Əməkhaqqı dəyişəndə mükafat şübhəli olur |
| Əlavə ödəniş | Mükafat | Mükafat dəyişəndə əlavə ödəniş şübhəli olur |
Əgər bunu əksinə doldursanız, yəni «Əməkhaqqı» növünün cədvəlinə «Mükafat» yazsanız, platforma mükafat dəyişəndə əməkhaqqı üçün qeyd yaradacaq. Bu tamam yanlış xəbərdarlıqdır və əsas lazım olan istiqamətdə heç bir qeyd olmayacaq.
Üç cədvəlin rolu: Базовые, Ведущие, Вытесняющие
Plan üç əlaqə cədvəli ehtiva edir və onların sahələri qismən kəsişir. Eyni növ bir neçə cədvəldə iştirak edə bilər, amma hər cədvəl öz işini görür.
Базовые: baza virtual cədvəlində hansı növlərin toplanacağını müəyyən edir.Ведущие: hansı növün dəyişməsinin Перерасчет qeydi yaradacağını müəyyən edir.Вытесняющие: hansı növün bu növün dövrünü kəsdiyini, məsələn xəstəliyin əməkhaqqı günlərini azaltdığını müəyyən edir.
Çox vaxt Базовые cədvəlindəki növlər Ведущие cədvəlinə də yazılır, çünki baza dəyişibsə, nəticə də dəyişməlidir. Vaxt üzrə hesablanan növlərdə isə Вытесняющие cədvəlindəki növləri Ведущие cədvəlinə də əlavə etmək məntiqlidir. Çünki gecikmiş xəstəlik vərəqəsi əməkhaqqının faktiki günlərini azaldır və əməkhaqqı yenidən hesablanmalı ola bilər.
Перерасчет obyektini qurmaq
Yalnız plan cədvəlləri kifayət etmir, registrin altında Перерасчет obyekti də olmalıdır. Addımlar sadədir:
- Konfiqurasiyada hesablama registrini açın və «Перерасчеты» qolunda yeni obyekt yaradın, məsələn
PerMukafat. - Obyektin ölçülərinə lazım olanları əlavə edin, məsələn
Isci, və onları registrin müvafiq ölçüsü ilə əlaqələndirin. - Asılı növlərin
Ведущиеcədvəllərini 1C:Enterprise rejimində doldurun və ya əvvəlcədən müəyyən edilmiş dəyərlər üçün konfiqurasiyada göstərin. - Test sənədini düzəldin və sorğu ilə Перерасчет cədvəlini oxuyun.
Obyekt yaradılmasa, sorğu üçün müvafiq cədvəl də mövcud olmayacaq. Buna görə də РегистрРасчета.Hesablamalar.PerMukafat kimi cədvəl yazılan sorğu layihədə həmin obyekt olmadıqda xəta verir. Sorğu yazılışının ümumi qaydaları ilə tanış olmaq istəyirsinizsə, sorğu dili haqqında giriş məqaləsinə baxın.
Dolayı asılılıq: zəncir mərhələ-mərhələ işləyir
Asılılıq birbaşa olmaya bilər: əməkhaqqı dəyişir, mükafat əməkhaqqıdan, əlavə ödəniş isə mükafatdan asılıdır. Əlavə ödəniş əməkhaqqıdan birbaşa asılı deyil, amma onun dəyişməsinin təsirinə məruz qalır. Burada vacib bir dəqiqlik var. Zəncirin bütün halqaları bir dəfəyə siyahıya düşmür. Ведущие cədvəli hər növ üçün yalnız birbaşa əlaqəni göstərir, ona görə də əməkhaqqı yazılan zaman yalnız onun birbaşa asılısı olan mükafat üçün qeyd yaranır. Növbəti halqa isə mükafat yenidən hesablanıb registrə yazılanda görünür.
Nümunə rəqəmlərə baxın. Mükafat əməkhaqqının 20%-i, əlavə ödəniş isə mükafatın 25%-idir. Əməkhaqqı 900,00 AZN-dən 950,00 AZN-ə qalxanda mükafat 180,00-dən 190,00 AZN-ə, əlavə ödəniş isə 45,00-dən 47,50 AZN-ə qalxır. Yəni əməkhaqqındakı 50,00 AZN dəyişiklik zəncir boyunca azalaraq yayılır.
Bu davranışın praktik nəticəsi böyükdür. Əgər emal yalnız bir dəfə işləyirsə, ikinci halqa heç vaxt emal olunmayacaq. Emal alqoritmi yeni qeydlərin yaranmasını nəzərə almalıdır, yəni siyahı boşalana qədər təkrarlanmalıdır. Ona görə də zəncirvari emal ayrıca mövzudur və onun öz təhlükələri var.
Dolayı asılılığın konkret konfiqurasiyanızda necə davrandığını öz test bazanızda yoxlayın: bir baza qeydini düzəldin, Перерасчет cədvəlini oxuyun, sonra birinci halqanı emal edib yenidən oxuyun. Bu sınaq bir neçə dəqiqə çəkir və uzun müzakirələri əvəz edir.
Real ssenari: gecikmiş xəstəlik vərəqəsi
Bir işçi noyabrın son həftəsində xəstələnib, vərəqəni isə dekabrın 10-da gətirib. Noyabrda əməkhaqqı artıq tam ay üzrə hesablanıb. Vərəqə daxil edilib keçirilir. Vaxt üzrə əlaqə nəticəsində əməkhaqqının faktiki dövrü azalır və əgər «Xəstəlik» növü «Əməkhaqqı» növünün Ведущие cədvəlində göstərilibsə, əməkhaqqı üçün qeyd yaranır.
Rəqəmlərlə baxaq. Nümunə üçün noyabrda 22 iş günü olduğunu, işçinin 5 gün xəstə olduğunu və tam aylıq əməkhaqqının 900,00 AZN təşkil etdiyini fərz edək. Faktiki 17 gün üçün əməkhaqqı 900 / 22 × 17 = 695,45 AZN olur. Mükafat qaydası 20%-dirsə, yeni mükafat 695,45 × 20% = 139,09 AZN-dir, halbuki registrdə 180,00 AZN yazılıb. Fərq kiçik düzəlişlərdən daha böyükdür və məhz belə ssenarilərdə Вытесняющие növünün Ведущие cədvəlində də göstərilməsinin nə qədər vacib olduğu görünür.
Əməkhaqqı yenidən hesablanıb yazılanda, növbə mükafata çatır. Nəticədə bir sənədin daxil edilməsi iki və ya üç addımlı emal zəncirinə çevrilir. Mühasib bunu bir düyməylə görməlidir, zəncir isə kodda düzgün idarə olunmalıdır. Hərəkətlərin yoxlanması üçün faydalı yanaşmalar hərəkət səhvlərinin diaqnostikası məqaləsində təsvir olunub.
Siyahı qurarkən buraxılan səhvlər
Ведущие cədvəlini əks istiqamətdə doldurmaq, yəni əsas növün cədvəlinə asılı növü yazmaq. Bu halda lazımi qeydlər yaranmır, əvəzində mənasız qeydlər çıxır.
Bütün zənciri bir keçiddə emal olunmuş saymaq. Birinci halqa yenilənsə də, növbəti halqa üçün yeni qeydlər yaranıb gözləyir.
Hər asılı növün cədvəlini sənədləşdirmək, Перерасчет obyektini yalnız lazımi ölçülərlə qurmaq və hər konfiqurasiya dəyişikliyindən sonra test ssenarisi işlətmək.
Перерасчет ölçülərini necə seçmək lazımdır
Перерасчет obyektinin ölçüləri siyahının nə qədər dəqiq olacağını müəyyən edir. Ölçü əlavə etmək «siyahını hansı kəsikdə görmək istəyirəm?» sualına cavabdır. Ölçü olmasa, siyahıda yalnız sənəd və hesablama növü görünür. Bir sənəddə 200 işçi varsa və yalnız birinin bazası dəyişibsə, siz qeydin hansı işçiyə aid olduğunu bilməyəcəksiniz və bütün sənədi yenidən hesablamağa məcbur olacaqsınız.
| Ölçü dəsti | Siyahıda görünən | Nəticə |
|---|---|---|
| Ölçüsüz | Sənəd və növ | Sənədin bütün sətirləri yenidən hesablanır |
Isci | Sənəd, növ və işçi | Yalnız təsirlənən işçi yenidən hesablanır |
Isci və əlavə ölçülər | Daha xırda kəsik | Dəqiqlik artır, amma sətir sayı da artır |
Əməkhaqqı hesablamalarında işçi ölçüsü demək olar ki, həmişə lazımdır. Digər ölçüləri, məsələn şöbə və ya təşkilat ölçüsünü, yalnız emal alqoritmi onlardan həqiqətən istifadə edəcəksə əlavə edin. Əks halda, siyahı böyüyür, amma emal yenə işçi səviyyəsində aparılır.
Bir registrdə bir neçə Перерасчет obyekti
Bir hesablama registrinin altında bir neçə Перерасчет obyekti yaratmaq mümkündür. Bu, müxtəlif məqsədlər üçün ayrı siyahılar saxlamağa imkan verir. Məsələn, bir obyekt əməkhaqqı mükafatları üçün, digəri isə vaxt üzrə hesablanan növlər üçün işlədilə bilər və hər birinin öz emal aləti olar.
Amma bu seçimin də qiyməti var. Hər yeni obyekt ayrıca cədvəl deməkdir, yəni sorğular, silmə kodu və nəzarət hesabatı da hər obyekt üçün yazılmalıdır. Kiçik və orta layihələrdə əksər hallarda bir obyekt kifayət edir. Hesablama növünü ВидРасчета sahəsi artıq ayırır, ona görə də ayrı siyahılar yalnız emal məntiqi həqiqətən fərqli olduqda əsaslıdır.
Qeydin yaranmadığı hallar
Siyahının boş qalmasının bir neçə tipik səbəbi var və onları ardıcıl yoxlamaq vaxta qənaət edir:
- Əlaqə yoxdur. Asılı növün
Ведущиеcədvəlində dəyişən növ göstərilməyib. - Obyekt yoxdur. Registrin altında heç bir Перерасчет obyekti yaradılmayıb.
- Asılı qeyd yoxdur. Dəyişən işçi üçün mükafat hələ hesablanmayıb, deməli yenidən hesablanacaq nəticə də yoxdur.
- Səhv növ dəyişib. Sənəddə düzəliş edilib, amma registrdə yazılan növ gözlənilən növ deyil.
- Yazılış olmayıb. Sənəd saxlanılıb, amma keçirilməyib, ona görə registr qeydləri dəyişməyib.
Beşinci bənd xüsusilə tez-tez rast gəlinir. Mühasib sənədi düzəldib «Yadda saxla» düyməsini basır, keçirmə olmadığı üçün registrdə heç nə dəyişmir və siyahı da boş qalır. Bu, mexanizmin nasazlığı deyil, sadəcə baza dəyişmədiyini göstərir.
Yoxlama ssenarisi: hər konfiqurasiya dəyişikliyindən sonra
Siyahının düzgün işlədiyini yoxlamaq üçün kiçik ssenari hazırlamaq faydalıdır. Test bazasında üç işçi götürün: birinin bazası düzəldilir, ikincisinin əməkhaqqısı dəyişmir, üçüncüsünün isə ümumiyyətlə mükafatı yoxdur. Düzəlişdən sonra siyahıda yalnız birinci işçi üzrə sətir olmalıdır.
Daha sonra birinci halqanı emal edin və siyahını yenidən oxuyun. Əgər zəncir varsa, burada növbəti növ üçün sətir görünməlidir. Bu sınaq həm Ведущие doldurulmasını, həm ölçü seçimini, həm də dolayı asılılıq davranışını bir ssenaridə yoxlayır. Eyni ssenari yeni hesablama növü əlavə olunanda da işlədilə bilər, beləliklə yeni əlaqələrin köhnə davranışı pozub-pozmadığı dərhal görünür.
Yeni növ əlavə edərkən yoxlama siyahısı
Plan zamanla böyüyür və hər yeni növ mövcud əlaqələrə təsir edə bilər. Yeni növü konfiqurasiyaya əlavə etməzdən əvvəl qısa yoxlamadan keçirin:
- Bu növ hansı növlərdən baza alır və onlar
Базовыеcədvəlində göstərilibmi? - Bu növ dəyişəndə hansı növlər şübhəli olur və onların
Ведущиеcədvəlinə bu növ əlavə olunubmu? - Bu növ dövrü kəsirsə,
Вытесняющиеəlaqəsi qurulubmu? - Emal aləti bu növün hesablama qaydasını bilirmi?
Sonuncu sual tez-tez unudulur, çünki planı doldurmaq bir işdir, emalı yeniləmək isə başqa iş. Əlaqə qurulsa, amma emal yeni növü tanımasa, siyahıda oxunmayan sətirlər yığılmağa başlayacaq.
Düzgün qurulmuş siyahının əlamətləri
Siyahının yaxşı qurulduğunu üç əlamətdən bilmək olar. Birincisi, baza növünü dəyişən hər sənəd asılı növ üçün ən azı bir qeyd yaradır. İkincisi, asılı olmayan növlər siyahıya düşmür. Üçüncüsü, qeydin sahələri emal üçün lazım olan məlumatı dəqiq verir: hansı sənəd, hansı növ, hansı işçi. Bu üç əlaməti test ssenarisi ilə yoxlamaq emal yazmazdan əvvəl görülməli işdir.
Asılılıqlar böyüdükcə onların xəritəsini ayrıca sənəd kimi saxlamaq faydalıdır: hansı növ hansından asılıdır, hansı dövrdə tətbiq olunur. Bu xəritə həm yeni komanda üzvü üçün başa düşülən olur, həm də dairəvi asılılığı hələ planlaşdırma mərhələsində tutmağa kömək edir. Siyahı doğru qurulubsa, onu oxuyan sorğu və emal kodu çox sadə olacaq, çünki mürəkkəblik artıq strukturun içində həll edilib.
Tez-tez verilən suallar
Ведущие cədvəlini hansı növdə doldurmaq lazımdır?
Asılı növdə. Mükafat əməkhaqqından asılıdırsa, Mükafat növünün Ведущие cədvəlinə Əməkhaqqı yazılır, əksinə deyil.
Базовые cədvəli doludursa, Ведущие avtomatik sayılırmı?
Xeyr. Bunlar müstəqil cədvəllərdir. Hər iki əlaqəyə ehtiyac varsa, hər ikisini ayrıca doldurmaq lazımdır.
Dolayı asılı olan növ dərhal siyahıya düşürmü?
Birinci düzəlişdə adətən yalnız birbaşa asılı növ düşür. Mükafat yenidən hesablanıb registrə yazılanda həmin yazılış növbəti halqa üçün yeni qeyd yaradır.
Перерасчет obyektinə registrin bütün ölçülərini əlavə etmək lazımdırmı?
Xeyr. Yalnız yenidən hesablamanı dəqiqləşdirmək üçün lazım olan ölçüləri, məsələn işçini əlavə edin. Hər yeni ölçü siyahıdakı sətirlərin sayını artıra bilər.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





