1C proqramlaşdırmada peşəkar yanaşma – biznesiniz üçün optimal həllər

1C proqramlaşdırma üçün fərdi həllər
1C Avtomatlaşdırma

1C sisteminin fərdiləşdirilməsi, yeni modullar və mövcud funksiyaların genişləndirilməsi.

1C ilə biznesin rəqəmsal avtomatlaşdırılması
Xidmətlərimiz

1C proqramlaşdırma, fərdi həllər, inteqrasiyalar və biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması.

KodYaz 1C proqramlaşdırma təlimi
Təlimlər

1C proqramlaşdırma dərsləri, praktiki tapşırıqlar və peşəkar inkişaf.

KodYaz ilə rəqəmsal inteqrasiya ofisi
Rəqəmsal həllər

API inteqrasiyaları, avtomatlaşdırılmış iş axınları və süni intellekt əsaslı həllər.

Hesablama registriNəzəriyyəOxuma müddəti: ≈ 10 dəq

Mühasib üç ay əvvəlki əməkhaqqı sənədini düzəldəndə həmin rəqəmdən hesablanmış mükafat, əlavə ödəniş və tutulmalar köhnə bazaya söykənmiş olaraq qalır. 1C-də bu ziddiyyəti aşkara çıxaran mexanizm yenidənhesablama, yəni Перерасчет adlanır. Bu məqalədə onun hansı problemi həll etdiyini və hansı problemi həll etmədiyini görəcəksiniz.

Məqalədə nələri öyrənəcəksiniz

hesablamalar arasındakı asılılığın nə olduğunu, keçmiş dövr düzəlişinin niyə səssiz ziddiyyət yaratdığını, Перерасчет obyektinin nə üçün mövcud olduğunu və hansı hallarda işə düşdüyünü

Hesablama sistemində rəqəmlər ayrı-ayrı adalarda yaşamır. Mükafat əməkhaqqından, gəlir vergisi hesablanmış məbləğdən, əlavə ödəniş isə çox vaxt mükafatdan götürülür. Nə qədər ki, hər şey ardıcıl və səhvsiz gedir, bu asılılıq gözə görünmür. Lakin keçmiş dövrün bir rəqəmi dəyişən kimi həmin rəqəmə söykənən bütün nəticələr şübhəli olur. Bu məqalə 1C:Enterprise 8.3 hesablama registrlərində həmin vəziyyətin necə yarandığını və yenidənhesablama mexanizminin niyə ayrıca obyekt kimi mövcud olduğunu izah edir.

Keçmiş dövrün düzəlişi niyə səssiz ziddiyyət yaradır

Sadə nümunəyə baxaq. Rəqəmlər burada nümunə kimi götürülüb. Noyabr ayı üçün Əli Məmmədova 900,00 AZN əməkhaqqı hesablanıb. Şirkətin daxili qaydasına görə mükafat əməkhaqqının 20%-idir, yəni 180,00 AZN. Hər iki qeyd hesablama registrinə yazılıb, ay bağlanıb, hesabatlar çıxarılıb.

Dekabrda mühasib aşkar edir ki, noyabrda iş günləri səhv daxil edilib və əməkhaqqı 950,00 AZN olmalı idi. O, sənədi açır, rəqəmi düzəldir, sənədi yenidən keçirir. Registrdə əməkhaqqı qeydi artıq 950,00 AZN göstərir. Bəs mükafat? Mükafat ayrı sənədlə, ayrı vaxtda hesablanıb və onun qeydi heç kim tərəfindən açılmayıb. O, olduğu kimi 180,00 AZN qalır, halbuki yeni bazadan 190,00 AZN olmalı idi.

05001 0001 500900 AZNƏməkhaqqı, ilkin950 AZNƏməkhaqqı, düzəliş180 AZNMükafat, registrdə190 AZNMükafat, olmalı
Şəkil 1. Nümunə: əməkhaqqı düzəldildikdən sonra registrdəki mükafat köhnə bazaya söykənir (AZN)

Burada ən təhlükəli cəhət odur ki, heç bir səhv mesajı çıxmır. Sənəd uğurla keçirilib, istifadəçi yaşıl işarə görüb, hesabat açılır. Yalnız rəqəmləri əl ilə tutuşduran adam görə bilər ki, 950-nin 20%-i 180 deyil. Böyük işçi heyətində belə uyğunsuzluq illərlə gözdən qaça bilər.

Səssiz səhvin xüsusiyyəti

Sistem dayanmır, xəta vermir, istifadəçini narahat etmir. Sadəcə bir hesabatdakı iki rəqəm bir-biri ilə razılaşmır. Məhz buna görə asılılıq idarəsi hesablama sistemində ikinci dərəcəli detal deyil.

Asılılıq: bir hesablama digərinə necə baza olur

Hesablama registrində hər qeyd bir hesablama növünə aiddir. Hesablama növü dedikdə «Əməkhaqqı», «Mükafat», «Cərimə» kimi hesablama qaydası başa düşülür və bunlar hesablama növləri planında saxlanılır. Bir növün nəticəsi digərinin hesablanması üçün giriş rolunu oynayırsa, onların arasında asılılıq var.

Planda hər hesablama növü üçün əlaqələr ayrı cədvəllərdə təsvir olunur. Burada iki cədvəl bizə xüsusilə lazımdır:

CədvəlNəyi bildirirHarada işə düşür
БазовыеBu növ hansı növlərin nəticəsindən baza kimi istifadə edirHesablama anında bazanı oxumaq üçün
ВедущиеHansı növlər dəyişəndə bu növün nəticəsi şübhəli sayılırYenidənhesablama siyahısının formalaşmasında

Bu iki cədvəl çox vaxt eyni növləri ehtiva edir, amma mənaları fərqlidir. Базовые hesablamanın riyaziyyatına, Ведущие isə dəyişikliyin izlənməsinə xidmət edir. «Mükafat» növünün Ведущие cədvəlinə «Əməkhaqqı» əlavə olunmayıbsa, əməkhaqqı dəyişəndə mükafat haqqında heç bir qeyd yaranmayacaq, baxmayaraq ki, mükafat həmin əməkhaqqından hesablanır.

Перерасчет obyekti hansı boşluğu doldurur

İndi əsas suala gələk. Əgər bir hesablama növü dəyişibsə, sistem hansı qeydlərin şübhə altına düşdüyünü necə bilməlidir? Hesablama registrində bu məqsədlə tabe obyekt yaradılır: Перерасчет. O, konfiqurasiya ağacında registrin altında «Перерасчеты» qolunda yerləşir və adını siz özünüz verirsiniz, məsələn PerMukafat.

Bu obyekt sadə iş görür: o, «filan hesablama növü, filan sənəd, filan işçi üzrə nəticə köhnəlmiş ola bilər» məlumatını saxlayan ayrıca cədvəl verir. Mexanizmin ümumi axını belədir:

Baza qeydi dəyişdiВедущие cədvəli yoxlanılırAsılı növlər müəyyən edilirПерерасчет qeydi yazılırProqramçının kodu oxuyurQərar və yenidən hesablama
Şəkil 2. Keçmiş dövr düzəlişindən yenidənhesablamaya qədər olan axın

Diqqət edin ki, axının sonunda platforma deyil, sizin kodunuz dayanır. Перерасчет qeydinin yaranması hələ heç bir rəqəmin dəyişməsi demək deyil. Bu, mexanizmin ən vacib və ən çox qarışdırılan xüsusiyyətidir. Keçmiş mükafat, siz onu yenidən hesablayana qədər 180,00 AZN olaraq qalır.

  • Yazılan: hansı növün hansı obyekt üzrə yenidən baxılmalı olduğu.
  • Yazılmayan: yeni məbləğ, köhnə məbləğ, düzəlişin tarixi və ya səbəbi.
  • Dəyişməyən: asılı növün registrdəki öz nəticəsi.

Köhnə məlumat hansı hallarda dəyişir

Yeni başlayan proqramçıya elə gələ bilər ki, keçmiş dövr düzəlişləri nadir istisnadır. Praktikada isə əməkhaqqı və digər periodik hesablamalarda bu, adi iş rejimidir. Ən tipik mənbələr bunlardır:

  1. Daxiletmə səhvi. Tarif, iş günü və ya saat yanlış yazılıb və sonradan tapılıb.
  2. Gecikmiş sənəd. Xəstəlik vərəqəsi və ya məzuniyyət əmri hesablamadan sonra daxil olur.
  3. Geriyə qüvvəli qərar. Tarif artımı keçmiş tarixdən tətbiq edilir.
  4. Korreksiya əmri. Daha öncə tətbiq olunmuş cərimə ləğv edilir, nəticədə baza artır.
  5. Qeyd dəstinin əl ilə düzəlişi. Registr qeydi proqramla birbaşa dəyişdirilir.

Sonuncu bənd ayrıca diqqət tələb edir. Registr qeydlərini sənəddən kənar yazmağın necə işlədiyini qeyd dəsti haqqında məqalədə görə bilərsiniz. Qeydləri kimin yazdığını anlamaq üçün isə qeydiyyatçı anlayışına baxmaq faydalıdır, çünki yenidənhesablama siyahısında məhz qeydiyyatçı sənədə istinad saxlanılır.

Real ssenari: bir ayın gecikmiş düzəlişi

Təsəvvür edin ki, noyabrın əməkhaqqı və mükafatı ayın sonunda hesablanıb. Dekabrın ortasında düzəliş olur. Zaman oxunda hadisələr belə görünür:

1-10 noy11-20 noy21-30 noy1-10 dek11-20 dek21-31 dekƏməkhaqqı sənədi900950Mükafat sənədi180190Перерасчет qeydiYarandı
Şəkil 3. Nümunə: noyabr hesablamaları və dekabrda gələn düzəliş

Qrafikdən görünür ki, əməkhaqqının düzəlişi ilə mükafatın yenilənməsi arasında boşluq var. Bu boşluq qısa da ola bilər, heç vaxt bağlanmaya da bilər. Həmin müddətdə çıxarılan istənilən hesabat ziddiyyətli rəqəmlər göstərir. Hesablama registrlərinin ümumi məntiqi ilə tanış deyilsinizsə, SKD-dən hesablama registrlərinə keçid məqaləsi yaxşı başlanğıc olar.

Şirkətin siyasəti burada həlledici rol oynayır. Biri noyabrın mükafatını birbaşa 190,00 AZN edəcək, digəri isə noyabrı bağlı sayıb 10,00 AZN fərqi dekabr hesablamasına əlavə edəcək. Hər iki yanaşma texniki cəhətdən mümkündür və platforma onlardan birini seçmir. O, sadəcə sizin üçün siyahını hazırlayır.

Yenidənhesablamada ən çox edilən səhvlər

Səhv yanaşma

Qeyd yarandığını görüb işin bitdiyini düşünmək. Qeyd yalnız xəbərdarlıqdır, mükafat hələ də köhnə rəqəmdədir.

Səhv yanaşma

Ведущие cədvəlini doldurmamaq. Hesablama düzgün işləyir, baza oxunur, amma dəyişiklik haqqında heç bir qeyd yaranmır. Problem aylar sonra üzə çıxır.

Düzgün yanaşma

Hər asılılığı planda Базовые və lazım olduqda Ведущие cədvəllərində təsvir etmək, siyahını oxuyan emal yazmaq, emal olunan qeydi siyahıdan silmək və bağlanmış dövrlər üçün yazılı qayda müəyyən etmək.

Daha bir tipik yanlışlıq «ən sadə həll budur ki, hər ayın sonunda hamını yenidən hesablayaq» düşüncəsidir. Bu yanaşma kiçik bazada işləyir kimi görünür, amma artıq yoxlanmış rəqəmləri dəyişə bilər, əl ilə edilmiş korreksiyaları silə bilər və hesablama vaxtını lazımsız yerə uzadır. Перерасчет siyahısının dəyəri məhz onun dəqiq olmasındadır: təsirlənməyən qeydlərə toxunulmur.

Unudulan başqa bir məqam sənəd ardıcıllığıdır. Keçmiş dövr düzəlişləri ilə işləyən hər kəs üçün sənədlərin sırasının pozulması problemi tanış olmalıdır. Ardıcıllıq sənədlərin vaxt sırasına, yenidənhesablama isə hesablama növlərinin bir-birindən asılılığına baxır. Bu iki anlayış oxşar görünsə də, müxtəlif məsələlərin cavabıdır.

Перерасчет olmasaydı: alternativ yolların qiyməti

Mexanizmin dəyərini anlamağın ən yaxşı yolu onsuz necə işləyəcəyinizi təsəvvür etməkdir. Komandalar adətən üç alternativ yolu sınayır və onların hər birinin öz çatışmazlığı var.

YanaşmaNecə işləyirƏsas çatışmazlıq
Hamını təkrar hesablamaqHər ay sonu bütün işçilər və növlər yenidən işlədilirƏl ilə edilmiş korreksiyalar silinə bilər, vaxt itirilir
Mühasibin yaddaşıDüzəliş edən adam hansı mükafatın təsirləndiyini özü xatırlayırBir adamın yaddaşından asılıdır, işçi dəyişəndə bilik itir
Öz log registriKeçirmə kodunda dəyişikliklər ayrıca registrə yazılırPlatformanın artıq verdiyi imkan yenidən yazılır, hər yeni növdə kod dəyişir
Перерасчет obyektiAsılılıq planda təsvir edilir, qeydləri platforma yazırEmalı siz yazmalısınız, əlaqələri düzgün doldurmalısınız

Sonuncu yolun üstünlüyü budur ki, asılılıq kodda deyil, məlumat kimi saxlanılır. Yeni hesablama növü əlavə olunanda sənədlərin keçirmə kodunu dəyişmək lazım gəlmir, planın cədvəlinə bir sətir yazmaq kifayətdir. Bu, xüsusilə növlərin sayı artdıqca hiss olunur: on növ arasındakı əlaqələri keçirmə kodunda saxlamaq həm oxunmaz olur, həm də asanlıqla unudulur.

Layihədə ilk addım: asılılıq xəritəsi

Kod yazmazdan əvvəl sifarişçi ilə birlikdə sadə bir cədvəl hazırlayın. Birinci sütunda hesablama növü, ikincidə onun bazası, üçüncüdə isə baza dəyişəndə nə olmalı olduğu yazılsın. Məsələn, «Mükafat» sətrində baza «Əməkhaqqı», reaksiya isə «açıq dövrdə yenilənir, bağlı dövrdə fərq cari aya yazılır» kimi göstərilə bilər.

Belə xəritə bir neçə işi eyni anda görür. O, Базовые və Ведущие cədvəllərini doldurmaq üçün hazır mənbə olur. Sifarişçinin özü də çox vaxt ilk dəfə bu suallar üzərində düşünür və gizli qaydalar üzə çıxır. Üstəlik, sonradan layihəyə qoşulan proqramçı hesablamaların məntiqini kodu oxumadan görür.

Xəritəni hazırlayarkən hər növ üçün bir sualı da unutmayın: bu növün nəticəsi başqa bir növün bazası olurmu? Cavab müsbətdirsə, həmin növ zəncirin ortasındadır və onun dəyişməsi də növbəti halqanı təsirləndirəcək.

Ziddiyyəti hesabat səviyyəsində necə tutmaq olar

Перерасчет mexanizmi olsa da, nəzarət hesabatı artıq deyil. Ən sadə nəzarət qaydası budur: hər işçi və dövr üzrə mükafatı onun bazası ilə müqayisə edin və nisbət qaydaya uyğun gəlmirsə, sətri qeyd edin. Bizim nümunədə 950,00 AZN bazaya qarşı 180,00 AZN mükafat 18,95% nisbət verir, gözlənilən isə 20%-dir. Belə sətir dərhal diqqət çəkir.

İkinci nəzarət daha da sadədir: Перерасчет cədvəlində gözləyən qeydlərin sayını göstərən kiçik hesabat. Ay bağlanmazdan əvvəl bu say sıfır olmalıdır və ya qalan hər qeydin izahı olmalıdır. Bu iki yoxlama birlikdə səssiz səhvi görünən işə çevirir.

Yenidənhesablama haqqında nəyi yadda saxlamalısınız

Yenidənhesablamanın varlıq səbəbi sadədir: hesablamalar bir-birindən asılıdır, keçmiş məlumat isə sonradan dəyişə bilər. Mexanizm iki hissədən ibarətdir: dəyişikliyi aşkar edib qeyd etmək və həmin qeydə əsasən nəticəni yenidən hesablamaq. Birinci hissəni platforma, ikinci hissəni isə sizin yazdığınız kod icra edir.

Layihəyə hesablama registri əlavə edərkən özünüzə üç sual verin. Hansı növ hansı növdən asılıdır? Həmin asılılıq Ведущие cədvəlində göstərilibmi? Keçmiş dövr düzəliş olunanda şirkət nə etməlidir? Bu suallara cavab verməmiş yazılan hesablama sistemi ilk düzəlişə qədər düzgün işləyir, sonra isə səssizcə ziddiyyət toplamağa başlayır.

Bir məqamı da nəzərə alın: mexanizm yalnız hesablama registrindəki dəyişikliklərə reaksiya verir. İşçinin kateqoriyası və ya mükafat faizi kimi məlumatlar məlumat registrində saxlanılırsa və sonradan dəyişirsə, bu dəyişiklik özlüyündə Перерасчет qeydi yaratmayacaq. Belə mənbələr üçün ayrıca qayda düşünmək lazımdır.

Növbəti addım kimi mexanizmin fəlsəfəsini, yəni platformanın nə üçün məhz xəbər verməklə kifayətləndiyini anlamaq lazımdır, çünki buradakı bütün praktiki kod həmin bölgüyə söykənir. Siyahının formalaşması, oxunması və emalı ayrı-ayrı addımlardır və hər birində öz riskləri var. Bu riskləri əvvəlcədən bilmək, sistem istifadəyə verildikdən sonra çıxan rəqəm ziddiyyətlərini axtarmaqdan xeyli ucuz başa gəlir.

Tez-tez verilən suallar

Yenidənhesablama ilə sənədin yenidən keçirilməsi eyni şeydirmi?

Xeyr. Sənədin yenidən keçirilməsi yalnız həmin sənədin öz hərəkətlərini yeniləyir. Yenidənhesablama isə başqa sənədlərin hərəkətlərində olan və dəyişən bazadan asılı nəticələrə aiddir.

Yenidənhesablama yalnız əməkhaqqı üçündürmü?

Xeyr. Mexanizm hesablama registrinə bağlıdır, ona görə də bir hesablama növünün nəticəsi digərinin bazası olan istənilən sahədə, məsələn amortizasiya və ya faiz hesablamalarında işlədilə bilər.

Перерасчет obyekti yaradılmasa nə baş verir?

Registrdə siyahını saxlayacaq yer olmur. Sənədi düzəltsəniz də sistem heç bir xəbərdarlıq qeydi saxlamır və sorğu yazmaq üçün müvafiq cədvəl də mövcud olmur.

Hər kiçik düzəlişdə bütün işçiləri yenidən hesablamaq lazımdırmı?

Xeyr. Mexanizmin mənası budur ki, yalnız dəyişən bazadan asılı olan qeydlər siyahıya düşür. Bütün işçiləri kor-koranə təkrar hesablamaq həm vaxt aparır, həm də artıq yoxlanmış rəqəmləri yenidən riskə atır.

Keçmiş ayı yenidən hesablamaq həmişə düzgündürmü?

Bu texniki yox, uçot siyasəti sualıdır. Bəzi şirkətlər bağlanmış dövrə toxunmur və fərqi cari aya əlavə edir, bəziləri isə müəyyən müddət ərzində dövrün özünü yeniləyir.

1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?

KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.

KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri