Базовые və Ведущие siyahıları eyni formada doldurulur, buna görə tez-tez qarışdırılır. Birincisi hesablama anında bazanı müəyyən edir, ikincisi isə dəyişikliyin dolayı təsirini izləməyə xidmət edir. Bu məqalədə fərq konkret rəqəmlər üzərində göstərilir.
Базовые və Ведущие siyahılarının hansı suala cavab verdiyini, birbaşa və dolayı təsirin fərqini və Перерасчет yazılışlarının yenidən hesablamadakı rolunu
Hesablama növünü açanda eyni görünüşlü bir neçə siyahı görürsünüz: Вытесняющие, Базовые və Ведущие. Hamısında hesablama növlərinin adları yazılır. Hamısı növlərin bir-birinə münasibətini təsvir edir. Bu oxşarlıq proqramçını çaşdırır, çünki siyahıların vəzifəsi tamamilə fərqlidir.
Bu məqalədə iki siyahını ayırırıq: Базовые və Ведущие. Rəsmi izaha görə, Базовые növün baza üzrə birbaşa asılı olduğu növləri göstərir. Ведущие isə birbaşa asılı olmadığı, amma başqa növlər vasitəsilə ona təsir edə bilən növlərdir. Bu iki tərif arasındakı fərqi rəqəmlərlə izah edəcəyik.
Eyni dialoq, fərqli suallar
Siyahıları ayırmağın ən qısa yolu hər birinə öz sualını verməkdir. Базовые hesablama anında işləyir və “bu mükafatın hesablanması üçün hansı nəticələr cəmlənməlidir?” sualına cavab verir. Ведущие isə dəyişiklik anı üçündür və “hansı növdə dəyişiklik baş verərsə, bu yazılış aktuallığını itirə bilər?” sualı ilə bağlıdır.
| Xüsusiyyət | Базовые | Ведущие |
|---|---|---|
| Əsas sual | Bazam hansı növlərdir? | Hansı dolayı təsirə diqqət edim? |
| İşlədiyi an | Baza hesablananda | Təsir edən yazılış dəyişəndə |
| Əlaqə növü | Birbaşa asılılıq | Başqa növlər vasitəsilə təsir |
| Nəticəsi | Baza virtual cədvəlinin dəyəri | Перерасчет mexanizmi üçün siqnal |
| Məbləği dəyişirmi? | Hesablamanın giriş rəqəmini verir | Birbaşa dəyişmir |
Ortadakı hissə iki siyahının ortaq xüsusiyyətini göstərir: hər ikisi hesablama növləri arasındakı əlaqəni ifadə edir. Fərq isə həmin əlaqənin nə üçün istifadə edildiyindədir. Biri rəqəmi qurur, digəri isə qurulmuş rəqəmin hələ də etibarlı olub-olmadığı barədə düşünməyə xidmət edir.
Birbaşa və dolayı təsir: xəstəlik mükafata necə çatır
Klassik zəncirə baxaq. Mukafat növü Emekhaqqi nəticəsindən asılıdır, yəni Mukafat növünün Базовые siyahısında Emekhaqqi var. Emekhaqqi növünü isə Xestelik sıxışdırır, yəni Emekhaqqi növünün Вытесняющие siyahısında Xestelik var.
Xestelik mükafatın bazasında deyil. Mükafat sənədi xəstəlik yazılışlarını birbaşa cəmləmir. Amma yeni xəstəlik sənədi əməkhaqqı yazılışının faktiki günlərini azaldır, əməkhaqqı azalırsa, mükafatın bazası da azalır. Bu, dolayı təsirdir və rəsmi tərifdə Ведущие üçün nəzərdə tutulan situasiyadır.
Rəqəmlərlə göstərək. Bu nümunədə mükafat yalnız bir ayın əməkhaqqısından hesablanır və faiz 20%-dir. Oktyabr əməkhaqqı əvvəlcə 1100 AZN idi, mükafat 220 AZN hesablandı. Sonra 5 iş günlük xəstəlik sənədi gəldi və əməkhaqqı 850 AZN oldu. Düzgün mükafat indi 170 AZN-dir, yəni 50 AZN az.
| Göstərici | Xəstəlikdən əvvəl | Xəstəlikdən sonra | Fərq |
|---|---|---|---|
| Əməkhaqqı | 1100 AZN | 850 AZN | −250 AZN |
| Mükafatın bazası | 1100 AZN | 850 AZN | −250 AZN |
| Mükafat (20%) | 220 AZN | 170 AZN | −50 AZN |
Yenidən hesablama aparılmasa, işçiyə 50 AZN artıq mükafat qalacaq. Platforma məbləği öz-özünə dəyişməyəcək, amma düzgün qurulmuş sistem bu yazılışın aktuallığını itirdiyini sizə göstərəcək.
Перерасчет: siyahı ilə nəticə arasındakı körpü
Перерасчет hesablama registrinin tabeliyində olan obyektdir. O, hansı yazılışların yenidən hesablanmalı olduğu haqqında məlumat saxlayır. Rəsmi izaha görə, platforma registrə təsir edən yeni yazılışların meydana çıxmasını izləyir və növlərin qarşılıqlı təsiri, yerdəyişmə və baza asılılığı mexanizmləri əsasında yenidən hesablama yazılışları formalaşdırır.
Burada vacib ayrım var: Перерасчет yazılışı məbləğ deyil, siqnaldır. O “bu yazılış köhnəlib” deyir. Məbləğin özünü yenidən hesablayıb registrə yazmaq üçün alqoritmi siz işə salırsınız.
- Hesablama registrinin tabeliyində
Перерасчетobyektini yaradın və ölçülərini müəyyən edin. - Təsir əlaqələrini planda düzgün doldurun:
Базовые,Вытесняющиеvə lazım olduqdaВедущие. - Test bazasında əvvəlcə əməkhaqqı və mükafat, sonra xəstəlik sənədini keçirin.
- Yenidən hesablanmalı yazılışların siyahısını yoxlayın.
- Mükafat sənədini təkrar keçirin və ya yenidən hesablama əməliyyatını icra edin.
- Nəticənin 170 AZN olduğunu və siqnalın təmizləndiyini təsdiqləyin.
Platformanın konkret konfiqurasiyada hansı yazılışları yenidən hesablama üçün qeyd etdiyini sənədlə deyil, testlə yoxlayın. Birbaşa asılılıq olan növlə yanaşı, dolayı təsir yaradan növü də ayrıca sınaqdan keçirin.
Üç siyahını necə birlikdə oxumalı
Bir növün tam profilini başa düşmək üçün üç siyahını bir yerdə görmək lazımdır. Aşağıdakı nümunə mükafat və əməkhaqqı üçün tipik vəziyyəti göstərir.
| Növ | Вытесняющие | Базовые | Ведущие |
|---|---|---|---|
| Emekhaqqi | Xestelik, Mezuniyyet | boş | boş |
| Mukafat | boş | Emekhaqqi | Xestelik, Mezuniyyet |
| Xestelik | boş | orta qazanc qaydasına görə | boş |
İkinci sətirdə görünən qanunauyğunluğa diqqət edin. Mükafatın bazası Emekhaqqi, əməkhaqqını sıxışdıranlar isə Xestelik və Mezuniyyet növləridir. Dolayı təsirlər siyahıya məhz buradan gəlir: bir növün Базовые siyahısındakı növləri sıxışdıran növlər onun Ведущие siyahısına namizəddir. Bu, mexaniki qayda deyil, zənciri izləmə üsuludur.
Qrafikin ikinci sütununda 1245 AZN, üçüncüdə isə 1195 AZN görürsünüz. Fərq yenə 50 AZN-dir. Hesabat hər iki halda eyni dərəcədə inandırıcı görünür, çünki hansısa rəqəm mənfi və ya qeyri-adi deyil. Buna görə də yenidən hesablama mexanizmini etibarlı qurmaq vacibdir: səhvi hesabata baxmaqla tapmaq çətindir.
Müəssisədə tipik ssenari: gecikmiş vərəqə
Nümunə ssenari: noyabrın əvvəlində oktyabr əməkhaqqı və mükafatı hesablanıb ödənilib. Noyabrın ortasında işçi oktyabra aid xəstəlik vərəqəsi təqdim edir. Oktyabr əməkhaqqı üçün faktiki dövr artıq dəyişib, mükafat isə köhnə baza üzərində hesablanıb.
Burada üç qərar verilməlidir. Birincisi, hansı yazılışların təsirə məruz qaldığını müəyyən etmək: Перерасчет yazılışları bu sualı cavablandırır. İkincisi, köhnə ayı dəyişmək, yoxsa fərqi cari aya əlavə etmək: bu, mühasibat qərarıdır. Üçüncüsü, işçi ilə hesablaşmanı necə tənzimləmək: bu da müəssisə siyasətinə aiddir. Texniki mexanizm yalnız birinci suala cavab verir, qalan iki qərarı biznes verir.
| Qərar | Kim verir | Nəyə əsaslanır |
|---|---|---|
| Hansı yazılışlar köhnəlib? | Platforma | Plan əlaqələri, yerdəyişmə və baza mexanizmləri |
| Fərq hansı ayda əks olunsun? | Mühasibat | Mühasibat siyasəti, bağlanmış dövrlər |
| Artıq ödənilən məbləğ necə tənzimlənsin? | Müəssisə | Qüvvədə olan qaydalar və daxili prosedur |
Hesabatlarda bu dəyişikliklərin necə görünəcəyini düşünmək də vacibdir. Hesablama məlumatlarının hesabatlara ötürülməsi üçün ümumi körpünü SKD və hesablama registrləri məqaləsində görə bilərsiniz.
Dolayı əlaqələri tapmaq üçün metod
Kiçik planda dolayı əlaqələr gözlə görünür. Növlərin sayı artdıqca isə zənciri kağız üzərində izləmək lazımdır. Aşağıdakı ardıcıllıq hər növ üçün bir neçə dəqiqə çəkir və heç bir əlaqəni unutmamağa kömək edir.
- Baxdığınız növün
Базовыеsiyahısını yazın. Bunlar birbaşa təsir edən növlərdir. - Həmin növlərin hər birinin
Вытесняющиеsiyahısını yazın. Oradakı növlər baza növünün günlərini azalda bilər. - Baza növlərinin öz
Базовыеsiyahılarına baxın. Onların da baza növləri zəncirin növbəti halqasıdır. - Toplanan növləri birbaşa əlaqəli olmayanlarla süzün. Qalanlar dolayı təsir yaradan namizədlərdir.
- Hər namizəd üçün “bu növ dəyişsə, rəqəm mütləq dəyişirmi?” sualına cavab verin.
- Cavabı “bəli” olanları
Ведущиеsiyahısına əlavə edin və test sənədi ilə sınayın.
Dördüncü addım diqqət tələb edir. Məqsəd siyahını mümkün qədər uzatmaq deyil. Nəticəyə real təsir etməyən növü siyahıya əlavə etmək, lazımsız yenidən hesablama siqnallarına və istifadəçilərin bu siqnallara etinasız yanaşmasına səbəb olur.
Ведущие boş qaldıqda nə itirilir
Dolayı əlaqə plana yazılmayıbsa, hesablama səhv deyil, sadəcə köhnə qalır. Bu, ən çətin tapılan problem növlərindəndir. Mükafat ilk hesablananda düzgün idi, əməkhaqqı da düzgün idi, xəstəlik də sonradan düzgün yazıldı. Hər sənəd ayrılıqda doğrudur, amma birlikdə ziddiyyətlidir: mükafat artıq mövcud olmayan bazadan hesablanıb.
Əvvəlki nümunədə bu fərq bir işçi üçün 50 AZN-dir. Şərti olaraq ayda 20 işçinin bu vəziyyətə düşdüyünü fərz etsək, ayda 20 × 50 = 1000 AZN uyğunsuzluq yaranır. Bu rəqəm yalnız nümunədir, amma uyğunsuzluğun xarakterini göstərir. Hesablama ümumilikdə düzgün görünür və problem yalnız bir sətri əllə yenidən hesablayanda üzə çıxır.
Siyahıları yoxlamaq üçün sorğu
Planın standart ВедущиеВидыРасчета cədvəl hissəsini sorğu ilə çıxarıb asılılıq xəritənizlə tutuşdura bilərsiniz. Bu, siyahının Konfiquratorda dəyişdirilib-dəyişdirilmədiyini də tez göstərir.
ВЫБРАТЬ
Правила.Ссылка КАК Vid,
Правила.ВидРасчета КАК Aparici
ИЗ
ПланВидовРасчета.HesablamaNovleri.ВедущиеВидыРасчета КАК Правила
УПОРЯДОЧИТЬ ПО
Vid,
Aparici
Eyni sorğunu БазовыеВидыРасчета üçün də işlədin və iki nəticəni yan-yana qoyun. Hər növ üçün birbaşa baza növlərini və dolayı təsir yaradan növləri ayrıca görəcəksiniz. Əgər siyahılar bir-birini tam təkrarlayırsa, dolayı əlaqələrin ümumiyyətlə təhlil olunub-olunmadığına baxmaq lazımdır, çünki iki fərqli sualın eyni cavabı nadir hallarda olur.
Yenidən hesablama nə zaman işə salınır
Yenidən hesablama siqnallarının harada istifadə olunacağı da konfiqurasiya qərarıdır. Ən sadə üsul mühasibə ayrıca hesablama siyahısı göstərməkdir: köhnəlmiş yazılışlar bir yerdə görünür və mühasib onları dövr sonunda emal edir. Bu yanaşma nəzarəti insanın əlində saxlayır.
Digər üsul sənəd keçirilən zaman əlaqəli sənədləri dərhal yenidən hesablamaqdır. Bu, məlumatı sürətlə aktual saxlayır, amma bağlanmış dövrlər və mühasibat qaydaları ilə ziddiyyət yarada bilər, üstəlik keçirmə əməliyyatını ağırlaşdırır. Bir çox sistemlərdə birinci yanaşma üstünlük təşkil edir: mexanizm siqnal verir, qərarı isə məsul şəxs qəbul edir. Hər iki halda sənəd emalı ardıcıl olmalıdır: əvvəl baza növləri, sonra onlardan asılı növlər.
Hansı üsul seçilirsə seçilsin, köhnəlmiş yazılışların sayını mütəmadi izləyin. Bu siyahı dövr bağlanana qədər boşalmırsa, ya emal unudulub, ya da siqnal lazım olmayan növlər üçün yaranır. Hər iki hal planın yenidən nəzərdən keçirilməsini tələb edir və səbəb tapılmadan dövrü bağlamaq olmaz.
Siyahıların doldurulmasında tipik səhvlər
- Ведущие siyahısına baza kimi baxmaq. Oradakı növlər baza cəminə daxil edilmir. Baza üçün
Базовыеdoldurulmalıdır. - Yenidən hesablamanın avtomatik məbləğ düzəltdiyini düşünmək. Mexanizm məlumat verir, hesablama alqoritmini isə siz icra edirsiniz.
- Dolayı təsirləri xəritəyə salmamaq. Zənciri plan üzərində çəkmədən, hansı növün hansı növə dolayı təsir etdiyini görmək çətindir.
- Перерасчет obyekti yaratmadan siqnal gözləmək. Məlumatı saxlayacaq obyekt yoxdursa, yenidən hesablama siyahısı da olmayacaq.
- Yalnız bir sənəd sırası ilə test etmək. Xəstəlik əvvəl, mükafat sonra olan sıra ilə problem görünmür. Testi tərs sıra ilə də aparın.
Hər növ üçün kiçik bir asılılıq xəritəsi çəkin: oxlar birbaşa asılılığı, qırıq oxlar dolayı təsiri göstərsin. Qırıq oxla göstərilən hər əlaqə üçün testdə yenidən hesablama siqnalının yarandığını yoxlayın. Registr sahələrinin rolunu bu məqalədən xatırlaya bilərsiniz.
Yekun fərqləndirmə
Базовые mükafatın rəqəmini qurmaq üçün lazımdır: bazada hansı növlərin toplanacağını deyir. Ведущие isə qurulmuş rəqəmin dolayı səbəblərdən köhnəlməsi ehtimalını izləməyə kömək edir. Nümunəmizdə xəstəlik mükafatın bazasında deyildi, amma 1100 AZN əməkhaqqını 850 AZN-ə endirərək 220 AZN mükafatın 170 AZN olmasını tələb etdi. Birinci siyahı olmasa baza sıfır qalır, zəncir nəzərə alınmasa isə yazılış 50 AZN artıq məbləği səssizcə saxlayır. Hər iki əlaqəni plan səviyyəsində ayrı-ayrı düşünün və hər zənciri bir test sənədi ilə sınayın.
Tez-tez verilən suallar
Базовые və Ведущие siyahılarına eyni növü yazmaq lazımdırmı?
Birbaşa asılılıq artıq Базовые siyahısı ilə ifadə olunur. Ведущие əsasən birbaşa asılı olmadığınız, amma başqa növlər vasitəsilə təsir edən növlər üçündür. Konkret konfiqurasiyada yenidən hesablama yazılışlarının yarandığını test sənədi ilə yoxlayın.
Ведущие siyahısı doldurulubsa, məbləğ avtomatik dəyişirmi?
Xeyr. Yenidən hesablama mexanizmi hansı yazılışların aktuallığını itirdiyini qeyd edir. Məbləği yeniləmək üçün yenidən hesablama alqoritmini icra etmək və ya sənədi təkrar keçirmək lazımdır.
Перерасчет obyekti nə üçün lazımdır?
Hesablama registrinin tabeliyində olan bu obyekt hansı yazılışların yenidən hesablanmalı olduğu barədə məlumatı saxlayır. O olmadan platforma bu məlumatı qeyd edəcək yer tapmır.
Xəstəlik mükafata necə təsir edə bilər?
Xəstəlik əməkhaqqı günlərini azaldır, əməkhaqqı isə mükafatın bazasıdır. Xəstəlik mükafata birbaşa deyil, əməkhaqqı vasitəsilə təsir edir. Məhz bu tip dolayı təsir üçün Ведущие siyahısı nəzərdə tutulur.
Базовые siyahısı yenidən hesablama üçün də əhəmiyyətlidirmi?
Bəli. Platforma yenidən hesablama yazılışlarını formalaşdırarkən növlərin qarşılıqlı təsirini və yerdəyişmə ilə baza asılılığı mexanizmlərini təhlil edir.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





