1C proqramlaşdırmada peşəkar yanaşma – biznesiniz üçün optimal həllər

1C proqramlaşdırma üçün fərdi həllər
1C Avtomatlaşdırma

1C sisteminin fərdiləşdirilməsi, yeni modullar və mövcud funksiyaların genişləndirilməsi.

1C ilə biznesin rəqəmsal avtomatlaşdırılması
Xidmətlərimiz

1C proqramlaşdırma, fərdi həllər, inteqrasiyalar və biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması.

KodYaz 1C proqramlaşdırma təlimi
Təlimlər

1C proqramlaşdırma dərsləri, praktiki tapşırıqlar və peşəkar inkişaf.

KodYaz ilə rəqəmsal inteqrasiya ofisi
Rəqəmsal həllər

API inteqrasiyaları, avtomatlaşdırılmış iş axınları və süni intellekt əsaslı həllər.

Hesablama registriPraktikaOxuma müddəti: ≈ 12 dəq

Baza asılılığı planda, registrdə və sənəddə bir-birini tamamlayan parametrlərlə qurulur. Bu məqalədə Konfiquratorda hansı xassəni harada qoşacağınız, fəaliyyət və qeydiyyat dövrü üzrə asılılıq arasında necə seçim edəcəyiniz və sənədin keçirilmə kodunu necə yazacağınız izah olunur.

Məqalədə nələri öyrənəcəksiniz

baza asılılığını Konfiquratorda necə quracağınızı, Зависимость от базы variantları arasında necə seçim edəcəyinizi və sənəd kodunda baza dövrünü düzgün sahələrə necə yazacağınızı

Baza asılılığının məntiqi aydındır, amma praktik qurulması bir neçə yerə paylanır. Plan növlərin bir-birindən asılılığını bilir, registr baza dövrü sahələrini saxlayır, sənəd isə konkret tarixləri yazır. Hər bir hissənin rolunu ayrı-ayrılıqda bilməsəniz, “Базовые siyahısını doldurdum, amma sahələr yoxdur” kimi vəziyyətlərlə qarşılaşacaqsınız.

Nümunə HesablamaNovleri planı və Hesablamalar registri üzərində göstərilir. Məqsəd: Mukafat növü Emekhaqqi növünün nəticələrindən baza dövrü üzrə hesablansın. İzah boyunca bazanın struktur hissəsi (siyahı) ilə məlumat hissəsini (tarixlər) ayrı saxlayacağıq.

Bazanın üç səviyyəsi: plan, registr və sənəd

Quraşdırma ardıcıllığı təsadüfi deyil. Registrdə baza dövrü sahələrinin mənalı olması üçün plan baza asılılığını dəstəkləməlidir. Sənədin yazacağı sahələr isə registrdə olmalıdır. Ona görə də axın yuxarıdan aşağıya gedir.

Hesablama növləriplanıHesablama registriSənədБазовые vəasılılıqrejimiБазовый периодsahələriTarixləri yazankodPlanregistrəbağlıdırMukafatnövününseçilməsiTarixlərinqeydiyyatıBazanınhesablanması
Şəkil 1. Baza asılılığında üç səviyyənin rolu
SəviyyəParametrNəticə
PlanЗависимость от базыBazanın necə seçiləcəyi
PlanБазовые планы видов расчетаAsılı olunan növlərin hansı plandan götürülə biləcəyi
NövБазовые siyahısıHansı növlər bazaya düşür
RegistrБазовый период xassəsiYazılışda baza dövrü sahələri yaranır
SənədBaza dövrü tarixləriKonkret yazılış üçün axtarış intervalı

Planı və registri bazaya hazırlamaq

Hesablama növləri planında asılılıq rejimini seçin. Mənbə plan olaraq həmin planın özünü əlavə edirsiniz, əgər mükafat və əməkhaqqı eyni plandadırsa. Bu hal ən çox rast gəlinəndir.

  1. Konfiquratorda HesablamaNovleri planını açın və hesablama parametrləri hissəsinə keçin.
  2. Зависимость от базы xassəsində biznes qaydasına uyğun rejimi seçin, məsələn По периоду действия.
  3. Базовые планы видов расчета siyahısına HesablamaNovleri planını əlavə edin.
  4. Fəaliyyət dövrü üzrə rejim seçilibsə, planın Использует период действия xassəsinin qoşulu olduğunu yoxlayın.
  5. Hesablamalar registrinin Базовый период xassəsini qoşun.
  6. Konfiqurasiyanı yadda saxlayın və bazanı yeniləyin.
Xassə harada qoşulur

Зависимость от базы ayrı hesablama növünün yox, bütün planın xassəsidir. Ayrı növün səviyyəsində isə Базовые siyahısı doldurulur. Bu iki parametri eyni yerdə axtarmaq vaxt itkisinə səbəb olur.

Fəaliyyət dövrü, yoxsa qeydiyyat dövrü üzrə asılılıq

Bu seçim bazanın nəyi ifadə etdiyini müəyyən edir. Fəaliyyət dövrü üzrə asılılıqda platforma “bu yazılışın aid olduğu günlər baza dövrü ilə kəsişirmi?” sualını verir. Qeydiyyat dövrü üzrə asılılıqda isə sual belədir: “bu yazılış baza dövrü daxilində hesablanıbmı?”. Fərq, xüsusən, düzəlişlərdə görünür.

Nümunə olaraq 900 AZN əməkhaqqı yazılışını götürək. Onun fəaliyyət dövrü sentyabrdır, amma gecikmiş düzəliş kimi qeydiyyat dövrü oktyabrdır. Mükafatın baza dövrü oktyabrdır.

Asılılıq rejimiSualYazılış bazaya düşürmü?Baza
Fəaliyyət dövrü üzrəSentyabr günləri oktyabra düşürmü?Xeyr0 AZN
Qeydiyyat dövrü üzrəYazılış oktyabrda qeydə alınıbmı?Bəli900 AZN
05001 0001 5000 AZNFəaliyyət dövrü üzrə900 AZNQeydiyyat dövrü üzrə
Şəkil 2. Eyni yazılış asılılıq rejimindən asılı olaraq bazaya fərqli düşür (nümunə)

Hər rejimin öz mənası var. Fəaliyyət dövrü üzrə asılılıq işçinin müəyyən dövrdə faktiki işlədiyi vaxtın dəyərinə əsaslanır. Bu, ortalama əməkhaqqı məntiqinə daha yaxındır. Qeydiyyat dövrü üzrə asılılıq isə həmin dövrdə faktiki hesablanmış məbləğə əsaslanır, gecikmiş hesablamalar da daxil olmaqla. Seçimi müəssisənin qaydalarına görə edin və sənədləşdirin.

SentyabrOktyabrNoyabrQeydiyyat dövrüNoyabrFəaliyyət dövrü01.11-30.11Baza dövrü01.09-30.11
Şəkil 3. Bir yazılışın üç tarix anlayışı (nümunə: noyabr mükafatı)

Hər bir mükafat yazılışının üç müstəqil tarix anlayışı var. Qeydiyyat dövrü yazılışın hansı hesablama ayına aid olduğunu, fəaliyyət dövrü mükafatın hansı günləri əhatə etdiyini, baza dövrü isə bazanın haradan yığıldığını göstərir. Bu üç interval eyni də ola bilər, tamamilə fərqli də. Dövrlərin üst-üstə düşməsini təsadüfi fərziyyə etməyin.

Базовые siyahısını doldurmaq

Asılılığın quruluşu növün özündə yazılır. Yerdəyişmə mövzusunda olduğu kimi, burada da hansı növün siyahısını açdığınızı dəqiq bilmək lazımdır: Базовые siyahısı açılan növün “bazam nədir?” sualının cavabıdır.

  1. Plan redaktorunda Прочее bölməsindən Предопределенные siyahısını açın.
  2. Mukafat növünü seçin və Базовые siyahısına keçin.
  3. Yeni sətir əlavə edib Emekhaqqi növünü seçin.
  4. Mükafat əlavə ödənişlərdən də asılıdırsa, hər birini ayrı sətir kimi əlavə edin.
  5. Konfiqurasiyanı yadda saxlayın, bazanı yeniləyin.
Yanlış yanaşma

Mukafat növünü özünün Базовые siyahısına əlavə etmək. Mükafat öz nəticəsindən hesablanmamalıdır. Əgər əvvəlki dövrlərin mükafatı bazaya daxil olmalıdırsa, bu ayrıca biznes qaydası kimi əsaslandırılmalı və hesablama ardıcıllığı dəqiq müəyyən edilməlidir.

Siyahını yoxlamaq üçün planın standart cədvəl hissəsini sorğu ilə çıxara bilərsiniz. Belə sorğu qaydalar çoxaldıqca xüsusilə rahatdır:

ВЫБРАТЬ
Правила.Ссылка КАК Vid,
Правила.ВидРасчета КАК BazaVidi
ИЗ
ПланВидовРасчета.HesablamaNovleri.БазовыеВидыРасчета КАК Правила
УПОРЯДОЧИТЬ ПО
Vid,
BazaVidi

Sənəd kodunda sahələrin düzgün adları

Hesablama registrinin standart sahələri konkret adlara malikdir. НачалоБазовогоПериода kimi sahə adı mövcud deyil. Fəaliyyət dövrü üçün ПериодДействияНачало və ПериодДействияКонец, baza dövrü üçün isə БазовыйПериодНачало və БазовыйПериодКонец yazılır.

Для Каждого Строка Из Iscler Цикл
Движение = Движения.Hesablamalar.Добавить();
Движение.ПериодРегистрации    = НачалоМесяца(Дата);
Движение.ВидРасчета           = ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.Mukafat;
Движение.ПериодДействияНачало = НачалоМесяца(Дата);
Движение.ПериодДействияКонец  = КонецМесяца(Дата);
Движение.БазовыйПериодНачало  = НачалоМесяца(ДобавитьМесяц(Дата, -2));
Движение.БазовыйПериодКонец   = КонецМесяца(Дата);
Движение.Isci                 = Строка.Isci;
Движение.Faiz                 = Строка.Faiz;
КонецЦикла;
Yanlış yazılışDüzgün standart sahə
НачалоПериодаДействияПериодДействияНачало
КонецПериодаДействияПериодДействияКонец
НачалоБазовогоПериодаБазовыйПериодНачало
КонецБазовогоПериодаБазовыйПериодКонец

Yazılışın digər hissəsi, yəni qeyd dəstinə əlavə, Записывать xassəsinin qoyulması və nəticənin hesablanması, adi hərəkət yazılması ilə eynidir. Burada yeni olan yalnız baza dövrü tarixləridir. Əgər proqramlı hərəkət yazmağa alışmamısınızsa, proqramlı hərəkətlər məqaləsini oxuyun.

Plan rejimini seçməkБазовые planlarınıgöstərməkRegistrdə baza dövrüBazanı yeniləməkБазовые siyahısınıdoldurmaqSənəd kodunu yazmaqƏl hesabı ilə yoxlama
Şəkil 4. Baza asılılığının qurulma ardıcıllığı

Baza dövrü sahələri nə vaxt boş qala bilər

Registrdə Базовый период xassəsi qoşulsa da, baza dövrü sahələrini hər yazılışda doldurmaq məcburi deyil. Əməkhaqqı kimi müstəqil növlər heç kimin nəticəsindən asılı olmur, ona görə də bu sahələr onların yazılışlarında boş qala bilər. Sənəd kodunda sahələri hər növ üçün ayrıca, şərtlə doldurmaq daha oxunaqlıdır.

Əks hal isə təhlükəlidir. Asılı olan növün yazılışında tarix boş qalsa, baza sorğusu heç nə tapmayacaq. Bunun qarşısını almaq üçün keçirmə kodunda sadə yoxlama əlavə edə bilərsiniz: Базовые siyahısı dolu olan növ üçün baza dövrü tarixləri doldurulmayıbsa, istifadəçiyə aydın mesaj göstərib keçirməni dayandırın. Sıfır nəticə yerinə başa düşülən mesaj almaq mühasib üçün daha faydalıdır.

Если НЕ ЗначениеЗаполнено(Строка.BazaBaslangic)
ИЛИ НЕ ЗначениеЗаполнено(Строка.BazaBitme) Тогда
Сообщить("Baza dövrü doldurulmayıb. Sətir: " + Строка.НомерСтроки);
Отказ = Истина;
КонецЕсли;

Период действия является базовым периодом xassəsinin istifadəsi

Bəzi növlər üçün baza dövrü ayrıca bir tarix cütlüyü deyil, yazılışın öz faktiki dövrüdür. Məsələn, ödəniş yalnız işçinin faktiki işlədiyi günlərə aid edilən əməkhaqqı məbləğindən hesablanır. Bu halda hesablama növündə Период действия является базовым периодом xassəsi qoşulur və platforma baza dövrü sahələrinə baxmır.

Rəsmi izaha görə, bu halda baza dövrü kimi yazılışın faktiki fəaliyyət dövrü, ümumi halda isə bir neçə interval istifadə olunur. Bu, ən mürəkkəb variantdır, çünki yerdəyişmənin nəticəsi birbaşa baza üçün giriş olur. Xassədən yalnız biznes qaydası doğrudan da “yazılışın öz faktiki günləri” dedikdə istifadə edin. Mükafat kimi fərqli dövrə baxan növlər üçün isə adi baza dövrü sahələri daha aydın məntiq verir.

Базовые siyahısını sonradan dəyişəndə

Şirkət mükafat qaydasını dəyişə bilər: əvvəlcə yalnız əməkhaqqıdan hesablanırdısa, sonra əlavə ödənişlər də bazaya daxil edilir. Siyahını dəyişmək texniki olaraq bir sətirdir, amma nəticələri daha genişdir. Yeni qayda yalnız bundan sonra hesablanan yazılışlara təsir etməlidir, yoxsa keçmiş dövrlərin yenidən hesablanması da nəzərdə tutulur?

Əgər köhnə sənədlər yenidən keçirilirsə, onlar artıq yeni siyahı üzrə baza alacaq və keçmiş mükafatlar dəyişəcək. Belə hallarda köhnə növü saxlayıb yeni qayda üçün yeni növ yaratmaq çox vaxt daha təmiz yoldur. Beləliklə keçmiş dövrlər köhnə növ və köhnə siyahı ilə hesablanmış kimi qalır, yeni dövr isə yeni növdən istifadə edir. Bu qərarı siyahını dəyişməzdən əvvəl qəbul edin.

Eyni plan, müxtəlif baza qaydaları

Bir plan daxilində bir neçə növün fərqli baza siyahısı ola bilər, lakin Зависимость от базы planın xassəsidir və onların hamısına aiddir. Bu məhdudiyyəti erkən anlamaq vacibdir. Məsələn, müəssisə həm “son üç ayın işlənmiş günlərinin əməkhaqqısı” (fəaliyyət dövrü məntiqi), həm də “həmin ayda hesablanan məbləğ” (qeydiyyat dövrü məntiqi) tələb edirsə, bir sxem çərçivəsində hər iki baza qaydası eyni rahatlıqla işləməyəcək.

SsenariFəaliyyət dövrü üzrəQeydiyyat dövrü üzrə
Son üç ayın orta qazancıTəbii uyğunluqDüzəlişlər dövrləri sürüşdürə bilər
Hesablanmış ödənişlərin cəmiDüzəlişlər ayrı dövrlərə düşürTəbii uyğunluq
Aylıq mükafatAdi halDövr sərhədlərinin qaydası ilə mümkündür

Tələblər həqiqətən fərqlidirsə, ayrı registrlər və planlar haqqında düşünmək lazım ola bilər. Hər halda, seçimi konfiqurasiya mərhələsində, ilk sənəd yazılmamışdan əvvəl edin, çünki sonradan rejimi dəyişmək mövcud nəticələrin yenidən hesablanmasını tələb edir.

Test ssenarisi ilə quraşdırmanı təsdiqləmək

Konfiqurasiyanı qurandan sonra aşağıdakı ardıcıllıqla kiçik bir yoxlama aparın. Sentyabr-noyabr əməkhaqqısı 900, 950 və 850 AZN olan bir işçi üçün mükafat sənədi hazırlayın. 20% faiz ilə gözlənilən mükafat 540 AZN-dir.

  • Sahələr görünürmü? Mükafat yazılışında baza dövrü sahələri doludur.
  • Siyahı işləyirmi? Sorğu Mukafat sətri üçün Emekhaqqi göstərir.
  • Baza düzgündürmü? Baza sorğusu 2700 AZN qaytarır.
  • Nəticə düzgündürmü? Netice sahəsində 540 AZN var.
  • Yan təsir varmı? İkinci işçinin bazası birinci işçinin məbləğini daxil etmir.

Sənəd axınlarının yoxlanması ilə bağlı ümumi yanaşma hərəkətlərin yoxlanması məqaləsində də izah olunur.

Baza üçün iş qrafikinin rolu

Fəaliyyət dövrü üzrə asılılıqda yazılış baza dövrünə tam düşmürsə, platforma mütənasib hissəni hesablamaq üçün həmin yazılışla əlaqəli iş qrafikindən istifadə edir. Yəni iş qrafiki yalnız əməkhaqqı üçün lazım deyil, baza dəqiqliyinə də təsir edir. Baza dövrü həmişə tam aylarla üst-üstə düşürsə, bu detal nadir hallarda görünür.

Lakin baza dövrü ayın ortasından başlayırsa və ya yazılışın faktiki dövrü kəsilibsə, qrafikdəki boşluq bazanın gözləniləndən az və ya sıfır çıxmasına səbəb ola bilər. Ona görə də baza yoxlaması zamanı qismən kəsişən bir ssenarini də test siyahısına əlavə edin. Əlinizlə hesablanmış mütənasib dəyəri sorğunun qaytardığı dəyərlə müqayisə edin.

Bu yoxlama üçün ayın ortasından başlayan bir baza dövrü seçmək kifayətdir. Nəticə əl hesabı ilə üst-üstə düşürsə, qrafik əlaqəsinin də düzgün işlədiyini təsdiqləmiş olursunuz.

Quraşdırmada tipik səhvlər

  • Yanlış sahə adı. Standart sahələr yuxarıdakı cədvəldəki kimi yazılır, tərcümə kimi düşünülmüş adlar işləmir.
  • Xassəni növün səviyyəsində axtarmaq. Asılılıq rejimi planın ümumi xassəsidir.
  • Baza planını göstərməmək. Baza növlərinin götürüləcəyi plan göstərilməyibsə, siyahıdan həmin planın növlərini seçmək mümkün olmaz.
  • Registr xassəsini qoşmamaq. Базовый период qoşulmayıbsa, sənəd kodu bu sahələrə müraciət edə bilməz.
  • Fəaliyyət dövrü qoşulmadan fəaliyyət üzrə rejim seçmək. Fəaliyyət dövrü üzrə asılılıq üçün planda fəaliyyət dövrü aktiv olmalıdır.

Sazlamanın qısa xülasəsi

Baza asılılığının düzgün qurulması üç addımdan keçir: plan rejimini və baza planlarını müəyyən etmək, registrdə baza dövrü sahələrini açmaq, sənəddə isə bu sahələri düzgün adları ilə doldurmaq. Hər hesablama növünün öz Базовые siyahısı olur, amma asılılıq rejimi bütün plan üçün birdir, ona görə də qərarı ilk sənəddən əvvəl vermək lazımdır. Quraşdırmadan sonra əllə hesablanmış nəticə ilə yoxlama isə qurulmuş konfiqurasiyanın həqiqətən gözlənilən rəqəmi verdiyini təsdiqləyən yeganə etibarlı üsuldur.

Tez-tez verilən suallar

Зависимость от базы xassəsi hansı variantları verir?

Əsas iki iş rejimi fəaliyyət dövrü üzrə və qeydiyyat dövrü üzrə asılılıqdır. Baza asılılığı istifadə olunmursa, xassə buna uyğun qoyulur.

Sənəd kodunda НачалоБазовогоПериода yazmaq olarmı?

Xeyr, hesablama registrinin standart sahələri БазовыйПериодНачало və БазовыйПериодКонец adlanır. Standart sahənin adını səhv yazsanız, kod sintaksis yoxlamasında və ya icrada xəta verəcək.

Hər hesablama növü üçün baza dövrü doldurmaq lazımdırmı?

Xeyr, yalnız bazadan asılı olan növlər üçün. Əməkhaqqı kimi müstəqil növlərdə baza dövrü boş qala bilər.

Базовые siyahısını kodla oxumaq olarmı?

Bəli. Planın standart БазовыеВидыРасчета cədvəl hissəsini sorğu ilə oxuya bilərsiniz. Bu, konfiqurasiyanı yoxlamaq üçün faydalıdır.

Baza dövrü sahələri registrdə görünmürsə səbəb nədir?

Çox güman ki, registrin Базовый период xassəsi qoşulmayıb və ya plan bazadan asılılıq üçün hazırlanmayıb. Əvvəlcə plan, sonra registr xassələrini yoxlayın.

1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?

KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.

KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri