Mükafat hesablanması baza asılılığının ən aydın nümunəsidir. Bu məqalədə son üç ayın əməkhaqqısından 20% mükafat hesablanır: rəqəmlərdən başlayaraq, sənədin kodu, baza sorğusu və yoxlama ilə bitirilir. Nümunənin bütün məbləğləri şərtidir və mexanizmi göstərmək üçün seçilib.
üç aylıq baza üzərində mükafatın necə hesablandığını, baza dövrünü kodla necə quracağınızı, hər işçi üçün nəticəni necə yoxlayacağınızı və qismən kəsişmənin bazanı necə dəyişdirdiyini
“Son üç ayın əməkhaqqısından 20% mükafat” qaydası praktikada çox rast gəlinir. Onu Excel-də hesablamaq asandır, amma hesablama registrində düzgün qurulanda iki böyük üstünlük qazanılır: baza avtomatik yığılır və əməkhaqqı dəyişdikdə mükafatın təsirə məruz qaldığı məlum olur.
Bu nümunədə sentyabr-noyabr əməkhaqqısından noyabr ayı üçün mükafat hesablayacağıq. Bütün faizlər və məbləğlər nümunə kimi götürülür. Hesablamalar registri, HesablamaNovleri planı və Mukafat növü bu nümunənin şərti adlarıdır.
Nümunə şərtləri və gözlənilən nəticə
Hesablamaya başlamazdan əvvəl gözlənilən cavabı əllə tapmaq vacibdir. Əks halda 1C-nin verdiyi rəqəmi nə ilə müqayisə edəcəyinizi bilməyəcəksiniz.
| Ay | Fəaliyyət dövrü | Əməkhaqqı | Yığılan baza |
|---|---|---|---|
| Sentyabr | 01.09-30.09 | 900 AZN | 900 AZN |
| Oktyabr | 01.10-31.10 | 950 AZN | 1850 AZN |
| Noyabr | 01.11-30.11 | 850 AZN | 2700 AZN |
Baza 900 + 950 + 850 = 2700 AZN-dir. Mükafat faizi 20% olduqda mükafat 2700 × 20% = 540 AZN edir. Fəaliyyət dövrü üzrə asılılıqda və yazılışların tam aylar olduğu bu sadə halda hər yazılışın nəticəsi bütövlüklə bazaya düşür.
Tərkibə baxdıqda oktyabr ayının bazanın ən böyük payını tutduğu görünür. Lakin mükafat hər ay üçün ayrıca faizlə deyil, üç ayın cəmi üzərindən hesablanır. Bu ayrı-ayrı aylar üzrə yuvarlaqlaşdırma fərqlərini də azaldır.
Baza dövrünü kodla qurmaq
Sənəd noyabrda keçirilirsə, baza dövrü sentyabrın 1-dən noyabrın sonuna qədər olmalıdır. Burada diqqətli olmaq lazımdır: “rübün əvvəli” ifadəsi “üç ay əvvəl” demək deyil. Noyabr üçün НачалоКвартала funksiyası 01.10 tarixini qaytarır, çünki oktyabr-dekabr kalendar rübüdür. Sentyabrı da əhatə etmək üçün tarixi ay əsasında çəkmək lazımdır.
// Baza dövrü: cari ay daxil olmaqla son üç ay
BazaBaslangic = НачалоМесяца(ДобавитьМесяц(Дата, -2));
BazaBitme = КонецМесяца(Дата);
Движения.Hesablamalar.Записывать = Истина;
Для Каждого Строка Из Iscler Цикл
Движение = Движения.Hesablamalar.Добавить();
Движение.ПериодРегистрации = НачалоМесяца(Дата);
Движение.ВидРасчета = ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.Mukafat;
Движение.ПериодДействияНачало = НачалоМесяца(Дата);
Движение.ПериодДействияКонец = КонецМесяца(Дата);
Движение.БазовыйПериодНачало = BazaBaslangic;
Движение.БазовыйПериодКонец = BazaBitme;
Движение.Isci = Строка.Isci;
Движение.Faiz = 20;
КонецЦикла;
Движения.Hesablamalar.Записать();
Noyabrın 2026-cı il tarixi üçün ДобавитьМесяц(Дата, -2) sentyabra gətirir və НачалоМесяца onu 01.09.2026 edir. Son tarix isə КонецМесяца(Дата) ilə 30.11.2026-nın son saniyəsi olur.
| Biznes qaydası | Başlanğıc | Bitmə | Noyabr üçün interval |
|---|---|---|---|
| Son üç ay | НачалоМесяца(ДобавитьМесяц(Дата, -2)) | КонецМесяца(Дата) | 01.09-30.11 |
| Kalendar rübü | НачалоКвартала(Дата) | КонецКвартала(Дата) | 01.10-31.12 |
| Yalnız əvvəlki ay | НачалоМесяца(ДобавитьМесяц(Дата, -1)) | КонецМесяца(ДобавитьМесяц(Дата, -1)) | 01.10-31.10 |
Cədvəlin ikinci sətrinə diqqət edin. Kalendar rübü üzrə mükafat noyabrda hesablanırsa, hələ yazılmamış dekabr əməkhaqqı bazaya düşməyəcək. Rüblük mükafat adətən rübün son ayında və ya rüb başa çatdıqdan sonra hesablanır. Dövrün hansı qaydaya uyğun gəldiyini biznes tərəfi ilə əvvəlcədən razılaşdırın.
Bazanı oxuyub mükafatı yazmaq
Mükafat yazılışları registrə yazıldıqdan sonra baza oxunur. Burada БазаHesablamalar virtual cədvəlinin ölçü və kəsim parametrləri massivlərlə verilir. Регистратор və НомерСтроки kəsimləri hər mükafat yazılışına öz bazasını bağlamaq imkanı yaradır.
Olculer = Новый Массив;
Olculer.Добавить("Isci");
Kesimler = Новый Массив;
Kesimler.Добавить("Регистратор");
Kesimler.Добавить("НомерСтроки");
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
| Осн.НомерСтроки КАК НомерСтроки,
| ЕСТЬNULL(База.NeticeБаза, 0) КАК Baza
|ИЗ
| РегистрРасчета.Hesablamalar КАК Осн
| ЛЕВОЕ СОЕДИНЕНИЕ РегистрРасчета.Hesablamalar.БазаHesablamalar(
| &Olculer, &Olculer, &Kesimler,
| Регистратор = &Ссылка
| И ВидРасчета = &Mukafat) КАК База
| ПО Осн.Регистратор = База.Регистратор
| И Осн.НомерСтроки = База.НомерСтроки
|ГДЕ
| Осн.Регистратор = &Ссылка
| И Осн.ВидРасчета = &Mukafat";
Запрос.УстановитьПараметр("Olculer", Olculer);
Запрос.УстановитьПараметр("Kesimler", Kesimler);
Запрос.УстановитьПараметр("Ссылка", Ссылка);
Запрос.УстановитьПараметр("Mukafat", ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.Mukafat);
Выборка = Запрос.Выполнить().Выбрать();
Пока Выборка.Следующий() Цикл
Запись = Движения.Hesablamalar[Выборка.НомерСтроки - 1];
Запись.Netice = Окр(Выборка.Baza * Запись.Faiz / 100, 2);
КонецЦикла;
Движения.Hesablamalar.Записать();
Bu kod iki dəfə yazır. Birinci yazılış baza sorğusunun öz yazılışlarını registrdə görməsi üçündür. İkinci yazılış isə hesablanmış Netice dəyərini saxlayır. Sorğu nəticəsi ilə qeyd dəsti arasındakı əlaqə НомерСтроки vasitəsilə qurulur, indeks isə sıfırdan başladığı üçün НомерСтроки - 1 yazılır.
Əgər əməkhaqqı sənədləri mükafatdan sonra keçirilirsə, baza sorğusu onları tapmır. Sıra pozulduqda baza az görünür və mükafat az hesablanır. Ona görə də mükafatı əməkhaqqı yazılışları hazır olduqdan sonra hesablamalısınız.
Bir neçə işçi üzrə yoxlama
Bir işçidə düzgün işləyən hesablama bir neçə işçidə də düzgün olmalıdır. Ölçü əlaqəsi səhv qurulubsa, adətən ilk rast gəlinən əlamət bütün işçilərin eyni bazanı almasıdır. Aşağıdakı nümunə əllə hesablanmış nəticəni göstərir. Şərti işçilərin adları istifadə olunub.
| İşçi | Sentyabr | Oktyabr | Noyabr | Baza | Mükafat (20%) |
|---|---|---|---|---|---|
| İşçi A | 900 | 950 | 850 | 2700 | 540 |
| İşçi B | 1200 | 1200 | 1200 | 3600 | 720 |
| İşçi C | 800 | 0 | 800 | 1600 | 320 |
İşçi C-nin oktyabr dəyəri 0-dır, çünki həmin ay üçün əməkhaqqı yazılışı yoxdur. Baza 800 + 800 = 1600 AZN qalır. Bu işçinin mükafatı 320 AZN-dir. Sətir sıfıra çevrilmir və bu, düzgün davranışdır. ЕСТЬNULL isə yalnız heç bir bazası olmayan işçi üçün lazımdır. Əgər bütün işçilərdə 7900 AZN kimi eyni baza görsəniz, bazanın işçi üzrə kəsilmədiyini anlayın: 2700 + 3600 + 1600 = 7900.
Baza dövrü yazılışı qismən kəsəndə
İndiyədək yazılışlar baza dövrünə tam düşürdü. İndi başqa halı nəzərdən keçirək: mükafat bazası kimi 16.10-30.11 dövrü qəbul edilsin. Oktyabrın əməkhaqqı yazılışı 950 AZN-dir və bütün oktyabrı tutur, baza dövrü isə oktyabrın yalnız ikinci hissəsini əhatə edir.
1C-nin rəsmi təsvirinə görə, fəaliyyət dövrü üzrə asılılıqda yazılışın bazaya verdiyi məbləğ ümumi halda onun nəticəsinə bərabər deyil. Baza yazılışın faktiki dövrünün baza dövrü ilə kəsişən hissəsinə mütənasib olaraq, həmin yazılışın iş qrafiki əsasında hesablanır. Oktyabrda sadə beşgünlük qrafikdə 22 iş günü var, 16-31 oktyabr intervalına isə 11 iş günü düşür.
| Yazılış | Nəticə | Kəsişən iş günü | Norma | Bazaya düşən |
|---|---|---|---|---|
| Oktyabr əməkhaqqı | 950 AZN | 11 | 22 | 950 × 11 ÷ 22 = 475 AZN |
| Noyabr əməkhaqqı | 850 AZN | tam | tam | 850 AZN |
| Baza | 1325 AZN |
Mükafat 1325 × 20% = 265 AZN olur. Bu mütənasiblik yalnız qrafik qurulduqda və yazılışların faktiki dövrü olduqda düzgün işləyir. Sadə sxemlərdə baza dövrlərini ayın sərhədləri ilə uyğunlaşdırmaq daha şəffaf nəticə verir.
Yerdəyişmə ilə birlikdə mükafat
İndi iki mexanizmi birləşdirək. Əgər oktyabr əməkhaqqı xəstəlik nəticəsində azalıbsa, baza da avtomatik olaraq azalmış nəticədən yığılır. Məsələn, əməkhaqqı 1100 AZN-dən yerdəyişmədən sonra 850 AZN-ə düşübsə, oktyabr üzrə bazaya 1100 AZN yox, 850 AZN daxil olacaq. Bir işçi üçün bu, 20% faizlə 50 AZN az mükafat deməkdir.
Hesablama ardıcıllığı burada kritikdir. Əvvəl əməkhaqqı faktiki günlərlə hesablanmalı, sonra mükafat bazası oxunmalıdır. Əks halda mükafat köhnə, kəsilməmiş əməkhaqqından hesablanacaq. Xəstəlik sənədi mükafatdan sonra keçirilibsə, mükafat da yenidən hesablanmalıdır. Bu iş üçün ayrıca mexanizm, yəni yenidən hesablama vasitələri mövcuddur.
Kalendar rübü üçün variant
Mükafat qaydası “rüb üzrə” deyirsə, sürüşən üç ay əvəzinə kalendar rübü götürülür. Tutaq ki, üçüncü rüb (iyul-sentyabr) üçün mükafat oktyabrda hesablanır. Rüb artıq bitdiyi üçün bazaya tam üç ay düşür və dekabr problemi yaranmır. İyul 900, avqust 950, sentyabr 850 AZN olduqda baza yenə 2700 AZN, mükafat 540 AZN olur.
// Oktyabrda keçirilən sənəd üçün əvvəlki kalendar rübü
OtenRub = ДобавитьМесяц(Дата, -3);
Движение.БазовыйПериодНачало = НачалоКвартала(OtenRub);
Движение.БазовыйПериодКонец = КонецКвартала(OtenRub);
Burada oktyabrdan üç ay geri çəkilən tarix iyula düşür, НачалоКвартала 01.07, КонецКвартала isə 30.09 qaytarır. Sənəd noyabrda keçirilsə də, üç ay geri tarix avqust olacaq və eyni üçüncü rüb alınacaq. Dekabrda keçirilsə, sentyabra düşəcək, nəticə yenə dəyişməyəcək. Bu xüsusiyyət rüblük mükafat sənədinin rüb bitdikdən sonrakı üç ayın istənilən vaxtında düzgün işləməsini təmin edir.
Yuvarlaqlaşdırma və qəpik fərqləri
Nümunəmizdə 2700 × 20% tam ədəd verir, amma həmişə belə olmur. Baza 1333,33 AZN olduqda, mükafat 266,666 AZN çıxır. Kod Окр(..., 2) ilə bunu 266,67 AZN-ə yuvarlaqlaşdırır. Yüzlərlə işçi üzrə bu qəpiklərin cəmi, hesabatda ümumi bazadan faizlə tapılan rəqəmdən bir neçə qəpik fərqlənə bilər.
Bu fərq normaldır, amma yoxlama zamanı onu səhvlə qarışdırmamaq lazımdır. Ümumi qayda sadədir: hər işçi üçün nəticə ayrıca yuvarlaqlaşdırılır, çünki işçiyə konkret məbləğ hesablanır. Əgər baza qiymətlərindən bölgü aparırsınızsa, yuvarlaqlaşdırma fərqini ən böyük sətirə əlavə etmək kimi bir qayda müəyyən edin. Rəqəmin harada yuvarlaqlaşdırıldığını sənədləşdirmək audit zamanı artıq sualların qarşısını alır.
Faiz və digər parametrləri harada saxlamalı
Nümunədə faiz sadəcə 20 kimi yazılıb, bu, yalnız izah üçündür. Real sistemdə mükafat faizi vaxtaşırı dəyişir və ya vəzifəyə görə fərqlənir. Əgər faiz sənədin sətrində saxlanırsa, mühasib onu əl ilə dəyişə bilər və bu, biraz çevikdir. Əgər faiz vəzifə və ya şöbə üzrə tarixlə dəyişirsə, periodik məlumat registri daha uyğundur. Hesablama zamanı dəyər oradan oxunur və yazılışın rekvizitinə köçürülür.
Faizi yazılışa köçürmək vacibdir, çünki hesablamanın yenidən işləndiyi zaman eyni faiz tətbiq olunmalıdır. Faiz sonradan dəyişsə, keçmiş dövr yazılışının hansı dərəcə ilə hesablandığı itməməlidir. Tarix üzrə parametr saxlama məntiqi periodik registr qurulması məqaləsində göstərilib.
Mükafat sənədini istifadəçi üçün aydın etmək
Mühasib sənəddə yalnız son məbləği görürsə, səhvi tapmaq çətin olur. Sənəd formasında baza dövrü, baza məbləği, faiz və nəticəni yan-yana göstərmək yoxlamanı xeyli sürətləndirir. Mühasib 2700 AZN bazanın üç ayın cəmi olduğunu bilirsə, 540 AZN rəqəmini bir baxışda təsdiqləyə bilər.
Əlavə olaraq sənədin keçirilməsindən sonra, bazası sıfır olan sətirlər üçün xəbərdarlıq göstərmək yaxşı praktikadır. Bu mesaj keçirməni dayandırmamalıdır, çünki sıfır baza qanuni ola bilər. Amma mühasib həmin sətri bilərəkdən təsdiqləyir və yeni işçi ilə həqiqi səhvi ayıra bilir. Bu sadə əlavə gələcəkdə ən çox rast gəlinən sualların əhəmiyyətli hissəsini aradan qaldırır, çünki cavab sənədin özündə görünür.
Formada göstərilən baza məbləği yalnız məlumat xarakteri daşıyır və hesablamanın mənbəyi registr olaraq qalır. Sənəd sətrinə köçürülmüş rəqəmi əl ilə dəyişmək mümkündürsə, bu dəyişikliyin registrdəki nəticəyə necə təsir etdiyini əvvəlcədən müəyyən edin və qaydanı istifadəçilərə izah edin.
Yoxlama ardıcıllığı və tipik səhvlər
- Mükafat yazılışında
БазовыйПериодНачалоvəБазовыйПериодКонецsahələrinə baxın. - Həmin dövrdə işçinin əməkhaqqı yazılışlarını registrdə seçin və nəticələri cəmləyin.
- Əl ilə tapılmış cəmi sorğudakı
Bazasütunu ilə müqayisə edin. - Faiz rekvizitini yoxlayın və
Neticesahəsindəki dəyəri əl ilə təkrar hesablayın.
- Tarix məntiqində çaşqınlıq. “Kvartal” dedikdə kalendar rübü, “son üç ay” dedikdə sürüşən interval başa düşülməlidir.
- Sıfır yazılışları səhvən gizlətmək.
ВНУТРЕННЕЕ СОЕДИНЕНИЕbazası olmayan işçini nəticədən çıxarır, yazılışınNeticesahəsi doldurulmur. - Mükafatın faizini kodda sabit saxlamaq. Faiz dəyişəndə kod dəyişikliyi tələb olunur. Faizi məlumat kimi saxlamaq daha çevikdir.
- Kəsimləri unutmaq. Kəsim parametri olmadan baza mükafat sətirlərinə bağlana bilmir.
Hər baza hesablamasını “əl hesabı, sorğu, registrdəki nəticə” üçlüyü ilə yoxlayın. Üç rəqəm bir-birinə bərabərdirsə, hesablama düzgün yazılıb. Qeyd dəsti ilə iş üçün qeyd dəsti məqaləsi əlavə kontekst verir.
Nümunədən çıxarılan dərs
Mükafat hesablanması üç hissədən ibarətdir: düzgün dövrün yazılması, bazanın oxunması və nəticənin hesablanması. Bu nümunədə son üç ayın 900, 950 və 850 AZN əməkhaqqı 2700 AZN baza, 20% faizlə isə 540 AZN mükafat verdi. Dövr məntiqi səhv olsa rəqəm yanlış çıxır, baza sorğusu ölçülərlə düzgün bağlanmasa rəqəm hamı üçün eyni çıxır, yazma ardıcıllığı pozulsa isə rəqəm köhnə qalır. Hər yeni mükafat qaydasını konkret tarixlərlə və əllə hesablanmış nəticə ilə yoxlamaq bu üç riskin üçünü də aradan qaldırır.
Tez-tez verilən suallar
Noyabr üçün kalendar rübünün başlanğıcı hansı tarixdir?
01.10 tarixi. НачалоКвартала funksiyası noyabrdan sentyabrı yox, oktyabrın 1-ni qaytarır. Sentyabr-noyabr üçün son üç ay kimi hesablanmış dövr lazımdırsa, ДобавитьМесяц funksiyasından istifadə edin.
Niyə baza 2700 AZN-dən az ola bilər?
Əgər baza dövrü əməkhaqqı yazılışının faktiki dövrünü qismən kəsirsə, fəaliyyət dövrü üzrə asılılıqda baza yazılışın nəticəsinin hamısı olmaya bilər. Platforma iş qrafikinə görə mütənasib hissəni götürür.
Mükafat sənədi əməkhaqqı sənədlərindən əvvəl keçirilərsə nə olar?
Baza dövründəki əməkhaqqı yazılışları hələ registrdə yoxdursa, baza az və ya sıfır çıxacaq. Sıra vacibdir: baza yazılışları yazılıb hesablanmalı, sonra mükafat hesablanmalıdır.
Mükafat faizini harada saxlamaq daha yaxşıdır?
Faiz müəssisə siyasətinə görə dəyişirsə, onu sənədin sətrində və ya işçiyə görə saxlanan məlumat registrində saxlayıb hesablama registrinin rekvizitinə köçürmək rahatdır.
Mükafat fəaliyyət dövrü üçün hansı tarixlər yazılır?
Çox vaxt mükafatın aid olduğu ay. Bu, baza dövrü ilə eyni olmaq məcburiyyətində deyil. Bizim nümunədə fəaliyyət dövrü noyabr, baza dövrü isə sentyabr-noyabrdır.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





