1C proqramlaşdırmada peşəkar yanaşma – biznesiniz üçün optimal həllər

1C proqramlaşdırma üçün fərdi həllər
1C Avtomatlaşdırma

1C sisteminin fərdiləşdirilməsi, yeni modullar və mövcud funksiyaların genişləndirilməsi.

1C ilə biznesin rəqəmsal avtomatlaşdırılması
Xidmətlərimiz

1C proqramlaşdırma, fərdi həllər, inteqrasiyalar və biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması.

KodYaz 1C proqramlaşdırma təlimi
Təlimlər

1C proqramlaşdırma dərsləri, praktiki tapşırıqlar və peşəkar inkişaf.

KodYaz ilə rəqəmsal inteqrasiya ofisi
Rəqəmsal həllər

API inteqrasiyaları, avtomatlaşdırılmış iş axınları və süni intellekt əsaslı həllər.

Hesablama registriPraktikaOxuma müddəti: ≈ 11 dəq

Yerdəyişmə bir sətirlik qayda kimi görünür, amma düzgün işləməsi üçün plan, registr və sənəd eyni anda hazır olmalıdır. Bu məqalədə hər üç səviyyənin Konfiquratorda necə qurulduğu addım-addım göstərilir. Sonda isə mexanizm işləməyəndə səbəbi tapmaq üçün praktik yoxlama siyahısı var.

Məqalədə nələri öyrənəcəksiniz

yerdəyişmə üçün plan və registr xassələrini necə quracağınızı, Вытесняющие siyahısını necə dolduracağınızı və işləməyən mexanizmin səbəbini ardıcıl necə tapacağınızı

Yerdəyişmə mexanizminin bütün “sehri” konfiqurasiyanın üç səviyyəsində düzgün seçilmiş bir neçə xassədən ibarətdir. Plan hansı növlərin kim tərəfindən sıxışdırıldığını bilir. Registr dövrləri saxlayır. Sənəd isə hər yazılış üçün tarixləri doldurur. Bu səviyyələrin birində boşluq varsa, proqram xəta göstərmədən səhv nəticə çıxaracaq.

Aşağıdakı qurma ardıcıllığı HesablamaNovleri adlı hesablama növləri planı və Hesablamalar adlı hesablama registri üzərində göstərilir. Hesablama növləri planı növlərin siyahısıdır, hesablama registri isə hesablama nəticələrini dövrləri ilə birlikdə saxlayan obyektdir.

Üç səviyyənin vəzifə bölgüsü

Quraşdırmaya başlamazdan əvvəl hansı məlumatın harada olduğunu aydın görmək lazımdır. Yerdəyişmə məntiqi bu üç yerin kəsişməsində işləyir.

Hesablama növləriplanıHesablama registriSənədВытесняющиеqaydalarıFəaliyyətdövrüsütunlarıKeçirmə koduPlanregistrəbağlıdırNöv seçimiTarixlərinyazılmasıFaktikidövr
Şəkil 1. Yerdəyişmənin işləməsi üçün üç səviyyənin töhfəsi
SəviyyəNəyi müəyyən edirKonkret xassə və ya sahə
Hesablama növləri planıFəaliyyət dövrü dəstəyi və prioritetlərИспользует период действия, növün Вытесняющие siyahısı
Hesablama registriPlan ilə əlaqə, periodiklik, dövr sütunlarıHesablama növləri planı, Период действия, periodiklik
SənədKonkret yazılışın dövrüПериодДействияНачало, ПериодДействияКонец
Qrafik (məlumat registri)Hesablama üçün günlərRegistrdə qrafik, resurs və tarix əlaqəsi

Plan və registri hazırlamaq

Əvvəlcə hesablama növləri planında fəaliyyət dövrünü aktivləşdirin. Bu xassə planın ümumi xarakteristikasıdır, ayrı növ üçün verilmir. Sonra hesablama registrini yaradıb plana bağlayın və onun fəaliyyət dövrünü aktiv edin.

  1. Konfiquratorda Планы видов расчета bölməsində HesablamaNovleri planını açın.
  2. Planın hesablama parametrləri hissəsində Использует период действия xassəsini qoşun.
  3. Регистры расчета bölməsində Hesablamalar registrini açın və onu HesablamaNovleri planına bağlayın.
  4. Registrin Периодичность xassəsini seçin, əməkhaqqı üçün adətən aydır.
  5. Registrin Период действия xassəsini qoşun. Bu olmadan yazılışlarda dövr sahələri və faktiki dövr virtual cədvəli olmayacaq.
  6. Əgər məbləğ iş qrafikindən asılıdırsa, registrdə qrafik məlumat registrini, onun resursunu və tarix sahəsini göstərin.
  7. Isci, Qrafik kimi ölçü və rekvizitləri, Netice kimi resursu əlavə edin.
Niyə həm planda, həm registrdə?

Plan növlərin bir-birinə münasibətini, registr isə konkret yazılışları saxlayır. Registrdə dövr sütunları yaranması üçün onun bağlı olduğu plan fəaliyyət dövrünü dəstəkləməlidir. Yəni planın xassəsi əvvəlcədən qoşulmalıdır. Ölçü, resurs və rekvizitlərin rolunu bu məqalədə təkrar edə bilərsiniz.

Əvvəlcədən müəyyən edilmiş növləri və qaydaları yazmaq

Hesablama növləri əvvəlcədən müəyyən edilmiş ola bilər, yəni konfiqurasiyanın özündə yaradılır və onları istifadəçi silə bilmir. Əgər növlər istifadəçilər tərəfindən yaradılırsa, eyni siyahılar növün formasında doldurulur. Biz əvvəlcədən müəyyən edilmiş halı götürürük, çünki kod bu növlərə ad ilə müraciət edir.

  1. Plan redaktorunda Прочее bölməsindəki Предопределенные düyməsini açın.
  2. Emekhaqqi, Xestelik, Mezuniyyet növlərini əlavə edin.
  3. Emekhaqqi növünün Вытесняющие siyahısına Xestelik və Mezuniyyet sətirlərini əlavə edin.
  4. Prioritet sxeminizə görə lazımdırsa, Mezuniyyet növünün siyahısına Xestelik əlavə edin.
  5. Xestelik növünün siyahısını boş buraxın, əgər onu sıxışdıran növ yoxdursa.
  6. Konfiqurasiyanı yadda saxlayın və Обновить конфигурацию базы данных əmrini işlədin.
1-45-1112-1819-31EmekhaqqifaktikifaktikiMezuniyyetfaktikiXestelikfaktiki
Şəkil 2. Sxem qurulduqdan sonra növlərin nümunə faktiki dövrləri
Tez-tez edilən yanlış addım

Xestelik növünü açıb onun siyahısına Emekhaqqi yazmaq. Bu yazı “Əməkhaqqı xəstəliyi sıxışdırır” deməkdir və istənilən nəticənin əksini yaradır.

İş qrafikini registrlə əlaqələndirmək

Faktiki dövrün tapılması üçün iş qrafiki lazım deyil: platforma intervalları tarixlərlə müqayisə edir. Amma məbləği iş günlərinə mütənasib hesablamaq istəyirsinizsə, “01.10-11.10 intervalında neçə iş günü var?” sualına cavab verən bir mənbə olmalıdır. Bu mənbə periodik olmayan bir məlumat registridir. Onun ölçüləri qrafik və tarix, resursu isə həmin tarixdəki iş vaxtının dəyəridir.

ElementNümunə adTəyinatı
Məlumat registriIsQrafikleriHər qrafikin gündəlik dəyərlərini saxlayır
ÖlçüQrafikBeşgünlük, növbəli və s. qrafik
ÖlçüTarixKonkret təqvim günü
ResursDeyerİş günü üçün 1, istirahət üçün 0 və ya saat sayı
Registrin rekvizitiQrafikYazılışı konkret qrafikə bağlayır

Hesablama registrinin xassələrində График olaraq bu məlumat registrini, qrafik resursu kimi Deyer resursunu, tarix sahəsi kimi isə Tarix ölçüsünü göstərirsiniz. Bu əlaqə qurulduqdan sonra ДанныеГрафика virtual cədvəli istifadəyə verilir. Əlaqə qurulsa da qrafik məlumat registri doldurulmayıbsa, sorğu sıfır dəyərlər qaytaracaq, buna görə də qrafiki hesablama ilinin bütün günləri üçün əvvəlcədən doldurmaq lazımdır.

Müxtəlif qrafiklərlə işləyən işçilər olan müəssisələrdə Qrafik dəyərinin hər yazılışa doğru düşdüyünü ayrıca yoxlayın. Beşgünlük qrafikdəki işçinin yazılışına növbəli qrafik mənimsədilsə, norma və fakt günləri hər ikisi səhv olacaq, yerdəyişmə isə formal olaraq düzgün qalacaq.

Mövcud konfiqurasiyaya qaydanı sonradan əlavə etmək

Sıfırdan quraşdırma ilə işləyən sistemə qayda əlavə etmək fərqli işlərdir. İşləyən bazada qaydanı əlavə edəndə keçmiş dövrlərin nəticələrinə necə toxunacağınızı öncədən həll etməlisiniz.

  1. Məlumat bazasının ehtiyat nüsxəsini çıxarın və dəyişikliyi əvvəlcə test bazasında yoxlayın.
  2. Dəyişiklikdən əvvəl cari və keçmiş ayların hesablama yekunlarını hesabatla saxlayın.
  3. Qaydanı əlavə edin və bazanı yeniləyin.
  4. Təsirə düşən dövrlərin siyahısını sıxışdıran sənədlər üzrə çıxarın.
  5. Açıq dövrün sənədlərini xronoloji sıra ilə təkrar keçirin.
  6. Yeni yekunları saxlanılmış yekunlarla müqayisə edin, hər fərqi əsaslandırın.
  7. Bağlanmış dövrlər üçün mühasibatla birlikdə düzəliş siyasətini müəyyən edin.

Altıncı addım vacibdir. Hər fərqin səbəbi ya yeni qaydaya, ya da əvvəlki səhvin aşkarlanmasına aid olmalıdır. Səbəbi izah olunmayan fərq, adətən, əlavə edilmiş qaydanın gözlənilməyən növlərə də təsir etdiyini göstərir. Əgər qayda düzgündürsə, əvvəlki rəqəmlərlə fərq sırf xəstəlik və məzuniyyət günlərinin əməkhaqqısı qədər olmalıdır.

Bağlanmış aylara ehtiyatla

Artıq ödəniş edilmiş və ya hesabatı təqdim olunmuş ayın sənədini təkrar keçirmək nəticələri dəyişir. Belə dövrlərə toxunmazdan əvvəl məsul mühasiblə razılaşdırın və lazım gələrsə fərqi cari dövrdəki düzəliş kimi əks etdirin.

Yeni hesablama növü əlavə edəndə nəyi yoxlamalı

Yerdəyişmə sxemi canlı bir sənəddir. Müəssisə ezamiyyə, təlim məzuniyyəti və ya ödənişsiz məzuniyyət kimi yeni növlər əlavə etdikcə sxem də genişlənir. Hər yeni növ üçün üç sual verilməlidir.

  • Bu növ iş günlərini tutur? Tutursa, onu sıxışdıra biləcək və onun sıxışdırdığı növləri müəyyən edin.
  • Əməkhaqqı bu günlərdə ödənilir? Ödənilmirsə, Əməkhaqqı növünün siyahısına yeni növü əlavə edin.
  • Başqa növlər bu növün nəticəsindən asılıdırmı? Asılıdırsa, baza əlaqələrini də nəzərdən keçirin, çünki yerdəyişmə ilə kəsilən günlər bazanın məbləğinə də təsir edir.

Yeni növü yaratmaq və siyahını yeniləməmək ən adi səhvlərdəndir. Sənəd işləyir, xəta yoxdur, amma yeni növün günləri əməkhaqqından çıxılmır. Buna görə də plana yeni element əlavə etməni kiçik bir yoxlama siyahısı ilə müşayiət etmək məqsədəuyğundur.

Sənəddə dövrləri düzgün doldurmaq

Plan və registr hazır olandan sonra sənədin keçirilməsi hər yazılış üçün dövrü verməlidir. Xəstəlik sənədinin kodu aşağıdakı kimi ola bilər. Burada Dovrler sənədin cədvəl hissəsidir, Isci, Baslangic və Bitme isə onun sütunlarıdır.

Процедура ОбработкаПроведения(Отказ, РежимПроведения)
Движения.Hesablamalar.Записывать = Истина;
Для Каждого Строка Из Dovrler Цикл
Движение = Движения.Hesablamalar.Добавить();
Движение.ПериодРегистрации    = НачалоМесяца(Дата);
Движение.ВидРасчета           = ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.Xestelik;
Движение.ПериодДействияНачало = НачалоДня(Строка.Baslangic);
Движение.ПериодДействияКонец  = КонецДня(Строка.Bitme);
Движение.Isci                 = Строка.Isci;
Движение.Qrafik               = Строка.Qrafik;
КонецЦикла;
КонецПроцедуры

Burada iki detal vacibdir. ПериодРегистрации yazılışın hansı hesablama ayına aid edildiyini göstərir və fəaliyyət dövründən fərqli ola bilər. КонецДня isə son tarixin tam gün kimi nəzərə alınmasını təmin edir. Sənəd hərəkətlərinin təməl quruluşu ilə hərəkətin anatomiyası məqaləsində tanış ola bilərsiniz.

Planda fəaliyyətdövrüRegistrdə fəaliyyətdövrüNövləri əlavə etməkВытесняющие siyahısıKeçirmə koduBazanı yeniləməkTest sənədləri iləyoxlama
Şəkil 3. Qurma ardıcıllığı: plandan yoxlamaya qədər

Yerdəyişmə işləmirsə: ardıcıl yoxlama siyahısı

Problemi axtararkən təsadüfi yerdən başlamayın. Aşağıdakı yoxlamaları sırası ilə edin, çünki hər biri növbətinin işləməsi üçün şərtdir.

YoxlamaHaradaSəhv olduqda əlamət
Fəaliyyət dövrü qoşuludurmu?Planın xassəsiVirtual cədvəl və dövr sahələri əlçatan deyil
Registrdə fəaliyyət dövrü varmı?Registrin xassəsiHərəkətdə dövr sahələri yoxdur
Qayda düzgün tərəfdədirmi?Sıxışdırılan növün siyahısıSıxışdıranın faktiki dövrü boş qalır
Dövrlər doldurulurmu?Sənədin keçirilmə koduKəsilmə baş vermir
Sənədlər təkrar keçirilibmi?Sənəd jurnalıFaktiki dövr düzgündür, məbləğ köhnədir
Qrafik doğrudurmu?Məlumat registriMəbləğ düzgün dəyərə yaxındır, amma fərqlidir

Yoxlama siyahısında ən çox unudulan bənd sənədlərin təkrar keçirilməsidir. Qayda dəyişəndə, yazılışların faktiki dövrünü yenidən almaq və məbləğləri yeniləmək üçün aid sənədləri yenidən keçirmək lazımdır. Yəni test bazasında “qaydanı yazdım, amma rəqəm dəyişmədi” vəziyyəti çox vaxt qaydanın işləmədiyini yox, köhnə hesablamanın saxlanıldığını göstərir.

Qayda yoxdur1 100 AZNSənəd təkrar keçirilməyib1 100 AZNQrafikdə səhv (norma 23)860,87 AZNDüzgün qurulub850 AZN
Şəkil 4. Nümunə işçi üçün ekranda görünə biləcək nəticələr (tarif 1100 AZN, 5 gün xəstəlik)

Qrafik göstərir ki, birinci iki səbəbin ekrandakı əlaməti tam eynidir. Məhz bu səbəbdən yoxlamanı məbləğdən yox, faktiki dövr sorğusundan başlamaq lazımdır: faktiki dövr düzgün bölünübsə, deməli qayda işləyir və problem məbləğin yenilənməməsindədir.

Test ssenarisi: quraşdırmanın təsdiqi

Konfiqurasiyanı istifadəçilərə verməzdən əvvəl kiçik, amma əhatəli bir yoxlama aparın. Hər ssenari əvvəlcədən əllə hesablanmış nəticə ilə müqayisə edilməlidir.

  • Sıxışdırma yoxdur. Yalnız əməkhaqqı sənədi. Gözlənilən: bir interval, 1100 AZN.
  • Ortada xəstəlik. 12.10-18.10 sənədi. Gözlənilən: iki interval, 17 iş günü, 850 AZN.
  • Ayın əvvəlində xəstəlik. 01.10-04.10 sənədi. Gözlənilən: bir interval qalır, 1 və 2 oktyabr çıxılır, 20 iş günü, 1000 AZN.
  • Tam ayı tutan xəstəlik. 01.10-31.10 sənədi. Gözlənilən: faktiki dövr yoxdur, əməkhaqqı 0 AZN.
  • Məzuniyyət və xəstəliyin kəsişməsi. Hər gün yalnız bir növdə qalmalıdır.

Bu beş ssenari bir neçə dəqiqə çəkir, amma qaydanın istiqamətindəki səhvi, tarixlərin vaxt hissəsindəki problemi və qrafikin tam olmamasını eyni anda üzə çıxarır. Sənəd keçirmə zəncirinin yoxlanması üçün ümumi yanaşmanı hərəkətlərin yoxlanması məqaləsində də tapa bilərsiniz.

Testləri aparanda sənədləri müxtəlif sıra ilə keçirməyi də unutmayın. Əvvəl xəstəlik, sonra əməkhaqqı keçirildikdə nəticə dərhal düzgün çıxa bilər, tərs sırada isə əməkhaqqı təkrar hesablanmalıdır. Hər iki sıranı yoxlamaq ən adi problemi başlanğıcda üzə çıxarır.

Qaydaları sənədləşdirmək

Konfiqurasiya obyektləri nəyin yazıldığını göstərir, amma niyə yazıldığını izah etmir. Bir il sonra başqa proqramçı Mezuniyyet növünün siyahısında Xestelik gördükdə, bunun müəssisənin qərarı olduğunu, yoxsa təsadüfi əlavə edildiyini bilməyəcək. Ona görə də prioritet sxemini ayrıca sənəd kimi saxlamaq məqsədəuyğundur.

Sənəddə hər sətir üçün üç məlumat kifayətdir: sıxışdırılan növ, sıxışdıran növ və qərarın əsası, məsələn mühasibatla razılaşdırılmış qayda. Sxem dəyişəndə həmin sətirdə tarix və səbəb qeyd edin. Bu qısa sənəd həm yeni işçinin öyrənməsini sürətləndirir, həm də audit zamanı “bu günlər niyə əməkhaqqından çıxılıb?” sualına cavab verməyi asanlaşdırır. Qaydaların faktiki vəziyyətini isə plan cədvəl hissəsini sorğu ilə çıxararaq sənədlə mütəmadi tutuşdurun.

Düzgün quraşdırmanın göstəriciləri

Yerdəyişmə düzgün qurulubsa, üç şeyi eyni anda görürsünüz: sıxışdırılan yazılışın faktiki dövrü gözlənilən yerlərdə bölünür, sıxışdıran yazılışın faktiki dövrü toxunulmaz qalır və məbləğ faktiki günlərə mütənasib olur. Qurma işi Konfiquratorda bir neçə dəqiqə çəkir, amma xassələrin ardıcıllığı vacibdir: əvvəlcə plan, sonra registr, sonra növlər və qaydalar, sonra sənəd kodu. Nəticəni isə sözlə yox, əvvəlcədən hesablanmış test ssenariləri ilə təsdiqləyin.

Tez-tez verilən suallar

Использует период действия xassəsi harada qoşulur?

Bu, hesablama növləri planının metadata xassəsidir və Konfiquratorda planın redaktorunda, hesablama parametrlərinin olduğu hissədə qoşulur. O, ayrı-ayrı hesablama növünün xassəsi deyil.

Qaydanı dəyişdikdən sonra köhnə əməkhaqqı niyə dəyişmir?

Çünki registrin resursundakı məbləğ əvvəlki hesablamanın nəticəsidir. Qayda dəyişəndən sonra aid sənədləri təkrar keçirmək və ya yenidən hesablama mexanizmi ilə məbləğləri yeniləmək lazımdır.

Əvvəlcədən müəyyən edilmiş növləri harada açmaq olar?

Konfiquratorda hesablama növləri planının redaktorunda Прочее bölməsindəki Предопределенные düyməsi ilə. Açılan siyahıdan növü seçib onun Вытесняющие, Базовые və Ведущие siyahılarını doldurursunuz.

Hər hesablama növünə qrafik lazımdırmı?

Yalnız məbləği iş günləri ilə mütənasib hesablanan növlərə. Qrafik olmasa, ДанныеГрафика işləmir, amma yerdəyişmənin özü, yəni faktiki dövrün tapılması davam edir.

Bazanın yenilənməsi məcburidirmi?

Metadata dəyişiklikləri, məsələn yeni rekvizit və ya registr xassəsi, üçün bəli. Konfiqurasiyanı yadda saxladıqdan sonra verilənlər bazası konfiqurasiyasını yeniləmək lazımdır, yoxsa dəyişiklik 1C:Enterprise rejimində görünməyəcək.

1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?

KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.

KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri