Yerdəyişmə mexanizmini ən yaxşı başa düşmək yolu bir nümunəni tarixbətarix hesablamaqdır. Bu məqalədə oktyabr ayında 5 iş günü xəstələnən işçinin əməkhaqqısı addım-addım tapılır. Platformanın hansı işi gördüyünü, hansı işi isə kodun görməli olduğunu rəqəmlər üzərində ayıracağıq.
fəaliyyət dövrünün necə parçalandığını, faktiki iş günlərinin ДанныеГрафика ilə necə alındığını və 850 AZN nəticəsini kalkulyatorla necə yoxlayacağınızı
Yerdəyişmə anlayışı sözlə izah olunanda sadə görünür, amma praktikada iki sual qarışır: platforma nəyi kəsir və məbləği kim hesablayır? Bu suallara cavab vermək üçün bir konkret işçi götürürük və bütün rəqəmləri tarixlərlə birlikdə hesablayırıq. Bütün rəqəmlər nümunədir və yalnız mexanizmi göstərmək üçün seçilib.
Burada istifadə edəcəyimiz əsas termin faktiki fəaliyyət dövrüdür (ФактическийПериодДействия). Bu, yazılışın istədiyi dövrdən yerdəyişmədən sonra qalan real günlərdir. Sənəddə göstərilən ilkin interval isə sadəcə fəaliyyət dövrü adlanır.
Nümunənin şərtləri: tarif, qrafik və xəstəlik
İşçinin aylıq nümunə tarifi 1100 AZN-dir. Hesablama ayı 2026-cı ilin oktyabrıdır. Beşgünlük nümunə qrafikdə, bayram günlərini nəzərə almadan, oktyabrda 22 iş günü var: oktyabrın 1-i cümə axşamıdır və ayda 9 şənbə-bazar günü olur, 31 − 9 = 22. Deməli bir iş gününün dəyəri 1100 ÷ 22 = 50 AZN edir.
İki sənəd var. Əməkhaqqı sənədi 01.10-31.10 fəaliyyət dövrü ilə yazılış yaradır. Xəstəlik vərəqəsi isə 12.10 bazar ertəsindən 18.10 bazar gününə qədərdir: 7 təqvim günü, onlardan 5-i iş günüdür.
| Parametr | Nümunə dəyər | Hesablama |
|---|---|---|
| Aylıq tarif | 1100 AZN | Verilir |
| Ayın norması | 22 iş günü | 31 təqvim günü − 9 istirahət günü |
| Günlük dəyər | 50 AZN | 1100 ÷ 22 |
| Xəstəlik dövrü | 12.10-18.10 | 7 təqvim günü |
| Xəstəlikdəki iş günləri | 5 | 12, 13, 14, 15, 16 oktyabr |
Tarixləri seçərkən bir yoxlama aparmaq faydalıdır: 11 ardıcıl təqvim günü içində beşgünlük qrafikdə ən azı 7 iş günü olur, ona görə də “10-20 tarixləri arasında 5 iş günü” kimi şərt reallığa uyğun gəlmir. Hesablama nümunəsində tarix ilə günlərin sayı həmişə üst-üstə düşməlidir, əks halda yoxlama zamanı qrafik obyektini günahlandıracaqsınız.
Fəaliyyət dövrü necə parçalanır
Əməkhaqqı növünün Вытесняющие siyahısında Xəstəlik yazılıdırsa, platforma əməkhaqqı yazılışının real günlərini tapanda xəstəlik yazılışını nəzərə alır. 12-18 oktyabr günləri ortadan çıxarılır və vahid interval iki parçaya bölünür.
| Parça | Tarixlər | Təqvim günü | İş günü | Dəyər |
|---|---|---|---|---|
| Əməkhaqqı, 1-ci parça | 01.10-11.10 | 11 | 7 | 350 AZN |
| Xəstəlik (kəsilən hissə) | 12.10-18.10 | 7 | 5 | 250 AZN çıxılır |
| Əməkhaqqı, 2-ci parça | 19.10-31.10 | 13 | 10 | 500 AZN |
| Cəmi | 31 | 22 | 850 AZN qalır |
Cədvəldə iki yoxlama var. Təqvim günlərinin cəmi 11 + 7 + 13 = 31-dir, yəni heç bir gün itməyib. İş günlərinin cəmi 7 + 5 + 10 = 22-dir, yəni norma qorunub. Əməkhaqqının qalan hissəsi 350 + 500 = 850 AZN olur. Eyni nəticəni başqa yolla da alırıq: 17 × 50 = 850 və ya 1100 − 250 = 850.
Platforma nəyi edir, kod nəyi edir
Vacib dəqiqləşdirmə budur: platforma heç vaxt resursdakı məbləği özü azaltmır. O, yalnız hansı günlərin qaldığını hesablayır. Məbləğ üçün kod iki rəqəmə ehtiyac duyur: istənən dövrdəki iş günləri və faktiki dövrdəki iş günləri. Bu rəqəmləri ДанныеГрафика virtual cədvəli verir. Həmin cədvəl hesablama registri ilə iş qrafiki saxlayan məlumat registrini əlaqələndirir.
Nümunədə iş qrafiki IsQrafikleri adlı məlumat registridir: ölçüləri qrafik və tarix, resursu Deyer, yəni həmin gündəki iş günü dəyəri (1 və ya 0). Hesablama registrinin xassələrində qrafik, qrafik resursu və qrafik tarixi göstərilir. Bu əlaqə olduqda, virtual cədvəldə DeyerПериодДействия və DeyerФактическийПериодДействия sahələri yaranır.
// Əməkhaqqı sənədinin keçirilməsi: əvvəlcə yazılışlar registrə yazılır
Движения.Hesablamalar.Записывать = Истина;
Для Каждого Строка Из Iscler Цикл
Движение = Движения.Hesablamalar.Добавить();
Движение.ПериодРегистрации = НачалоМесяца(Дата);
Движение.ВидРасчета = ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.Emekhaqqi;
Движение.ПериодДействияНачало = НачалоМесяца(Дата);
Движение.ПериодДействияКонец = КонецМесяца(Дата);
Движение.Isci = Строка.Isci;
Движение.Qrafik = Строка.Qrafik;
Движение.Tarif = Строка.Tarif;
КонецЦикла;
Движения.Hesablamalar.Записать();
// Yazılışdan sonra norma və faktiki günlər oxunur
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
| Графики.НомерСтроки КАК НомерСтроки,
| Графики.DeyerПериодДействия КАК Norma,
| Графики.DeyerФактическийПериодДействия КАК Fakt
|ИЗ
| РегистрРасчета.Hesablamalar.ДанныеГрафика(
| Регистратор = &Ссылка
| И ВидРасчета = &Emekhaqqi) КАК Графики";
Запрос.УстановитьПараметр("Ссылка", Ссылка);
Запрос.УстановитьПараметр("Emekhaqqi", ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.Emekhaqqi);
Выборка = Запрос.Выполнить().Выбрать();
Пока Выборка.Следующий() Цикл
Запись = Движения.Hesablamalar[Выборка.НомерСтроки - 1];
Если Выборка.Norma > 0 Тогда
Запись.Netice = Запись.Tarif * Выборка.Fakt / Выборка.Norma;
Иначе
Запись.Netice = 0;
КонецЕсли;
КонецЦикла;
Движения.Hesablamalar.Записать();
Kodda iki yazma əməliyyatının olması təsadüf deyil. Birinci yazma platformaya yazılışları registrdə görmək və onların faktiki dövrünü hesablamaq imkanı verir. Sorğu bundan sonra düzgün günləri oxuyur. İkinci yazma isə hesablanmış Netice dəyərini saxlayır. Sənədin hərəkət yazma mexanizmi ilə tanışlığınız azdırsa, qeyd dəsti haqqında məqalə bu hissəni aydınlaşdıracaq.
Nümunəmiz üçün Norma = 22, Fakt = 17, Tarif = 1100. Nəticə 1100 × 17 ÷ 22 = 850 AZN edir. Formulda 50 AZN günlük dəyəri ayrıca saxlanmır, çünki yuvarlaqlaşdırma xətası bir yerdə toplanmasın deyə əvvəlcə vurmaq, sonra bölmək daha etibarlıdır.
Xəstəlik ödənişi ilə birlikdə ayın yekunu
Xəstəlik yazılışı öz alqoritmi ilə hesablanır. Nümunə üçün orta günlük əməkhaqqının 70%-ni götürək. Burada 70% yalnız nümunə dərəcədir, faktiki qayda qüvvədə olan normativlərə və müəssisənin siyasətinə əsasən müəyyən olunur. Sadəlik üçün orta günlük əməkhaqqı da 50 AZN kimi qəbul edilir. Xəstəlik ödənişi: 5 × 50 × 70% = 175 AZN.
Yerdəyişmə işləyəndə ay üzrə cəmi 850 + 175 = 1025 AZN olur. Yerdəyişmə olmasa, kod Fakt = 22 oxuyacaq və əməkhaqqı 1100 AZN qalacaq: cəmi 1100 + 175 = 1275 AZN. Fərq düz 250 AZN-dir, yəni xəstəlik günləri üçün artıq ödənilən əməkhaqqı.
Fərqi zaman üzrə də görmək olar. Aşağıdakı xətt ay boyu yığılan əməkhaqqını həftələr üzrə göstərir. Birinci həftədə 2 iş günü (1-2 oktyabr), sonrakı həftələrdə isə hərəsində 5 iş günü var. Xətlər yalnız xəstəlik həftəsində ayrılır və ayrılıq bir daha bağlanmır.
Kalkulyatorla yoxlama və nəticənin izahı
Konfiqurasiyanı qurandan sonra bu nümunəni test bazasında təkrarlayın və ekrandakı rəqəmləri əvvəlcədən hesablanmış dəyərlərlə tutuşdurun. Rəqəmin özü səhvin yerini də göstərir.
- Bir işçi üçün oktyabr əməkhaqqı sənədini keçirin. Xəstəlik yoxdursa, nəticə 1100 AZN olmalıdır.
- 12.10-18.10 dövrü üçün xəstəlik sənədini keçirin.
- Əməkhaqqı sənədini təkrar keçirin, çünki məbləğ əvvəlki faktiki günlərlə hesablanmışdı.
- Registrdə əməkhaqqı yazılışının
Neticesahəsinə baxın. Burada 850 olmalıdır. - Faktiki dövr sorğusunu işlədin və iki parçanın 01.10-11.10 və 19.10-31.10 olduğunu təsdiqləyin.
| Ekrandakı nəticə | Ehtimal olunan səbəb | İlk baxılacaq yer |
|---|---|---|
| 850,00 | Hər şey düzgündür | Əlavə yoxlama lazım deyil |
| 1100,00 | Qayda yoxdur və ya sənəd təkrar keçirilməyib | Əməkhaqqı növünün Вытесняющие siyahısı |
| 860,87 | Qrafikdə əlavə iş günü var (norma 23, fakt 18) | IsQrafikleri registri |
| 0,00 | Qrafik əlaqəsi boşdur, norma sıfır gəlir | Yazılışın Qrafik sahəsi |
Üçüncü sətir xüsusilə ibrətlidir. Təqvimdə səhvən 23 iş günü olarsa, norma 23, fakt 18 olar və nəticə 1100 × 18 ÷ 23 = 860,87 AZN çıxar. Ekranda tam olmayan bir rəqəm görəndə ilk baxılacaq yer qrafik məlumatlarıdır, çünki bütöv norma ilə bütöv fakt nisbətində adətən belə kəsrlər yaranmır.
Sənədlərin sırası nəticəni necə dəyişir
Praktikada əməkhaqqı və xəstəlik sənədləri müxtəlif vaxtlarda keçirilir. Xəstəlik vərəqəsi bəzən ay bitəndən sonra gəlir. Ona görə də eyni rəqəmlərə iki fərqli ardıcıllıqla baxmaq faydalıdır. Faktiki dövr hər iki halda eyni olacaq, çünki platforma registrdəki bütün uyğun yazılışları təhlil edir. Fərq yalnız əməkhaqqı yazılışının Netice sahəsindəki dəyərin nə vaxt hesablandığındadır.
| Ardıcıllıq | Əməkhaqqı hesablananda fakt | Resursda qalan məbləğ | Lazım olan addım |
|---|---|---|---|
| Əvvəl xəstəlik, sonra əməkhaqqı | 17 iş günü | 850 AZN | Əlavə addım yoxdur |
| Əvvəl əməkhaqqı, sonra xəstəlik | 22 iş günü | 1100 AZN | Əməkhaqqını yenidən hesablamaq |
| Əməkhaqqı təkrar keçirildikdən sonra | 17 iş günü | 850 AZN | Əlavə addım yoxdur |
İkinci sətir hesablama registrlərində ən çox rast gəlinən vəziyyətdir. Xəstəlik sənədi keçiriləndə əməkhaqqı yazılışının faktiki dövrü yenilənir, amma resursdakı 1100 AZN olduğu kimi qalır. Bağlı aylar üçün isə sənədi sadəcə təkrar keçirmək hər zaman məqbul olmur. Belə hallarda köhnə ay korreksiya edilmir, fərq cari aydakı düzəliş yazılışı ilə əks etdirilir. Hansı yanaşmanın seçilməsi müəssisənin mühasibat siyasətindən asılıdır.
Xəstəliyin yeri dəyişəndə nə baş verir
Nümunəni bir az dəyişək. Xəstəlik 26.10-31.10 tarixlərində olsun. Bu intervalda 5 iş günü var (26-30 oktyabr), 31-i isə şənbədir. Əməkhaqqının faktiki dövrü bu dəfə iki parçaya yox, bir parçaya düşür: 01.10-25.10. Parçanın daxilində 17 iş günü qalır, nəticə isə yenə 17 × 50 = 850 AZN olur.
Buradan vacib bir nəticə çıxır: fraqmentlərin sayı məbləği müəyyən etmir, məbləği faktiki iş günlərinin sayı müəyyən edir. Ona görə də kodda “əgər iki parça varsa” tipli şərtlərə ehtiyac yoxdur. Sorğunun qaytardığı Fakt dəyəri bütün hallarda doğru əsasdır.
Kiçik səhvin illik miqyası
Bir işçidə 250 AZN fərq kiçik görünə bilər. Hesabı miqyasa keçirək. Nümunə olaraq 100 işçisi olan müəssisədə hər işçinin ildə orta hesabla 8 iş günü xəstələndiyini və günlük dəyərin 50 AZN olduğunu götürək. Yerdəyişmə qurulmayıbsa, illik artıq əməkhaqqı 100 × 8 × 50 = 40 000 AZN olacaq. Bu rəqəm yalnız şərti hesablamadır, amma problemin xarakterini yaxşı göstərir: səhv hər ay kiçik hissələrlə yığılır və heç bir xəta mesajı ilə özünü bildirmir.
Bu nümunədə tez-tez buraxılan səhvlər
Faktiki dövr dəyişib, amma resursda köhnə 1100 AZN qalıb. Sorğu 2 parça göstərir, hesabat isə 1100 AZN. Bu ziddiyyət görünürsə, problem yerdəyişmədə deyil, məbləğin yenilənməməsindədir.
Xəstəlik 7 təqvim günüdür deyə əməkhaqqından 7 × 50 = 350 AZN çıxmaq. Düzgün çıxılan yalnız 5 iş gününün dəyəri, yəni 250 AZN-dir.
КонецМесяца günün son saniyəsini qaytarır. Sənəddən gələn son tarix isə çox vaxt 00:00:00 ilə gəlir. Belə tarixləri КонецДня ilə tamamlayın, yoxsa son gün dövrə düşməyə bilər və iş günlərinin sayı azalar.
Tarixlə işləyən hissədə kiçik bir səhv kimi görünən şey tam bir günlük məbləğin itməsinə gətirib çıxara bilər. Xəstəlik sənədinin son tarixi 18.10 kimi 00:00:00 yazılıbsa, platforma 18 oktyabrı tam gün saymaya bilər. Nümunədə bu gün bazar günüdür və iş günlərinin sayı dəyişmir, amma bülleten 16 oktyabrda bitsəydi, həmin cümə günü əməkhaqqında qalardı.
Kodu yazmazdan əvvəl ПериодРегистрации, fəaliyyət dövrü və digər standart sahələrin nə üçün olduğunu bir daha nəzərdən keçirmək faydalıdır. Hərəkət yazılışının quruluşu hərəkətin anatomiyası məqaləsində ətraflı izah olunub.
Nümunədən çıxan nəticə
Yerdəyişmə iki müstəqil işin birləşməsidir. Platforma istənən dövrü faktiki parçalara bölür: bizim nümunədə 01.10-11.10 və 19.10-31.10. Kod isə həmin parçalardakı iş günlərini oxuyub məbləği hesablayır: 1100 × 17 ÷ 22 = 850 AZN. Bu iki iş bir-birini əvəz etmir. Qayda olmasa günlər yanlış, formul olmasa məbləğ yanlış olacaq. Hər yeni konfiqurasiyanı məhz belə əllə hesablanmış nümunə ilə yoxlayın, çünki hesablama registrində səhv adətən xəta mesajı ilə yox, inandırıcı görünən yanlış rəqəmlə özünü göstərir.
Tez-tez verilən suallar
Platforma əməkhaqqı məbləğini avtomatik azaldırmı?
Xeyr. Platforma faktiki fəaliyyət dövrünü hesablayır, resursdakı məbləği isə kod hesablayıb yazır. Adətən kod ДанныеГрафика virtual cədvəlindən norma və faktiki günləri oxuyub formulu tətbiq edir.
Niyə təqvim günləri ilə yox, iş günləri ilə hesablayırıq?
Çünki aylıq tarif iş qrafikinə görə bölüşdürülür. 12-18 oktyabr intervalında 7 təqvim günü var, amma nümunə qrafikdə onlardan yalnız 5-i iş günüdür. Əməkhaqqından məhz bu 5 gün çıxılır.
Hesabatda 1100 AZN görürəmsə, səbəb nə ola bilər?
Ya Əməkhaqqı növünün Вытесняющие siyahısında Xəstəlik yoxdur, ya xəstəlik sənədi keçirilməyib, ya da əməkhaqqı sənədi xəstəlik yazılandan sonra təkrar hesablanmayıb.
Bu nümunədə 70 faiz qanuni dərəcədirmi?
Xeyr, bu yalnız nümunə dərəcədir. Xəstəlik ödənişinin faktiki qaydası qüvvədə olan normativ aktlara və müəssisənin siyasətinə görə müəyyən edilir.
Xəstəlik bütün ayı tutarsa, əməkhaqqı yazılışı nə olur?
Əməkhaqqı yazılışı tam sıxışdırılır və onun faktiki fəaliyyət dövrü qalmır. ДанныеГрафика faktiki günlər üçün sıfır qaytarır, buna görə düzgün formulla məbləğ də sıfır olur.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





