Hesablama registrində yazılan dövrləri sorğu ilə oxumaq iki müxtəlif mənbədən gedir: əsas cədvəl ilkin intervalları, ФактическийПериодДействия virtual cədvəli isə sıxışdırmadan sonra qalan günləri verir. Düzgün hesabat üçün hansı sütunun nəyi bildirdiyini dəqiq bilmək lazımdır.
əsas cədvəldəki dövr sahələrinin mənasını, ФактическийПериодДействия virtual cədvəlindən faktiki parçaları oxumağı, günləri hesablamağı və tipik sorğu səhvlərindən qaçmağı
Hesablama yazılışlarını registrə yazmaq işin yarısıdır. Digər yarısı həmin dövrləri hesabatlara və hesablamalara düzgün çıxarmaqdır. Burada iki səhv çox yayılıb: bəziləri ilkin intervalı faktiki iş dövrü kimi qəbul edir, digərləri isə mövcud olmayan sahə adları ilə sorğu qurmağa çalışır. Bu yazıda hər iki problemi aradan qaldıracağıq.
Nümunə olaraq noyabrda tam ay əməkhaqqı və 10-20 noyabrda xəstəliyi olan bir işçini götürək. Registr Hesablamalar, ölçü Isci, resurs Mebleg adlanır.
Əsas cədvəl nəyi saxlayır
Əsas registr cədvəli yazılışları olduğu kimi saxlayır. Sıxışdırma burada iz qoymur, ona görə də Əməkhaqqı yazılışı 01.11-30.11 kimi görünür. Hər sahənin dəqiq mənasını bilmək lazımdır.
| Sütun | Mənası | Qeyd |
|---|---|---|
ПериодРегистрации | Qeydiyyat dövrü | Dövriliyə uyğun, aylıq registrdə ayın başlanğıcı ilə ifadə olunur |
ПериодДействияНачало | Fəaliyyət intervalının başlanğıcı | Yazılışda necə verilibsə, elə qalır |
ПериодДействияКонец | Fəaliyyət intervalının sonu | Yazılışda necə verilibsə, elə qalır |
БазовыйПериодНачало | Baza pəncərəsinin alt sərhədi | Yalnız asılı növlərdə doldurulur |
БазовыйПериодКонец | Baza pəncərəsinin üst sərhədi | Yalnız asılı növlərdə doldurulur |
ВидРасчета | Hesablama növü | Plana istinad |
ПериодДействия intervalın başlanğıcı deyil, ayrıca standart sahədir. Bazanın sərhədləri də БазовыйПериод kimi yox, БазовыйПериодНачало və БазовыйПериодКонец kimi oxunur. ФактическийПериодДействия isə sahə deyil, virtual cədvəlin adıdır.
// Əsas cədvəldən ilkin intervalları oxumaq
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.УстановитьПараметр("Ay", НачалоМесяца(Дата));
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
| Reg.Isci,
| Reg.ВидРасчета,
| Reg.ПериодРегистрации,
| Reg.ПериодДействияНачало,
| Reg.ПериодДействияКонец,
| Reg.Mebleg
|ИЗ
| РегистрРасчета.Hesablamalar КАК Reg
|ГДЕ
| Reg.ПериодРегистрации = &Ay";
Bu sorğunun nəticəsi sənəddə daxil edilənləri göstərir. Hesablamanın «niyə belə planlaşdırıldığını» anlamaq üçün dəyərlidir, amma faktiki işlənmiş günləri vermir. Bunun üçün virtual cədvələ müraciət etmək lazımdır.
Faktiki dövrü platforma necə tapır
Virtual cədvəl, sorğu zamanı hesablanan, fiziki olaraq ayrıca saxlanılmayan məntiqi cədvəldir. Mövzunu real və virtual cədvəllərin müqayisəsi yazısında daha geniş görə bilərsiniz. ФактическийПериодДействия cədvəli hər yazılış üçün sıxışdıran növləri nəzərə alıb qalan intervalları qaytarır.
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.УстановитьПараметр("Ссылка", Ссылка);
Запрос.УстановитьПараметр("Emekhaqqi", ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.Emekhaqqi);
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
| ФПД.Isci,
| ФПД.ПериодДействияНачало,
| ФПД.ПериодДействияКонец,
| РАЗНОСТЬДАТ(ФПД.ПериодДействияНачало, ФПД.ПериодДействияКонец, ДЕНЬ) + 1 КАК Gunler
|ИЗ
| РегистрРасчета.Hesablamalar.ФактическийПериодДействия(
| Регистратор = &Ссылка
| И ВидРасчета = &Emekhaqqi) КАК ФПД";
Nəticə iki sətirdir. РАЗНОСТЬДАТ iki tarix arasındakı tam fərqi verdiyi üçün günlərin sayını almaq məqsədilə ona bir əlavə olunub. Nəticədə iki intervalın cəmi 19 gün edir.
| Sətir | ПериодДействияНачало | ПериодДействияКонец | Gunler |
|---|---|---|---|
| 1 | 01.11.2026 | 09.11.2026 | 9 |
| 2 | 21.11.2026 | 30.11.2026 | 10 |
Parçaların cəmi günləri mənbə intervalına uyğundur: 9 + 11 + 10 = 30. Əməkhaqqı gündə 50 AZN olan nümunə işçi üçün 19 × 50 = 950 AZN edir.
Yuxarıdakı hesablama təqvim günləri üzrədir. İş qrafikinə görə hesablama üçün həftəsonları və bayramları nəzərə almaq lazımdır. Bu məqsədlə registrin qrafiklə əlaqəsi və ДанныеГрафика virtual cədvəli istifadə olunur.
Hesabatda iki mənbəni birləşdirmək
İdarəetmə hesabatında tez-tez eyni zamanda həm plan, həm də faktiki məlumat lazım olur: işçiyə neçə gün yazılıb və neçə gün qalıb. Bu halda əsas cədvəl ilə virtual cədvəli birləşdirmək olar. Əlaqə üçün Регистратор və НомерСтроки sahələrindən istifadə olunur, çünki faktiki parçalar yazılışın həmin nömrəsinə bağlıdır.
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
| Reg.Isci,
| Reg.ПериодДействияНачало КАК PlanBaslangic,
| Reg.ПериодДействияКонец КАК PlanBitme,
| СУММА(РАЗНОСТЬДАТ(ФПД.ПериодДействияНачало, ФПД.ПериодДействияКонец, ДЕНЬ) + 1) КАК FaktikiGunler
|ИЗ
| РегистрРасчета.Hesablamalar КАК Reg
| ЛЕВОЕ СОЕДИНЕНИЕ РегистрРасчета.Hesablamalar.ФактическийПериодДействия(
| ПериодРегистрации = &Ay
| И ВидРасчета = &Emekhaqqi) КАК ФПД
| ПО Reg.Регистратор = ФПД.Регистратор
| И Reg.НомерСтроки = ФПД.НомерСтроки
|ГДЕ
| Reg.ПериодРегистрации = &Ay
| И Reg.ВидРасчета = &Emekhaqqi
|
|СГРУППИРОВАТЬ ПО
| Reg.Isci,
| Reg.ПериодДействияНачало,
| Reg.ПериодДействияКонец";
Tam sıxışdırılan yazılış üçün virtual cədvəldə parça qalmaya bilər. Sol birləşmə sayəsində belə işçi hesabatda görünür, FaktikiGunler sütunu isə boş olur. Hesabat belə məlumatı istifadəçiyə düzgün göstərməlidir, boş dəyəri sıfır kimi düzgün çıxarmaq üçün ЕСТЬNULL funksiyasını əlavə etmək olar.
Oxşar məlumatı SKD hesabatında göstərmək istəsəniz, sorğu mətni dəyişmədən verilənlər dəstinə köçürülə bilər. SKD ilə hesablama registrlərinin görüşünü körpü yazısında görə bilərsiniz.
Hansı suala hansı mənbə
| Sual | Mənbə | Qeyd |
|---|---|---|
| Bu ay üçün nə yazılıb? | Əsas cədvəl, ПериодРегистрации | Sıxışdırmasız, sənəddəki kimi |
| İşçi neçə gün işləyib? | ФактическийПериодДействия | Təqvim günü üçün; iş günü üçün qrafik |
| Mükafat bazası nə qədərdir? | БазаHesablamalar | Baza dövrü dolu olmalıdır |
| Hansı qaydalar qurulub? | ПланВидовРасчета.Ad.ВытесняющиеВидыРасчета | Planın cədvəl hissəsi |
Sorğu yazarkən tipik səhvlər
- Şərti virtual cədvəldən kənarda yazmaq. Şərt parametrdə olmalıdır, əks halda platforma bütün yazılışları hesablayıb sonra süzür.
- Əsas cədvəli faktiki kimi oxumaq. Bu halda xəstəlik günləri də iş kimi sayılır.
- Yazılmamış hərəkəti oxumaq. Keçirmə prosedurunda əvvəlcə
Записатьçağırılmalıdır. - Günləri +1 olmadan saymaq. 01.11 ilə 09.11 arasındakı
РАЗНОСТЬДАТ8 verir, işlənmiş günlər isə 9-dur. - Mövcud olmayan sahə adları.
БазовыйПериодvə yaИЗ Вытесняющиеyazılışları sorğunu xəta ilə dayandırır.
Bir işçi üzrə parçaları oxuyun və günləri cəmləyin. Faktiki günlər üstəgəl sıxışdıran növlərin günləri tam interval uzunluğuna bərabər olmalıdır. Uyğun gəlmirsə, ya tarix sərhədlərində, ya da plan siyahılarında problem var.
Faktiki dövr yalnız növlər arasındakı günlərin bölgüsünü göstərir. Bir illik sənədi 12 aya bölmək kimi işlər ayrıca məntiqə ehtiyac duyur. Dövrləri hesabat üçün qruplaşdırmaq lazım gəlirsə, tarix dövrlərinin mənasını əvvəlcədən müəyyən edin.
Birləşdirmədə məbləğlərin təkrarlanması
Əsas cədvəli virtual cədvəllə birləşdirəndə ən gizli səhv məbləğlərin təkrarlanmasıdır. Yuxarıdakı nümunədə bir əməkhaqqı yazılışına faktiki dövrün iki parçası uyğun gəlir, ona görə birləşmə nəticəsində həmin yazılış iki sətir olur. Əgər həmin sorğuda СУММА(Reg.Mebleg) də yazılsaydı, 950 AZN əvəzinə 1900 AZN alınardı, çünki eyni məbləğ hər parçada təkrarlanırdı.
Bu səhv xüsusilə təhlükəlidir, çünki kod işləyir və rəqəm ağlabatan görünür. Üstəlik yalnız sıxışdırma olan işçilərdə ortaya çıxır, yəni test məlumatında heç kim xəstə deyilsə, problemi görməyəcəksiniz. Həll sadədir: məbləği parçaya görə toplamayın. Ya məbləğləri əsas cədvəldən ayrıca götürün, ya da əvvəlcə günləri yazılışa görə qruplaşdırın, sonra birləşdirin. Müvəqqəti cədvəl istifadə etmək bu halda oxunaqlılığı da artırır.
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
| ФПД.Регистратор,
| ФПД.НомерСтроки,
| СУММА(РАЗНОСТЬДАТ(ФПД.ПериодДействияНачало, ФПД.ПериодДействияКонец, ДЕНЬ) + 1) КАК Gunler
|ПОМЕСТИТЬ FaktikiGunler
|ИЗ
| РегистрРасчета.Hesablamalar.ФактическийПериодДействия(
| ПериодРегистрации = &Ay
| И ВидРасчета = &Emekhaqqi) КАК ФПД
|
|СГРУППИРОВАТЬ ПО
| ФПД.Регистратор,
| ФПД.НомерСтроки
|;
|
|ВЫБРАТЬ
| Reg.Isci,
| Reg.Mebleg,
| ЕСТЬNULL(Fakt.Gunler, 0) КАК Gunler
|ИЗ
| РегистрРасчета.Hesablamalar КАК Reg
| ЛЕВОЕ СОЕДИНЕНИЕ FaktikiGunler КАК Fakt
| ПО Reg.Регистратор = Fakt.Регистратор
| И Reg.НомерСтроки = Fakt.НомерСтроки
|ГДЕ
| Reg.ПериодРегистрации = &Ay
| И Reg.ВидРасчета = &Emekhaqqi";
Bu yanaşmada birinci sorğu hər yazılış üçün faktiki günləri bir sətrə yığır. İkinci sorğu isə artıq birə-bir birləşmə edir, yəni hər yazılış bir sətir olaraq qalır və Mebleg təkrarlanmır. Əgər cədvəl adlarının quruluşu yadınızdan çıxıbsa, sorğu dili ilə ilk tanışlıq yazısına baxın.
Hesabat sualından sorğuya: bir nümunə
Rəhbər belə bir sual verir: «Noyabrda əməkhaqqı üzrə neçə gün xəstəlik səbəbindən itirilib?» Bu sualı cavablandırmaq üçün iki yanaşma var. Birincisi xəstəlik yazılışlarının faktiki günlərini saymaqdır. İkincisi əməkhaqqının ilkin intervalı ilə faktiki parçaları arasındakı fərqi tapmaqdır. Nəticə eyni görünə bilər, amma iki üsul fərqli suallara cavab verir.
Birinci üsul «xəstəlik sənədlərində neçə gün yazılıb?» sualına cavab verir. Əgər xəstəlik və məzuniyyət kəsişirsə, xəstəlik günləri özü də qismən sıxışdırıla bilər. İkinci üsul isə «əməkhaqqına neçə gün çatmadı?» sualını cavablandırır və bütün sıxışdıran növlərin birgə təsirini göstərir. Nümunə işçi üçün hər ikisi 11 gün verir, çünki yalnız bir xəstəlik var. Daha mürəkkəb halda fərqli rəqəmlər çıxa bilər və bu, səhv deyil. Hesabat sütununun başlığını sualın dəqiq ifadəsi ilə yazmaq lazımdır.
| Sütun | Mənbə | Nümunə dəyər |
|---|---|---|
| İlkin günlər | Əsas cədvəl, intervalın uzunluğu | 30 |
| Faktiki günlər | ФактическийПериодДействия | 19 |
| Sıxışdırılan günlər | İlkin günlər – faktiki günlər | 11 |
| Faktiki əməkhaqqı | Faktiki günlər × günlük dəyər | 950 AZN |
Tarix şərtləri ilə işləmək
Hesabatlar çox vaxt dövr parametri ilə açılır və burada hansı sahənin süzüləcəyi qərarı nəticəni dəyişir. ПериодРегистрации üzrə şərt «bu ay qeydə alınanları» qaytarır, o cümlədən keçmiş aylar üçün düzəlişləri. Fəaliyyət sahələri üzrə şərt isə «bu ayın günlərinə aid olanları» qaytarır, hansı ayda qeydə alınmasından asılı olmayaraq.
Fəaliyyət intervalı ilə ay kəsişməsini yazarkən klassik qaydanı işlədin: interval ayın sonundan əvvəl başlamalı, ayın başlanğıcından sonra bitməlidir. Yəni ПериодДействияНачало ayın son anından kiçik və ya ona bərabər, ПериодДействияКонец isə ayın ilk anından böyük və ya ona bərabər olmalıdır. Yalnız başlanğıc tarixinə görə süzsəniz, əvvəlki aydan başlayıb bu aya keçən yazılışlar itəcək. Belə intervallar məzuniyyət və uzun xəstəliklərdə tez-tez rast gəlinir.
Gözlənilən sətir çıxmayanda
Sorğu boş nəticə qaytaranda və ya sətirlərin sayı gözləniləndən az olanda, axtarışı ardıcıl aparmaq vaxta qənaət edir. Əvvəlcə əsas cədvəldən yazılışın özünün olduğunu yoxlayın. Yazılış yoxdursa, problem keçirmə kodundadır və sorğu ilə bağlı deyil. Yazılış varsa, onun dövr sahələrinə baxın: ПериодДействияНачало və ПериодДействияКонец doludurmu, başlanğıc bitmədən kiçikdirmi?
Sonra şərti yoxlayın. Aylıq registrdə ПериодРегистрации ayın 18-i ilə müqayisə olunubsa, heç nə tapılmayacaq. Bundan sonra növ müqayisəsinə baxın: ЗНАЧЕНИЕ ifadəsi yazılıbmı, parametr dəyəri həqiqətən ötürülübmü? Yalnız bu addımlardan sonra sıxışdırma qaydalarına keçin. Əgər yazılış var, amma faktiki dövrdə görünmürsə, ən çox izah tam sıxışdırılmadır: yazılışın bütün intervalı başqa növ tərəfindən tutulub. Bu vəziyyət səhv deyil, çünki həmin növ üçün heç bir gün qalmayıb.
| Simptom | Ehtimal olunan səbəb | Yoxlama |
|---|---|---|
| Əsas cədvəl boşdur | Hərəkət yazılmayıb | Записывать və keçirmə kodu |
| Faktiki dövr boşdur, yazılış var | Tam sıxışdırma və ya yazılmamış hərəkət | Sıxışdıran növlərin intervalları |
| Bütün günlər qalıb, xəstəlik var | Siyahı boşdur və ya yanlış kartdadır | Əməkhaqqının Вытесняющие siyahısı |
| Son gün çatmır | Bitmə tarixi 00:00:00-dır | КонецДня istifadəsi |
Performans barədə qısa qeydlər
Virtual cədvəl sorğu zamanı hesablanır, ona görə ona ötürülən yazılışların sayı sürətə birbaşa təsir edir. Bütün dövrlər üzrə parametrsiz çağırılan virtual cədvəl böyük bazada ləng işləyəcək. Şərtləri virtual cədvəlin parametrinə yazmaq, seçimi bir sənədlə və ya bir hesablama ayı ilə məhdudlaşdırmaq ən effektiv üsuldur.
Birdən çox işçi üzrə sənəd keçiriləndə sorğunu dövr içində hər işçi üçün ayrıca işlətməkdən çəkinin. Bir sorğu bütün işçiləri qaytara bilir, sonra nəticə işçiyə görə emal olunur. Bu qayda bütün 1C sorğu işinə aiddir, amma virtual cədvəl hesablama apardığı üçün burada xüsusilə hiss olunur. Sorğuları kod içində dövr etmək əvəzinə birləşdirmək, təxminən həmişə, daha sadə və daha sürətli nəticə verir.
Yeni sorğunu birbaşa keçirmə koduna yazmazdan əvvəl sorğu konsolunda bir sənədin istinadı ilə işlədin. Nəticəni görmək kodu dəfələrlə keçirməkdən daha tez başa gəlir və sütun adlarındakı səhvlər dərhal üzə çıxır. Konsol ilə işləmə üsulunu konsol emalı məqaləsində görə bilərsiniz.
Konsolda işləyərkən eyni sorğunu iki dəfə işlədin: bir dəfə sıxışdırması olan işçi üçün, bir dəfə də sıxışdırması olmayan işçi üçün. İlk nəticədə parçaların sayı artacaq, ikincidə isə bir sətir qalacaq. Bu sadə müqayisə sorğunun qaydaları düzgün tətbiq etdiyini göstərir və birləşmə səhvini də erkən aşkar edir. Hesabat sonra müxtəlif şöbələr üzrə açılanda həmin sorğu öz davranışını saxlayacaq. Yoxlanmış sorğu mətnini layihənin qeydlərində saxlamaq faydalıdır, çünki oxşar hesabatlar çıxanda eyni mexanizmi təkrar qurmaq əvəzinə hazır nümunədən başlaya bilərsiniz.
Oxunuş qaydasının qısa xülasəsi
Əsas cədvəl sənədin dediyini, ФактическийПериодДействия isə qaydalar tətbiq olunduqdan sonra qalan intervalı göstərir. Düzgün sahə adları, virtual cədvəl parametrində şərt və günlərin dəqiq sayılması bu işin üç əsas elementidir. Hesabat qurarkən əvvəlcə «bu rəqəm hansı suala cavab verir?» deyə soruşun: cavab mənbəni də göstərəcək.
Virtual cədvəlin məntiqini bir dəfə başa düşdükdən sonra əməkhaqqı hesablamaları sirli görünməkdən çıxır. Platforma günləri bölür, siz isə yalnız düzgün sualı verirsiniz. Həmin sual hər yeni sütun əlavə olunanda yenidən verilməlidir, çünki sütunun mənası mənbəsinə bağlıdır.
Tez-tez verilən suallar
ФактическийПериодДействия sahəsi registrin cədvəlindədirmi?
Xeyr. Bu, virtual cədvəldir və sorğuda РегистрРасчета.Ad.ФактическийПериодДействия kimi müraciət olunur. Nəticədəki parçaların sərhədləri ПериодДействияНачало və ПериодДействияКонец sütunlarında gəlir.
Bir əməkhaqqı yazılışı üçün neçə sətir qayıdır?
Sıxışdırma nəticəsində neçə parça qalıbsa, o qədər sətir qayıda bilər. Məsələn, ayın ortasındakı xəstəlik əməkhaqqı yazılışını iki parçaya bölür və iki sətir verir.
ПериодДействия və ПериодДействияНачало eyni sahədirmi?
Eyni kimi qəbul etməyin. Fəaliyyət intervalının sərhədləri ПериодДействияНачало və ПериодДействияКонец sahələrindədir. İnterval üçün məhz bu sahələrdən istifadə edin.
Faktiki iş günlərinin sayını necə almaq olar?
Parçaları ФактическийПериодДействия-dən oxuyub РАЗНОСТЬДАТ ilə saya bilərsiniz, amma iş qrafiki varsa, təqvim günləri əvəzinə ДанныеГрафика virtual cədvəlindən istifadə etmək düzgündür.
Niyə virtual cədvəl parametrində şərt yazmaq lazımdır?
Şərt virtual cədvəlin daxilinə verilərsə, seçim hesablamadan əvvəl daralır və sorğu daha səmərəli işləyir. ГДЕ bölməsindəki şərt isə artıq hesablanmış nəticəni süzür.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





