1C proqramlaşdırmada peşəkar yanaşma – biznesiniz üçün optimal həllər

1C proqramlaşdırma üçün fərdi həllər
1C Avtomatlaşdırma

1C sisteminin fərdiləşdirilməsi, yeni modullar və mövcud funksiyaların genişləndirilməsi.

1C ilə biznesin rəqəmsal avtomatlaşdırılması
Xidmətlərimiz

1C proqramlaşdırma, fərdi həllər, inteqrasiyalar və biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması.

KodYaz 1C proqramlaşdırma təlimi
Təlimlər

1C proqramlaşdırma dərsləri, praktiki tapşırıqlar və peşəkar inkişaf.

KodYaz ilə rəqəmsal inteqrasiya ofisi
Rəqəmsal həllər

API inteqrasiyaları, avtomatlaşdırılmış iş axınları və süni intellekt əsaslı həllər.

Hesablama registriPraktikaOxuma müddəti: ≈ 11 dəq

Dövrlər registrdə yalnız xassələr qoşulanda yaranır, sənəddə isə yalnız düzgün doldurulanda fayda verir. Bu yazıda registrin dövr xassələrini addım-addım qurur, standart sahələrin adlarını aydınlaşdırır və işlək keçirmə kodu yazırıq.

Məqalədə nələri öyrənəcəksiniz

registrdə fəaliyyət və baza dövrünü necə qoşmağı, sənəd cədvəl bölməsini necə hazırlamağı, standart dövr sahələrini kodda necə doldurmağı və son gün səhvinin qarşısını necə almağı

Registrdə dövr anlayışını başa düşdükdən sonra növbəti addım onu faktiki qurmaqdır. Burada üç iş var: registrin xassələrini qoşmaq, sənəddə istifadəçinin tarixləri daxil edəcəyi yer yaratmaq və keçirmə prosedurunda sahələri doldurmaq. Hər addımda kiçik, amma bahalı bir səhv ehtimalı var. Xüsusilə sahə adları ilə bağlı internetdə və köhnə qeydlərdə yanlış nümunələrə tez-tez rast gəlinir.

Nümunəmiz Hesablamalar adlı registr və HesablamaNovleri adlı plan üzərində qurulub. Registrdə Isci ölçüsü, Mebleg resursu var.

Registrin dövr xassələrini qoşmaq

  1. Registrin План видов расчета xassəsində HesablamaNovleri planını seçin. Bu bağlantı olmasa, hesablama registri işləmir.
  2. Периодичность xassəsində Месяц seçin. Bu dəyər qeydiyyat dövrünün addımını müəyyən edir.
  3. Planda Использует период действия işarəsi qoyulubsa, registrdə Период действия xassəsini qoşun.
  4. Planda Зависимость от базовых seçilibsə, registrdə Базовый период xassəsini qoşun.
  5. Ölçüləri və resursları yaradın, baza hesablamasında iştirak edəcək ölçülər üçün uyğun xassəni yoxlayın.
  6. Sənədin cədvəl bölməsinə başlanğıc, bitmə tarixi və lazım gələrsə baza sahələrini əlavə edin.
Sahələr özü yaranmır

Planda fəaliyyət dövrünü yandırmaq registrdə sütunları avtomatik açmır. Plan yalnız imkan yaradır. Registrin öz Период действия və Базовый период xassələri qoşulmadan ПериодДействияНачало kimi sahələr kodda tanınmayacaq.

Registrin standart sahələri

Xassələr qoşulduqdan sonra hər yazılışda aşağıdakı standart sahələr mövcud olur. Onların adlarını dəqiq bilmək lazımdır, çünki səhv adla kod sintaksis yoxlamasını belə keçməyəcək.

SahəMənasıHaradan gəlir
ПериодРегистрацииHesablamanın qeydə alındığı dövrSənədin tarixi və ya hesablama ayı
ВидРасчетаPlana istinadKodda sabit və ya sənəd sahəsi
ПериодДействияНачалоFəaliyyət intervalının başlanğıcıSənədin cədvəl bölməsi
ПериодДействияКонецFəaliyyət intervalının sonuSənədin cədvəl bölməsi
БазовыйПериодНачалоBaza axtarışının başlanğıcıAsılı növlər üçün kodda hesablanır
БазовыйПериодКонецBaza axtarışının sonuAsılı növlər üçün kodda hesablanır
СторноLəğvedici yazılış nişanıDüzəlişlərdə işlədilir
Mövcud olmayan adlar

НачалоПериодаДействия, КонецПериодаДействия, НачалоБазовогоПериода və ВидаРасчета adları hesablama registrində yoxdur. Kodda Add() kimi ingilis metodunu rus sintaksisi ilə qarışdırmaq da qarmaqarışıqlıq yaradır, vahid dildə yazın.

Keçirmə kodu: tam nümunə

Sənədin Isciler cədvəl bölməsində Isci, Baslangic, Bitme, Mebleg sahələri var. Sənədin tarixi hesablama ayını göstərir. Hər sətir üçün bir Əməkhaqqı, bir də Mükafat yazılışı formalaşdırırıq. Registr keçirmə kodunun ümumi quruluşunu proqramlı hərəkətlər yazısından xatırlaya bilərsiniz.

Процедура ОбработкаПроведения(Отказ, РежимПроведения)
Движения.Hesablamalar.Записывать = Истина;
Для Каждого Setir Из Isciler Цикл
// Əməkhaqqı: baza dövrü lazım deyil
Hereket = Движения.Hesablamalar.Добавить();
Hereket.ПериодРегистрации    = НачалоМесяца(Дата);
Hereket.ВидРасчета           = ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.Emekhaqqi;
Hereket.ПериодДействияНачало = Setir.Baslangic;
Hereket.ПериодДействияКонец  = КонецДня(Setir.Bitme);
Hereket.Isci                 = Setir.Isci;
Hereket.Mebleg               = Setir.Mebleg;
// Mükafat: baza dövrü fəaliyyət ayına bərabərdir
Mukafat = Движения.Hesablamalar.Добавить();
Mukafat.ПериодРегистрации    = НачалоМесяца(Дата);
Mukafat.ВидРасчета           = ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.Mukafat;
Mukafat.ПериодДействияНачало = Setir.Baslangic;
Mukafat.ПериодДействияКонец  = КонецДня(Setir.Bitme);
Mukafat.БазовыйПериодНачало  = НачалоМесяца(Setir.Baslangic);
Mukafat.БазовыйПериодКонец   = КонецМесяца(Setir.Baslangic);
Mukafat.Isci                 = Setir.Isci;
КонецЦикла;
КонецПроцедуры

Kodda bir neçə məqama diqqət edin. Birincisi, qeydiyyat dövrü НачалоМесяца ilə açıq göstərilib, buna görə kim oxusa, aylıq dövriliyə uyğun olduğunu görəcək. İkincisi, bitmə tarixi КонецДня ilə son saniyəyə gətirilib. Üçüncüsü, baza dövrü yalnız Mükafat üçün doldurulub, çünki yalnız o növ başqa növün nəticəsindən asılıdır.

Mükafat yazılışının yeddi sahəsinin haradan doldurulduğuna baxaq. Mənbələrin bölgüsü sənəd dizaynı üçün yaxşı siqnaldır: cədvəl bölməsindən gələn sahələr istifadəçinin səhv edə biləcəyi yerlərdir, ona görə formada nəzarət məhz onlara lazımdır.

Cədvəl bölməsi: 3 sahə (43%)Kodda hesablanır: 2 sahə (29%)Sənəd başlığı: 1 sahə (14%)Sabit dəyər: 1 sahə (14%)7 sahə
Şəkil 1. Mükafat yazılışında yeddi sahənin dolma mənbəyi

Mükafatın məbləği niyə boşdur?

Kodda Mükafat yazılışında Mebleg doldurulmayıb. Bu, səhv deyil. Mükafat əməkhaqqı yazılışlarının faktiki nəticəsindən asılıdır və onu bilmək üçün əvvəlcə əməkhaqqının sıxışdırılmış halını almaq lazımdır. Praktikada ardıcıllıq belədir: yazılışları yazın, bazanı virtual cədvəldən oxuyun, sonra Mükafatın məbləğini hesablayıb yazılışı yeniləyin.

Yazılışlar dövrlərlə əlavəolunurДвижения.Записать çağırılırBaza virtual cədvəldən oxunurMükafat məbləği hesablanırYazılış yenilənib yazılır
Şəkil 2. Asılı növün iki mərhələli yazılış ardıcıllığı

Sərhəd tarixlərini düzgün vermək

Fəaliyyət dövrünün sərhədləri kiçik görünən, amma əməkhaqqına birbaşa təsir edən detaldır. НачалоМесяца ayın ilk saniyəsini, КонецМесяца ayın son saniyəsini, КонецДня isə günün son saniyəsini qaytarır. İstifadəçi forma sahəsinə «30.11.2026» yazanda vaxt adətən 00:00:00 olur. Belə tarixi birbaşa bitmə sahəsinə yazsanız, interval həmin günün başlanğıcında tamamlanır.

OktyabrNoyabrDekabrQeydiyyat dövrüDekabrFəaliyyət dövrüNoyabr günləriBaza dövrüOktyabr bazası
Şəkil 3. Bir yazılışın üç dövrü: qeydiyyat, fəaliyyət və baza, nümunə

Bu şəkildə bir yazılışın üç dövrü üç fərqli aya düşür. Dekabrda qeydə alınan noyabr mükafatının bazası oktyabr nəticələrinə söykənə bilər. Sahələr bir-birindən asılı olmadığı üçün belə ayrılmaq mümkündür və hər biri öz işini görür.

MəqsədYazılış
Ayın əvvəliНачалоМесяца(Дата)
Ayın sonuКонецМесяца(Дата)
Son günün son saniyəsiКонецДня(Setir.Bitme)
Əvvəlki ayДобавитьМесяц(НачалоМесяца(Дата), -1)
Rübün əvvəliНачалоКвартала(Дата)
Forma üçün sadə nəzarət

Keçirmədən əvvəl yoxlayın: Baslangic doludurmu, Bitme başlanğıcdan kiçik deyilmi. Yanlış interval sənəd keçiriləndə xəta vermir, sadəcə gözlənilməz nəticə verir.

Yazılışları yoxlamaq

Sənəd keçirildikdən sonra nə yazıldığına baxmaq üçün qeyd dəstini oxuya bilərsiniz. Belə yoxlama sənədin hərəkətlərini oxumaq yazısındakı üsulla eynidir, sadəcə indi diqqətimiz dövr sahələrindədir.

// Sənədin hesablama yazılışlarını yoxlamaq
Nabor = РегистрыРасчета.Hesablamalar.СоздатьНаборЗаписей();
Nabor.Отбор.Регистратор.Установить(Ссылка);
Nabor.Прочитать();
Для Каждого Yazilis Из Nabor Цикл
Сообщить("" + Yazilis.ВидРасчета
+ ": " + Формат(Yazilis.ПериодДействияНачало, "ДФ=dd.MM.yyyy")
+ " - " + Формат(Yazilis.ПериодДействияКонец, "ДФ=dd.MM.yyyy"));
КонецЦикла;

Keçirmə kodunda ən çox rast gəlinən səhvlər

  • Yanlış sahə adları. Köhnə qeydlərdən köçürülən НачалоПериодаДействия kodun kompilyasiyasını dayandırır.
  • Baza dövrünü unutmaq. Asılı növün baza dövrü boşdursa, virtual cədvəl bazanı tapmayacaq və məbləğ sıfır olacaq.
  • Fəaliyyət dövrünü sənəd tarixinə bərabər yazmaq. Belə olanda hesablama intervalı bir saniyəyə çevrilir və sıxışdırma mənasızlaşır.
  • Записать çağırmadan oxumaq. Virtual cədvəl yazılmamış hərəkəti görmür.
  • Son günü itirmək. КонецДня olmadan bitmə tarixi günün əvvəlində qalır.
Kiçik vərdiş

Kodu kopyalayanda hər sahəni sətir-sətir yoxlayın. Ən çətin tapılan səhvlər kopyalanmış, amma dəyişdirilməmiş tarix sətirləridir: məsələn, Mükafatın dövrü Əməkhaqqının dəyişənindən götürülür.

Sənəd formasının hazırlanması

Keçirmə kodu yalnız formada düzgün toplanan məlumatla yaxşı işləyir. Ona görə sənədin cədvəl bölməsini dizayn edərkən hər sətirdə istifadəçinin nə edəcəyini düşünün. Əksər aylıq əməkhaqqı sətirlərində interval eynidir: ayın birinci günündən son gününə qədər. Bu sahələri hər dəfə əl ilə doldurmaq həm yorucudur, həm də səhvə aparır.

Yaxşı forma hesablama ayı seçiləndə başlanğıc və bitmə tarixlərini avtomatik doldurur, istifadəçiyə isə yalnız fərqli hallarda dəyişmək imkanı verir. Məsələn, ayın ortasında işə başlayan işçi üçün başlanğıc tarixi düzəldilir. Forma tərəfində НачалоМесяца və КонецМесяца ilə doldurma bu işi sadələşdirir. Bitmə tarixinin saat hissəsini isə yenə də keçirmə kodunda КонецДня ilə qorumaq daha etibarlıdır, çünki forma məlumatı müxtəlif yollarla daxil oluna bilər.

  • Hesablama ayı sənəd başlığında ayrıca sahə kimi saxlanılsın.
  • Başlanğıc və bitmə tarixi sətirdə görünsün, lakin avtomatik doldurulsun.
  • Baza dövrü adi hallarda gizli qalsın, yalnız xüsusi ssenaridə dəyişdirilsin.
  • Sətirdə intervalın neçə gün olduğu kömək məlumatı kimi göstərilsin.

İkinci mərhələ: bazanı oxuyub məbləği yazmaq

Yuxarıdakı kodda Mükafatın məbləği boş qalmışdı. Birinci mərhələdə yazılışlar dövrlərlə birlikdə qeydə alınır, ikinci mərhələdə isə baza virtual cədvəldən oxunaraq məbləğ hesablanır. Praktikada bu iş belə görünür.

Движения.Hesablamalar.Записать();
Olculer = Новый Массив;
Olculer.Добавить("Isci");
Kesimler = Новый Массив;
Kesimler.Добавить("Регистратор");
Kesimler.Добавить("НомерСтроки");
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.УстановитьПараметр("Olculer", Olculer);
Запрос.УстановитьПараметр("Kesimler", Kesimler);
Запрос.УстановитьПараметр("Ссылка", Ссылка);
Запрос.УстановитьПараметр("Mukafat", ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.Mukafat);
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
|    База.НомерСтроки,
|    База.MeblegБаза КАК BazaMeblegi
|ИЗ
|    РегистрРасчета.Hesablamalar.БазаHesablamalar(
|        &Olculer,
|        &Olculer,
|        &Kesimler,
|        Регистратор = &Ссылка
|            И ВидРасчета = &Mukafat) КАК База";
Выборка = Запрос.Выполнить().Выбрать();
Пока Выборка.Следующий() Цикл
Yazilis = Движения.Hesablamalar[Выборка.НомерСтроки - 1];
Yazilis.Mebleg = Окр(Выборка.BazaMeblegi * 0.20, 2);
КонецЦикла;
Движения.Hesablamalar.Записать();

Burada Kesimler parametrinin mənası bazanı Регистратор və НомерСтроки üzrə qaytarmaqdır. Yəni nəticədəki hər sətir hərəkət dəstindəki konkret bir yazılışa bağlanır. Sətir nömrəsi birdən başladığı üçün dəstin indeksinə keçəndə birini çıxırıq. Nümunə faizi 20 birbaşa kodda yazılıb ki, mexanizm görünsün. Real layihədə faiz planın rekvizitindən və ya məlumat registrindən oxunmalıdır.

Niyə iki dəfə Записать çağırılır? Birinci çağırış virtual cədvəlin görə biləcəyi məlumatı bazaya yazır. İkincisi isə hesablanmış məbləğlərlə həmin yazılışları yeniləyir. Əgər birincini buraxsanız, sorğu bu sənədə aid heç bir sətir tapmayacaq və mükafat boş qalacaq, üstəlik xəta da olmayacaq.

Düzəliş yazılışı necə fərqlənir

Keçmiş ay üçün düzəliş yazanda sahələrin rolu xüsusilə aydın olur. Düzəlişin ПериодРегистрации sahəsi cari hesablama ayı, ПериодДействияНачало və ПериодДействияКонец isə düzəldilən keçmiş ayın intervalı olur. Ləğvedici yazılışlarda Сторно sahəsi də qeyd oluna bilər. Bu halda köhnə yazılışlar toxunulmaz qalır, düzəliş isə cari ayın hesablama vərəqinə düşür.

Kodu yazanda bu halları ümumi prosedur içində ayırmaq faydalıdır. Əgər keçirmə proseduru bütün halları eyni sahələrlə doldurursa, düzəliş ssenarisi gələndə kodun içində çoxlu şərt yaranır. Ayrıca kiçik prosedurlar, məsələn «adi hesablama yazılışı» və «düzəliş yazılışı», oxunuşu sadələşdirir və hər halın dövr qaydalarını açıq göstərir. Belə ayırma sonrakı dəyişiklikləri də xeyli asanlaşdırır, çünki hər ssenarinin dövr qaydası bir yerdə olur.

Kodu kiçik prosedurlara ayırmaq

Yuxarıdakı nümunədə hər şey bir prosedurdadır, çünki mexanizmi görmək rahat olsun. Real sənəddə isə belə kod tez böyüyür: Əməkhaqqı, Mükafat, Xəstəlik, Məzuniyyət, düzəlişlər. Hər yeni növ üçün eyni dövr sətirlərini kopyalamaq təkrar səhv ehtimalını artırır. Daha yaxşı üsul yazılışı formalaşdıran kiçik köməkçi proseduru bir dəfə yazmaqdır.

Функция YeniHereket(ВидРасчета, Setir)
Hereket = Движения.Hesablamalar.Добавить();
Hereket.ПериодРегистрации    = НачалоМесяца(Дата);
Hereket.ВидРасчета           = ВидРасчета;
Hereket.ПериодДействияНачало = Setir.Baslangic;
Hereket.ПериодДействияКонец  = КонецДня(Setir.Bitme);
Hereket.Isci                 = Setir.Isci;
Возврат Hereket;
КонецФункции

Bu funksiya dövr qaydalarını bir yerə toplayır. Sabah kimsə qeydiyyat dövrünü sənəd başlığındakı hesablama ayından götürmək qərarına gəlsə, dəyişiklik yalnız bir sətirdə aparılır. Çağırış yerində isə yalnız növə xas olan məlumat qalır, məsələn məbləğ və baza dövrü. Beləliklə kod həm qısalır, həm də hər növün nə ilə fərqləndiyi aydın görünür.

Dövr sahələri üçün yoxlama siyahısı

Hər yeni sənəd tipi üçün eyni suallar verilməlidir. Aşağıdakı cədvəl həmin suallardan ibarət qısa yoxlama siyahısıdır, onu kod baxışı zamanı istifadə etmək rahatdır. Sənəd tipi sayı artanda belə siyahı dövr qaydalarının sənədlər arasında fərqlənməsinin qarşısını alır.

YoxlamaGözlənilən cavab
Qeydiyyat dövrü hansı sahədən gəlir?Hesablama ayı və ya sənəd tarixi, açıq yazılıb
Bitmə tarixi günün sonuna çəkilibmi?КонецДня və ya КонецМесяца istifadə olunub
Asılı növün baza dövrü doldurulubmu?Базовые siyahısı dolu olan hər növ üçün bəli
Oxumadan əvvəl yazılıbmı?Записать virtual cədvələ müraciətdən əvvəl çağırılır
Yenidən keçirmədə dublikat yaranırmı?Записывать = Истина dəsti əvəz edir

Son sətir haqqında qısa izah. Sənəd yenidən keçiriləndə hərəkət dəsti əvvəlki yazılışları əvəz edir, buna görə ayrıca silmə yazmaq lazım deyil. Lakin kodun özü eyni dövrdə eyni işçi üçün iki sətir yaradırsa, yenidən keçirmə bunu düzəltməyəcək. Sənəd səviyyəsində sətirlərin təkrarlanmamasına nəzarət etmək, xüsusilə Excel-dən yükləmə olanda, yaxşı praktikadır. Qeyd dəstinin ümumi davranışını qeyd dəsti yazısında görə bilərsiniz.

Kod baxışı zamanı bu siyahıya bir sütun da əlavə etmək olar: yoxlamanı kim etdi və nə vaxt. Komandada iş bölüşdürüləndə dövr qaydalarının eyni cür başa düşülməsi çox vacibdir, çünki bir sənəddə qeydiyyat ayının başqa cür hesablanması hesabatda iki fərqli rəqəm kimi ortaya çıxır. Bu cür sıradan yoxlamalar uzun müddətli layihələrdə ən böyük qənaəti verir. Vaxt keçdikcə yoxlama siyahısı layihəyə xas səhvlərlə də tamamlana bilər, beləliklə bir dəfə edilən səhv növbəti sənəd tipində təkrar olunmur.

Dövrlər yerindədir, indi hesablama

Registrin xassələri plan imkanlarını sahələrə çevirir, sənəd istifadəçidən tarixləri alır, keçirmə kodu isə onları düzgün sahələrə yazır. Hər üç halqa dəqiq olanda sonrakı mexanizmlər, yəni sıxışdırma və baza öz işini görə bilir. Yanlış sahə adı və ya unudulmuş baza dövrü bütün bu zənciri qırır.

Yaxşı qayda: yazılış yaradan hər kod blokunda üç dövrün hər biri üçün aydın cavab olsun. Qeydiyyat hansı aydır, fəaliyyət hansı günlərdir, baza varsa hansı intervaldır. Bu üç suala cavab verən kod həm oxunaqlı, həm də dəyişdirilə bilən olur. Əgər bu suallara kodun özündən cavab tapmaq çətindirsə, onu yenidən strukturlaşdırmaq vaxtıdır, çünki dövr qaydaları hesablama sisteminin ən çox dəyişdirilən və ən bahalı səhvlər verən hissəsidir.

Tez-tez verilən suallar

Registrdə НачалоПериодаДействия sahəsi niyə tapılmır?

Çünki standart sahənin adı ПериодДействияНачало-dur, bitmə sahəsi isə ПериодДействияКонец. Baza dövrü üçün БазовыйПериодНачало və БазовыйПериодКонец adları işlədilir.

ПериодДействияКонец üçün niyə КонецДня yazılır?

Tarix 00:00:00 ilə gələrsə, interval həmin günün başlanğıcında bitər və son gün faktiki olaraq itə bilər. КонецДня sərhədi günün son saniyəsinə çəkir.

Əməkhaqqı yazılışında baza dövrü doldurulmalıdırmı?

Əməkhaqqı başqa növdən asılı deyilsə, ehtiyac yoxdur. Baza dövrü yalnız Базовые siyahısı dolu olan asılı növlər üçün doldurulur.

Hərəkətləri yazdıqdan sonra faktiki dövrü eyni prosedurda oxumaq olarmı?

Bəli, amma əvvəlcə Движения.Hesablamalar.Записать() çağırılmalıdır. Virtual cədvəl yalnız bazaya yazılmış məlumatları görür.

1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?

KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.

KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri