Qalıq registrində ölçü, resurs və qeydiyyatçı var, onda əməkhaqqını niyə orada aparmayaq? İlk baxışda bu ideya işləyir, amma üç mühüm boşluq sonradan rəqəmləri səssizcə pozur. Bu məqalədə həmin üç problemin mexanizmini görəcəksiniz.
qalıq registrinin əməkhaqqı üçün niyə yetərsiz olduğunu, dövr, əvəzləmə və asılılıq problemlərini və yığım registrinin əməkhaqqı sistemində həqiqi yerini
Bir proqramçı əməkhaqqı tapşırığı alanda təbii sual yaranır: artıq tanış qalıq registri var, onun ölçüsü, resursu, qeydiyyatçısı var. Ölçü olaraq işçi, resurs olaraq məbləğ götürsək, sənəd keçirilərkən hərəkət yazsaq, nəticəni hesabatda görsək, niyə yeni obyekt öyrənək? Doğrudan da ilk ay belə sistem işləyir. Lakin onun zəif yerləri ilk nüanslarda üzə çıxır.
Əməkhaqqını qalıq registrində qurmağa cəhd
Gəlin bu ideyanı dürüst sınayaq. Yığım registri IscileHesablamalar yaradırıq: ölçü Emekdas, resurs Mebleg. Hesablama sənədi keçirilir:
Движения.IscileHesablamalar.Записывать = Истина;
Движение = Движения.IscileHesablamalar.ДобавитьПриход();
Движение.Период = Дата;
Движение.Emekdas = Emekdas;
Движение.Mebleg = Tarif;
Kod sadədir və işləyir. Hesabat işçiləri və məbləğləri göstərir. Əgər işçilər həmişə tam işləyirsə, heç kim xəstələnmirsə, tarifdən asılı faizli mükafat yoxdursa və geri tarixli düzəliş edilmirsə, sistem doğru nəticə verəcək. Problem həmin şərtlərin real həyatda demək olar ki, həmişə pozulmasındadır. Burada üç müstəqil boşluq görünür, onlar qalıq registrinin səhv işləməsindən deyil, başqa məsələ üçün yaradılmasından gəlir.
Birinci problem: bir tarix iki suala cavab vermir
Yığım registrində hər hərəkətin bir tarixi var: Период. Hesablamada isə iki müxtəlif sual var: hesablama hansı uçot dövründə yazılıb və o, hansı günlərə aiddir. Nümunə üçün, işçi fevralın 2-dən 13-dək məzuniyyətə çıxır, ona məzuniyyət yanvarın 28-də hesablanır. Hərəkətin tarixi yanvarın 28-i olacaq. Hesabatda bu məbləğ yanvarda görünəcək, amma məzuniyyət yanvara aid deyil.
Eyni problem tərsinə də ortaya çıxır: dekabrda yazılmış noyabr mükafatı. Hesabat dekabr xərcini göstərir, amma hansı ayın fəaliyyətinə görə ödənildiyini bilmək üçün sənədi açmaq lazımdır. Yeganə tarix iki fərqli mənanı eyni anda daşıya bilmir.
Əlbəttə, qalıq registrinə əlavə ölçü və ya rekvizit kimi PeriodBaslangic və PeriodBitis əlavə etmək olar. Beləliklə, intervalı saxlamaq mümkün olacaq. Bu, problemi qismən həll edir: tarix saxlanılır, amma registr bu tarixlərin mənasını bilmir. Hesablamaların interval üzrə kəsişməsini sonradan özünüz tapmalı olacaqsınız.
İkinci problem: bir yazılış digərini əvəz edə bilmir
Nümunə şərtləri: aylıq tarif 900 AZN, ayda 22 iş günü, işçi 19 gün işləyib, 3 gün xəstə olub. Xəstəlik üçün sabit 200 AZN hesablanır. Əgər maaş tam, xəstəlik isə ayrıca yazılırsa, nəticə belə olur.
Qalıq registrinin nəzərində bu sadəcə iki müsbət hərəkətdir, onlar toplanır: 900,00 + 200,00 = 1100,00 AZN. Düzgün cavab isə 777,27 + 200,00 = 977,27 AZN-dir. Eyni 3 gün iki dəfə ödənib, fərq 122,73 AZN-dir. Registrin nəzərində heç bir ziddiyyət yoxdur, çünki onun «hər iki yazılış eyni günləri əhatə edir» anlayışı yoxdur.
Bu problemi əl ilə də «həll» etmək olar: xəstəlik sənədi eyni zamanda maaşdan 122,73 AZN çıxmaq hərəkəti yazsın. Amma onda maaşın hansı məbləğinin hansı günlərə aid olduğunu sənəd bilməlidir, tarif ayın ortasında dəyişibsə isə hesablama daha da çətinləşir. Bir sıra sənədlər bir-birindən bu cür asılı olduqda ləğv və yenidən keçirmə ardıcıllığı da problemə çevrilir.
Hesablama registri bu məsələni Вытеснение mexanizmi ilə həll edir. Hesablama növləri planında xəstəliyin maaşı sıxışdırdığı göstərilir. Platforma isə fəaliyyət dövrləri üzrə kəsişmələri hesablayıb ФактическийПериодДействия olaraq nəticəni verir. Maaş üçün günləri sıxışdırılmadan sonra qalan dövrlərdən götürəndə düstur doğru məbləği hesablayır.
Üçüncü problem: registr əlaqəni bilmir
Mükafat maaşın 20%-idir. Doğru hesablamada baza 777,27 AZN, mükafat 155,45 AZN-dir. Qalıq registrində isə mükafat sənədin özündə hesablanır və yazılır. Registr «bu məbləğ o məbləğdən asılıdır» məlumatını saxlamır. Əgər maaş sonradan düzəldilsə, mükafat əvvəlki rəqəmdə qalacaq və sistem heç nə bildirməyəcək.
Sadə nümunə ilə baxaq. Maaş 900 AZN hesablanıb, mükafat 180 AZN. Sonra işçinin 3 gün xəstəliyi aşkar olunur və maaş 777,27 AZN-ə endirilir. Mükafat 155,45 AZN olmalıdır, amma yenə 180 AZN olaraq qalır. Fərq 24,55 AZN-dir. İndi bu cür əlaqənin vergi və digər hesablamalar üçün də keçərli olduğunu təsəvvür edin: bir dəyişiklik bir neçə hesablamanı köhnəldir, sistem isə heç birini göstərmir.
Hesablama registrində bu əlaqə plandan gəlir. Mükafat növünün Базовые siyahısı bazanın haradan götürüldüyünü bildirir, Ведущие siyahısı isə hansı növlərin dəyişməsinin bu növə təsir etdiyini göstərir. Platformanın Перерасчет obyekti isə təkrar hesablamaya ehtiyacı olan nəticələrin izlənməsinə imkan yaradır. Məbləğləri təkrar hesablamaq yenə kodun işidir, amma nəyin hesablanmalı olduğu artıq itmir.
Üç problemin rəqəmlə birlikdə təsiri
İndi eyni nümunəni bütünlükdə hesablayaq. Əvəzləmə olmayanda maaş 900,00 AZN, xəstəlik 200,00 AZN, mükafat isə tam maaşdan 180,00 AZN olur, cəmi 1280,00 AZN. Doğru hesablama isə 777,27 + 200,00 + 155,45 = 1132,72 AZN verir. Fərq 147,28 AZN-dir və heç bir yerdə səhv kimi qeyd olunmur.
| Problem | Qalıq registrində | Hesablama registrində | Əlaqəli vasitə |
|---|---|---|---|
| Dövr | Bir tarix: Период | Qeydiyyat və fəaliyyət dövrü ayrıdır | ПериодРегистрации, ПериодДействияНачало |
| Əvəzləmə | Yazılışlar yalnız toplanır | Prioritetə görə sıxışdırma | Вытесняющие, ФактическийПериодДействия |
| Asılılıq | Əlaqə yoxdur | Baza və yenidən hesablama | Базовые, Ведущие, Перерасчет |
Mexanizmi əl ilə yazmağın həqiqi qiyməti
Təcrübəli proqramçı deyə bilər: bütün bunları kodla həll etmək olar. Doğrudur, mümkündür. Sual ondadır ki, nəticədə nə qədər kod yazılır və onun məsuliyyəti kimin üzərində qalır. Qalıq registri üzərində əməkhaqqı aparmaq üçün aşağıdakı funksiyaları özünüz yazmalı olacaqsınız:
- Hər yazılışda interval saxlamaq və interval kəsişmələrini sorğu ilə tapmaq.
- Hansı hesablamanın hansını sıxışdırdığını saxlayan ayrıca qaydalar cədvəli yaratmaq.
- Bir neçə sıxışdırıcı hesablama eyni zamanda olduqda dəqiq nəticə çıxaran alqoritm yazmaq.
- Asılı hesablamaların bazasını interval üzrə toplamaq.
- Keçmiş dövr dəyişəndə hansı nəticələrin köhnəldiyini tapmaq.
- Sənəd ləğv ediləndə bütün bu əlaqələri bərpa etmək.
Bu siyahı əslində hesablama registrinin hazır funksiyalarının təsviridir. Üstəlik əl ilə yazılmış mexanizmin hər biri ayrıca test və dəstək tələb edir, yeni işçi layihəyə gələndə onun məntiqini kodun içindən öyrənməli olur. Platforma mexanizmində isə bu əlaqələr planda aydın görünür və standart terminlərlə izah olunur.
Geri tarixli düzəliş nümunəsi
İndi eyni problemin ən ağır formasına baxaq. Ay bağlanıb, nümunə işçiyə 900 AZN maaş və 180 AZN mükafat hesablanıb. Sonrakı ayda köhnə tarixli xəstəlik vərəqəsi gəlir: 3 gün. Bu halda qalıq registrində aşağıdakılar lazımdır: maaşdan 122,73 AZN azaltmaq üçün düzəliş hərəkəti yazmaq, mükafatdan 24,55 AZN çıxmaq üçün başqa düzəliş yazmaq, hansı sənədlərin artıq düzəldildiyini yadda saxlamaq. Bu üç iş müxtəlif sənədlərdə baş verdiyi üçün hər hansı birinin unudulması asandır.
Hesablama registri bu vəziyyət üçün daha hazır məntiq verir. Сторно sahəsi əvvəlki yazılışı əks etdirən düzəliş yazılışlarını qeyd etməyə, Перерасчет isə düzəliş tələb edən nəticələri müəyyənləşdirməyə imkan yaradır. Bu vasitələr işi aradan qaldırmır, amma onu standart və izlənən edir.
Əgər sistem artıq qalıq registrindədirsə
Bəzən bu məqaləni oxuyan zaman layihə artıq qurulmuş olur. Belə halda bütün sistemi dərhal dəyişmək məcburi deyil, amma vəziyyəti qiymətləndirmək lazımdır. Əvvəlcə xəstəlik, məzuniyyət və faizli mükafat hesablamalarını siyahıya alın və hər biri üçün ən azı bir işçini əl ilə hesablayın. Fərq varsa, onun nə qədər geri getdiyini təyin edin. Sonra mühasibatla birlikdə hansı dövrlərin düzəliş tələb etdiyinə qərar verin.
Köçürmə üçün yeni registr və plan qurulur, müəyyən tarixdən sonra hesablamalar yeni mexanizmdə aparılır, köhnə məlumatlar isə ayrıca saxlanılır və ya başlanğıc yazılışlar kimi köçürülür. Keçid ayında hər iki sistemi paralel işlətmək və nəticələri tutuşdurmaq ən etibarlı yoldur. Paralel dövrdə iki hesablama arasındakı hər bir fərq ya köhnə sistemin səhvini, ya da yeni qurulmanın boşluğunu göstərir.
Yığım registrinin əməkhaqqı sistemindəki həqiqi yeri
Bütün bunlar yığım registrinin əməkhaqqı sistemində yeri olmadığını göstərmir. Əksinə, onun çox dəqiq yeri var: işçilərlə hesablaşmaların uçotu. Hesablama sənədi işçiyə olan borcu artırır, ödəniş sənədi azaldır, qalıq isə hələ ödənilməmiş məbləği göstərir. Burada dövrlərin üst-üstə düşməsi, baza və yerdəyişmə məsələsi yoxdur, sadə saymaq lazımdır. Yığım registrinin güclü olduğu iş məhz budur.
| Hadisə | Hesablama registri | Yığım registri (borc) |
|---|---|---|
| Noyabr maaşı 777,27 hesablandı | Maaş yazılışı | Mədaxil: borc +777,27 |
| Xəstəlik 200,00 hesablandı | Xəstəlik yazılışı | Mədaxil: borc +200,00 |
| Mükafat 155,45 hesablandı | Mükafat yazılışı | Mədaxil: borc +155,45 |
| İşçiyə 1132,72 ödənildi | Dəyişiklik yoxdur | Məxaric: borc -1132,72 |
Bu nümunədə tutulmaları nəzərə almırıq, mövzunu sadələşdirmək üçün. Praktikada borc hesablanmış məbləğdən tutulmalar çıxıldıqdan sonra formalaşır, amma məntiq dəyişmir: hesablama bir mexanizmdə, borcun hərəkəti digərində aparılır. Qalıq registrinin qurulması üçün qalıq registrinin qurulması yazısına, registr seçimi üçün isə qalıq və dövriyyə seçim qaydalarına baxa bilərsiniz.
Sürətli meyar: hansı halda hansı registr?
- Sual «nə qədər qalıb?» və ya «bu dövrdə nə qədər olub?» şəklindədirsə, yığım registri kifayətdir.
- Sual «bu tarixdə qiymət nə idi?» şəklindədirsə, məlumat registrinə baxın.
- Sual «bu dövr üçün neçə hesablamalı, kim kimi əvəz edir, nədən asılıdır?» şəklindədirsə, hesablama registri lazımdır.
Hər şey işləyirmiş kimi görünən ilk aydan sonra sistemi hesablama registrinə köçürmək çətinləşir: tarixi məlumat artıq köhnə modeldədir, hesabatlar ona bağlıdır, istifadəçilər alışıb. Ən ucuz düzəliş seçim mərhələsindədir.
Tələblər siyahısında dövr, yerdəyişmə və faizli asılılıq sözlərindən biri varsa, hesablama registrini ilkin dizayna daxil edin. Qalıq registrini isə borclar üçün saxlayın.
Seçimi əsaslandırmaq üçün bir sadə sınaq da işlədə bilərsiniz. Tapşırığın ən mürəkkəb halını bir cümlə ilə yazın, məsələn: «ayın ortasından tarif dəyişib, sonuncu həftə işçi xəstə olub, mükafat bütün ayın maaşından hesablanır». Sonra soruşun: bu cümləni qalıq registrinin hərəkətləri ilə ifadə edə bilərəmmi? Əgər cavab üçün əlavə cədvəl, əlavə sənəd və gizli şərtlər lazımdırsa, siz artıq hesablama mexanizmini yenidən yazırsınız.
Bu sınağın cavabı həm də sifarişçiyə izah üçün yararlıdır. Niyə daha mürəkkəb obyekt seçildiyi sualına nəzəri termin əvəzinə konkret bir ay və konkret məbləğlə cavab vermək olar: eyni işçi üçün 1280,00 AZN əvəzinə 1132,72 AZN.
Yekun: alət məsələyə uyğun olmalıdır
Qalıq registri pis alət deyil, sadəcə fərqli məsələ üçün yaradılıb. Onun bir tarixi, sadə toplama məntiqi və yazılışlar arasında əlaqənin olmaması anbar və hesablaşma qalıqları üçün üstünlükdür, əməkhaqqı üçün isə çatışmazlıqdır. Həmin üç məhdudiyyət hesablama registrində üç xüsusi mexanizmlə qarşılanır: dövrlər, yerdəyişmə və baza asılılığı.
Seçim mərhələsində bu fərqi görmək layihənin ən ucuz qərarlarından biridir. Sonrakı addım hesablama registrinin bu mexanizmləri hansı elementlərlə reallaşdırdığını öyrənməkdir, yəni registrin daxili quruluşuna baxmaqdır.
Tez-tez verilən suallar
Qalıq registrinə əlavə tarix ölçüsü əlavə etsək problem həll olunur?
Dövr problemi qismən həll olunar, amma yerdəyişmə və baza mexanizmini əl ilə yazmaq lazım gələcək. Bu, praktikada platformanın hazır verdiyi vasitəni özünüz yenidən qurmaq deməkdir.
Yığım registri əməkhaqqı sistemində ümumiyyətlə işlədilmir?
İşlədilir. İşçilərlə hesablaşmalar, yəni ödəniləcək borcun qalığı üçün o, çox uyğundur. Yalnız hesablamanın özü üçün uyğun deyil.
Əvəzləmə problemi tam nədir?
Eyni günlər üçün iki hesablama yazılanda onlardan birinin digərini azaltması lazımdır. Qalıq registri belə əlaqəni bilmədiyi üçün hər iki məbləğ toplanır və həmin günlər ikiqat ödənilir.
Kiçik şirkət üçün sadə həll kifayət etməzmi?
Xəstəlik, məzuniyyət və faizli mükafat yoxdursa və geri dövr düzəlişi lazım deyilsə, sadə həll işləyə bilər. Bu hadisələrdən biri yaranan kimi xərci sonradan daha böyük olur.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





