Hesablama registrini oxumaqla öyrənmək çətindir, çünki ayarların təsiri ancaq rəqəmlərdə görünür. Anlayışları düzgün sırada mənimsəmək və ayarları bilərəkdən pozub nəticəni izləmək ən qısa yoldur. Bu məqalə həmin yolu konkret təcrübələrlə göstərir.
hesablama registri anlayışlarının hansı ardıcıllıqla öyrənilməli olduğunu, hər ayarın təsirini görmək üçün aparılan təcrübələri və hər təcrübədə hansı rəqəmi gözləmək lazım olduğunu
Bəzi proqramlaşdırma mövzuları oxuyanda aydın olur. Hesablama registri belələrindən deyil. Onun ayarları kodda görünmür, təsirləri isə yalnız konkret hesablama aparılanda üzə çıxır. Bir qutunu işarələmək kodu dəyişmir, amma bir neçə ay sonra məbləği dəyişir. Ona görə öyrənmənin özü də təcrübə formasında qurulmalıdır: əvvəl proqnoz verin, sonra ayarı dəyişin, sonra rəqəmə baxın.
Niyə ardıcıllıq vacibdir
Hesablama registri anlayışları bir-birinin üzərində qurulur. Hesablama növünü bilmədən yerdəyişməni izah etmək olmaz, fəaliyyət dövrünü bilmədən yerdəyişmənin nəyi sıxışdırdığı aydın olmaz, bazanı bilmədən yenidən hesablamanın nəyə baxdığı başa düşülməz. Tövsiyə olunan yol aşağıdakı kimidir.
| Mərhələ | Cavab verdiyi sual | Əsas terminlər |
|---|---|---|
| Təməl | Niyə adi registr bəs etmir, qaydalar harada yazılır? | Регистр расчета, План видов расчета |
| Zaman | Hesablama hansı dövrə aiddir, kim kimi sıxışdırır? | ПериодРегистрации, Вытесняющие |
| Asılılıq | Bir rəqəm dəyişəndə hansıları yenidən hesablanmalıdır? | Базовые, Ведущие, Перерасчет |
| Oxuma | Hazır məlumatı necə əldə etmək olar? | ФактическийПериодДействия, ДанныеГрафика |
| Birləşdirmə | Bütün hissələr bir sistemdə necə işləyir? | Sənəd, ümumi modul, SKD |
Bu sıradan kənara çıxmaq mümkündür, amma çətinləşdirir. Yerdəyişməyə xüsusi vaxt ayırmağa dəyər, çünki sonrakı zaman məntiqi məhz ona söykənir: maaş düsturu sıxışdırıldıqdan sonra qalan günləri, baza isə sıxışdırılmadan sonra formalaşan məbləği götürür.
Üç mərhələli iş rejimi
Effektiv öyrənmə üç işin birləşməsidir. Yalnız oxumaq nəzəri tanışlıq verir, yalnız qurmaq təsadüfi nəticə verir, yalnız yoxlamaq isə nəyin yoxlandığını bilmədən mənasızdır.
- Anlayın. Kod yazmazdan əvvəl biznes qaydasını bir nümunə ilə izah edin. Xəstəlik günü niyə maaşdan çıxmalıdır, mükafat niyə sonra hesablanır?
- Əl ilə qurun. Plan və registri kopyalamadan yaradın, hər xassəni özünüz seçin. Beləliklə, hansı seçimin harada olduğunu öyrənirsiniz.
- Yoxlayın. Hər yazılışı əvvəlcədən kağızda hesablanmış rəqəmlə müqayisə edin. Qəpiyə qədər uyğunluq əldə edilməlidirsə, yuvarlaqlaşdırma qaydasını da əvvəlcədən qeyd edin.
Aşağıdakı təcrübələri işlək məlumat bazasında etməyin. Test üçün ayrıca baza yaradın, çünki plan ayarlarının dəyişdirilməsi mövcud yazılışların mənasına təsir edə bilər.
Sındır və düzəlt metodu
Metodun fikri sadədir: işlək nümunəni bilərəkdən pozmaq, nəticəni əvvəlcədən proqnozlaşdırmaq və sonra sistemi bərpa etmək. Hazır doğru nümunə yalnız bir nəticəni göstərir. Pozulmuş nümunə isə göstərir ki, hər ayar konkret olaraq nəyə cavabdehdir.
Təcrübələr üçün eyni başlanğıc nümunədən istifadə edin: aylıq tarif 900 AZN, 22 iş günü, 3 gün xəstəlik, xəstəlik üçün sabit 200 AZN, mükafat maaşın 20%-i. Nümunə rəqəmlərdir, düzgün konfiqurasiyada yekun 1132,72 AZN alınmalıdır. Oktyabr üçün yazılmış maaş isə tam 900 AZN qəbul edilir.
| Təcrübə | Nə edirsiniz | Gözlənilən nəticə |
|---|---|---|
| Yerdəyişməni pozmaq | Maaş növünün Вытесняющие siyahısından xəstəliyi çıxarırsınız | Maaş 900,00, xəstəlik 200,00, mükafat 180,00, cəmi 1280,00 AZN |
| Bazanı pozmaq | Mükafat növünün Базовые siyahısını boşaldırsınız | Maaş 777,27, xəstəlik 200,00, mükafat 0,00, cəmi 977,27 AZN |
| Baza dövrünü sürüşdürmək | Bazanı noyabr əvəzinə oktyabrdan götürürsünüz | Mükafat 180,00, cəmi 1157,27 AZN |
| Qeydiyyat dövrünü dəyişmək | Maaşı noyabr əvəzinə dekabr qeydiyyat dövrünə yazırsınız | Noyabr hesabatı maaşı göstərmir, məbləğ dekabra düşür |
Bu cədvəlin dəyəri rəqəmlərdədir: hər pozuntu fərqli izə malikdir. Yekun 1280 AZN olubsa, ilk növbədə yerdəyişməyə baxın, çünki maaş tam aya hesablanıb. Mükafat sıfırdırsa, baza siyahısı və ya baza dövrü yoxlanılır. Məbləğ düzgün, amma ay səhvdirsə, problem qeydiyyat dövründədir. Beləcə təcrübələr sonradan əsl layihədə diaqnostika xəritəsinə çevrilir.
Kod səviyyəsində pozma nümunəsi
Plan ayarları düzgün olsa belə, düstur faktiki dövrə baxmırsa, nəticə yanlış olur. Aşağıdakı iki sətri müqayisə edin. Birincisi planlaşdırılmış normanı tam ay kimi götürür, ikincisi isə sıxışdırmadan sonra qalan günləri istifadə edir.
// Səhv: sıxışdırma nəzərə alınmır, həmişə tam ay
Mebleg = Окр(Tarif / NormaGun * NormaGun, 2);
// Düzgün: yerdəyişmədən sonrakı faktiki günlərlə
Mebleg = Окр(Tarif / NormaGun * FaktiGun, 2);
Birinci sətir həmişə tam tarifi qaytarır, eyni zamanda sintaksis baxımından tam düzgündür. Faktiki günləri platformadan almaq üçün registrin ДанныеГрафика virtual cədvəli ilə işlənir. Bu cədvəlin parametrləri, adətən, hesablama növü və qeydiyyatçı üzrə şərtlərdən ibarət olur.
Bir təcrübənin tam gedişi
Yerdəyişmə təcrübəsini addım-addım keçək.
- Yazın: «Xəstəlik maaşı sıxışdırmasa, maaş 900,00, cəmi 1280,00 AZN olacaq».
- Maaş növünün
Вытесняющиеsiyahısından xəstəliyi çıxarın və dəyişikliyi yadda saxlayın. - Sənədi yenidən keçirin və registrdəki yazılışlara baxın.
- Rəqəmi proqnozla müqayisə edin. Uyğun gəlmirsə, düstur faktiki günlərdən deyil, başqa mənbədən istifadə edir.
- Ayarı qaytarın, sənədi yenidən keçirin və 1132,72 AZN yekununa qayıtdığınızı yoxlayın.
Əgər ayarı dəyişdiyiniz halda rəqəm dəyişməyibsə, bu da məlumatdır. Ola bilər, düstur həmişə sabit günlərlə işləyir, yəni yerdəyişmə hesablamada ümumiyyətlə iştirak etmir. Təcrübə bəzən öyrənmək istədiyinizdən daha böyük bir problemi aşkar edir.
Əlavə təcrübələr: zaman və yenidən hesablama
Əsas dörd təcrübədən sonra mexanizmlərin daha incə tərəflərini yoxlamağa keçə bilərsiniz. Bu təcrübələrdə nəticə çox vaxt tək rəqəm deyil, yazılışların dəyişən strukturu olur, ona görə sorğu ilə bütün dövrləri çıxarmaq lazım gəlir.
Xəstəlik tarixlərini sürüşdürmək
Xəstəlik vərəqəsini ayın ortasından ayın sonuna köçürün, üç iş günü isə olduğu kimi qalsın. Yekun dəyişməməlidir, çünki qrafikdə həmin günlər də iş günləridir. İndi vərəqəni iki həftə sonuna düşən günlərə uzadın. Əgər maaşın düşdüyü gün sayı azalırsa, deməli qrafik nəzərə alınmır: istirahət günü onsuz da maaşa daxil deyildi, ona görə iş günlərinin sayı dəyişməməli idi. Bu təcrübə fəaliyyət dövrü ilə qrafik arasındakı əlaqəni aydın göstərir.
Hesablamanın icra sırasını dəyişmək
Mükafat sənədini maaş sənədindən əvvəl keçirin. Nə baş verəcəyini əvvəlcədən deyin: baza hələ yazılmayıb, mükafat sıfır və ya köhnə rəqəmdən hesablanacaq. Sonra maaşı keçirin və mükafat sənədinin özü-özünə yenilənmədiyini görün. Bu nöqtədə çox vacib bir fakt aydınlaşır: platforma baza məbləğini oxuyur, amma yazılmış mükafatı sizin əvəzinizə təkrar hesablamır.
Geri dövrdə düzəliş etmək
Keçmiş ayın maaşını düzəldin, məsələn faktiki günləri bir gün azaldın. Həmin aydan asılı olan mükafat registrdə dəyişdimi? Xeyr, köhnə rəqəmdə qalır. Перерасчет obyekti ilə işləyəndə isə hansı nəticələrin yenidən hesablanmalı olduğu ayrıca izlənə bilir, təkrar hesablamanı isə siz icra edirsiniz. Bu təcrübəni yenidən hesablama qaydasını qurmazdan əvvəl və qurandan sonra aparsanız, fərqi yaxşı görərsiniz.
Sənədin keçirilməsini ləğv etmək
Yazılışların tərkibini başa düşmək üçün sənədin ləğvi faydalı təcrübədir. Sənədin keçirilməsini ləğv edin və hesablamalar registrindəki yazılışların necə yox olduğunu izləyin. Sonra sənədi yenidən keçirin. Eyni nəticə alınırsa, keçirmə kodu təkrar icra üçün etibarlıdır, başqa rəqəm çıxırsa, kod əvvəlki yazılışlara və ya vaxta görə dəyişən məlumata bağlıdır.
Təcrübə jurnalı aparın
Ən sadə alət adi cədvəldir. Hər sətirdə dəyişdirilən ayar, proqnoz, faktiki nəticə və öyrənilən fikir yazılır. Jurnal iki məqsəd daşıyır. Birincisi, sizi hər dəyişiklikdən əvvəl konkret proqnoz verməyə məcbur edir. İkincisi, zamanla öz diaqnostika bələdçinizə çevrilir.
| Dəyişiklik | Proqnoz | Fakt | Nəticə |
|---|---|---|---|
Xəstəlik Вытесняющие-dən çıxarıldı | Maaş 900,00 | Maaş 900,00 | Yerdəyişmə düsturda iştirak edir |
Базовые boşaldıldı | Mükafat 0,00 | Mükafat 0,00 | Baza siyahıdan götürülür |
| Baza dövrü oktyabr | Mükafat 180,00 | Mükafat 180,00 | Baza dövrü hesablamaya təsir edir |
Proqnoz faktla üst-üstə düşməyəndə jurnalın ən faydalı sətri yaranır. Bu halda ya qaydanı yanlış başa düşmüsünüz, ya da konfiqurasiyada gözləmədiyiniz bir amil var. Hər iki halda axtarılan bilik məhz həmin fərqdədir. Təcrübəni bitmiş saymaq üçün səbəbi bir cümlə ilə izah edə bilməlisiniz.
Oxumaq üçün qalıcı vərdişlər
Təcrübədən əlavə, bir neçə vərdiş mövzunu sürətlə möhkəmləndirir. Hər yeni anlayışı «bu nəyi həll edir?» sualı ilə qarşılayın. Termin yadda qalmırsa, yanına öz cümlənizlə nümunə yazın. Hər hesablamanı yalnız yekunla deyil, yazılış səviyyəsində yoxlayın. Sorğu dilini yaxşı bilmək böyük üstünlük verir, çünki registrdə nə olduğunu görməyin ən qısa yolu sorğudur: bunun üçün real və virtual cədvəl müqayisəsini nəzərdən keçirə bilərsiniz. Yazılışların sənədlə əlaqəsini başa düşmək üçün isə sənədin hərəkətlərini oxumaq mövzusu faydalıdır.
- Bir dəfəyə yalnız bir ayarı dəyişin, əks halda səbəbi müəyyən etmək olmur.
- Hər təcrübədən sonra bazanı əvvəlki vəziyyətə qaytarın.
- Proqnozu yazılı edin. Yaddaş nəticəni görəndən sonra özünü «bilirdim» deyə aldadır.
- Müəmmalı qalan bir rəqəmi keçməyin, onun yaranma yolunu tapın.
Hər mərhələ üçün özünü yoxlama sualları
Növbəti mövzuya keçməyə hazır olduğunuzu bilmək üçün sualları səsli cavablandırmaq faydalıdır. Cavabı bir-iki cümlə ilə, nümunə ilə birlikdə deyə bilmirsinizsə, təcrübəni təkrarlayın.
| Mərhələ | Sual |
|---|---|
| Təməl | Bu tapşırıq üçün yığım registri niyə kifayət etmir? |
| Plan | Yeni növ əlavə etsəm, hansı siyahılara baxmalıyam? |
| Dövrlər | Dekabrda yazılan noyabr mükafatının üç dövrü necə doldurulur? |
| Yerdəyişmə | Maaşda qalan günləri platforma hansı virtual cədvəl vasitəsilə verir? |
| Baza | Baza dövründə maaş yoxdursa, mükafat nə olur və niyə? |
| Yenidən hesablama | Keçmiş ay düzəldiləndə kim nəyi dəyişir: platforma, yoxsa kod? |
Son sual xüsusilə vacibdir. Bir çox başlanğıc səviyyəli proqramçı mexanizmlərin avtomatik işlədiyini düşünür və bu səbəbdən kodun hansı hissəsini özünün yazmalı olduğunu görmür. Təcrübələr bu illüziyanı tez dağıdır: platforma məlumatı və əlaqələri verir, nəticəni yazan kod isə sizindir.
Öyrənmə zamanı rast gəlinən səhvlər
Biznes qaydası aydın deyilsə, kod təsadüfi nəticə verir. Əvvəlcə bir işçi üçün nəticəni kağızda hesablayın, sonra platformanın hansı vasitəsinin lazım olduğuna qərar verin.
Digər səhv ayarları əzbərləməkdir. Xassələrin siyahısını yadda saxlamaq asandır, amma faydasızdır. Vacib olan hər xassənin hansı biznes sualına cavab verdiyini bilməkdir. Bir başqa səhv isə yalnız uğurlu halı sınamaqdır. Hesablama registrində ən çox şey yanlış nəticələrdən öyrənilir, ona görə uğursuzluq burada proses hissəsidir.
Ayarı dəyişməzdən əvvəl yeni rəqəmi deyə bilirsinizsə, mövzunu başa düşmüsünüz. Deyə bilmirsinizsə, növbəti mövzuya keçmək üçün tezdir.
Vaxt bölgüsü də önəmlidir. Bir oturumda bir mexanizmi götürün, onu sona qədər qurub pozun və bərpa edin. Yeni anlayışı yarımçıq qalmış təcrübənin üzərinə qoymaq iki mövzunu birdən qarışdırır. Qısa, amma tamamlanmış təcrübə uzun və dağınıq oxudan daha çox nəticə verir.
Yekun: öyrənmək təcrübə ilə möhkəmlənir
Hesablama registri ilə bacarıq bir neçə təkrarlanan addımdan yaranır: qaydanı anlayın, nəticəni proqnozlaşdırın, qurun, yoxlayın, bilərəkdən pozun, bərpa edin. Bu dövrü hər yeni anlayış üçün keçsəniz, ayarlar sizin üçün abstrakt olmaqdan çıxacaq.
Ən böyük qazanc isə gələcək layihələrdə görünür. Real hesablamada gözlənilməz rəqəm çıxanda artıq onun hansı ayarın izi olduğunu tanıyacaqsınız. Səhv etməyin bəhası test bazasında bir neçə dəqiqədir, əsl sistemdə isə çox daha böyükdür.
Tez-tez verilən suallar
Təcrübələri hansı bazada aparmaq lazımdır?
Yalnız test bazasında. Real məlumatları olan bazada plan və registr ayarlarını dəyişmək hesablamaları və verilənlərin tamlığını poza bilər.
Hazır nümunəni kopyalamaq niyə kifayət etmir?
Kopyalanmış konfiqurasiya işləyir, amma hansı ayarın nəyə cavabdeh olduğunu göstərmir. Ayarı öz əlinizlə dəyişib nəticəni görəndə səbəb və təsir əlaqəsi aydın olur.
Базовые siyahısını boşaltsam nə olur?
Mükafatın bazası hesablamaq üçün mənbə hesablama növü qalmır, odur ki baza sorğusu heç nə qaytarmır və ya sıfır verir, düzgün yazılmış kodda mükafat 0 olur.
Qaydanı başa düşdüyümü necə bilə bilərəm?
Ayarı dəyişməzdən əvvəl hansı rəqəmin çıxacağını deyə bilirsinizsə və nəticə proqnoza uyğun gəlirsə, qaydanı başa düşmüsünüz.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





