1C-də proqramlaşdırmağa başlayan hər kəsin ilk sualı eynidir: kodu hara yazım? Digər dillərdən fərqli olaraq, burada ayrıca .py və ya .js faylı yaratmırsınız. Kod konfiqurasiyanın daxilində, modul adlanan mətn sahələrində saxlanılır. Bu məqalədə modulun nə olduğunu, modul pəncərəsini necə açacağınızı, hansı modul növlərinin mövcud olduğunu və yazdığınız kodun işə düşmə yolunu izah edirik.
Modul anlayışını, modulu açmağın yollarını, modul pəncərəsinin hissələrini, əsas modul növlərini, kodun Konfiquratordan istifadəçi rejiminə qədər yolunu və ilk dəfə modul açanda rast gəlinən problemləri.
Modul nədir və niyə kod fayllarda yazılmır?
Python, JavaScript və ya C# ilə işləmisinizsə, kod adətən ayrıca fayllarda (.py, .js, .cs) yazılır. Klassik 1C:Enterprise mühitində isə kod ayrıca fayl kimi görünmür. O, konfiqurasiyanın daxilində, modul adlanan mətn sahələrində saxlanılır. Modul bir obyektə və ya bir formaya bağlı “kod dəftəridir”: kataloqun, sənədin, emalın, formanın və ayrıca ümumi modulun hər birinin öz mətni var.
Bu bağlılıq vacibdir. Hər modulda yazdığınız prosedur və funksiyalar yalnız həmin modulun kontekstində işləyir, yəni orada yalnız həmin obyektin rekvizitlərinə və imkanlarına birbaşa müraciət etmək mümkündür. Kontekst anlayışına ayrıca məqalədə qayıdacağıq, indi sadəcə yadda saxlayın: kodun harada yazıldığı onun nəyi “görə biləcəyini” müəyyən edir.
Modul mətni üç hissədən ibarət ola bilər və bu sıra pozulmur:
- Dəyişənlərin elanı:
Перемilə başlayan sətirlər, modulun ən yuxarısında. - Prosedur və funksiyalar: modulun əsas işi görən hissəsi.
- Əsas proqram (modulun gövdəsi): bütün prosedur və funksiyalardan sonra yazılan, modul yüklənəndə bir dəfə işləyən əməliyyatlar.
// 1. Dəyişənlərin elanı
Перем UmumiSay;
// 2. Prosedur və funksiyalar
#Область ProqramInterfeysi
Процедура Salamla() Экспорт
Сообщить("Salam, KodYaz!");
КонецПроцедуры
#КонецОбласти
// 3. Əsas proqram: modul yüklənəndə bir dəfə işləyir
UmumiSay = 0;
#Область və #КонецОбласти sətirləri kodu icra etmir, yalnız modulu redaktorda bölmələrə ayırır və qatlamağa imkan verir. Böyük modullarda bu, naviqasiyanı xeyli asanlaşdırır.
Modul pəncərəsini necə açmaq olar?
Modullarla işləmək üçün Konfiqurator rejimində olmalısınız. Obyektin modulunu açmağın üç geniş yayılmış yolu var (menyu adları platformanın versiyasından asılı olaraq cüzi fərqlənə bilər):
- Kontekst menyusu ilə. Konfiqurasiya ağacında obyektin üzərində sağ düyməni basın və
Открыть модуль объекта(obyekt modulunu aç) və yaОткрыть модуль менеджера(menecer modulunu aç) seçin. - Obyekt redaktoru ilə. Obyektə iki dəfə klik edin, açılan redaktorda
Прочее(digər) səhifəsində modulun açılış düymələri yerləşir. - Birbaşa ikiqat klik ilə. Ümumi modulu ağacda iki dəfə kliklə açdıqda birbaşa kod pəncərəsi görünür. Forma modulu isə forma redaktorunun
Модульsəhifəsində yerləşir.
Konfiqurasiyanın kökündən (Конфигурация elementindən) sağ klik etsəniz, tətbiq səviyyəsindəki modulları (Модуль управляемого приложения, Модуль сеанса və s.) açmaq üçün menyu bəndləri çıxır.
Modul pəncərəsinin quruluşu
Açılan pəncərə adi mətn redaktoruna bənzəsə də, 1C dili üçün xüsusi hazırlanıb. Aşağıdakı sxem (real ekran şəkli deyil) pəncərənin əsas hissələrini göstərir.
Kod sahəsində redaktor açar sözləri, şərhləri və mətn sətirlərini müxtəlif rənglə göstərir. Bu, sintaksis xətalarını gözlə tutmağa kömək edir: əgər sətir gözlədiyiniz rəngdə deyilsə, yəqin ki, dırnaq və ya yazılışda səhv var.
Hansı modul növləri var?
1C-də modullar iki əsas qrupa bölünür: konkret obyektlərə bağlı olanlar və bütün konfiqurasiya üçün ümumi olanlar. Sxem ümumi mənzərəni göstərir:
| Modul | Harada yaşayır | Nə üçün istifadə olunur |
|---|---|---|
| Obyekt modulu | Kataloq, sənəd, emal və s. | Obyektin yazılması, yoxlanması, keçirilməsi kimi hadisələrə reaksiya |
| Menecer modulu | Eyni obyektlər | Obyekt yaratmadan çağırılan ümumi funksiyalar |
| Forma modulu | Hər formanın özündə | İstifadəçi ilə ünsiyyət: formanın açılması, düymə kliki |
| Ümumi modul | Общие → Общие модули | Müxtəlif yerlərdən çağırılan təkrar istifadə olunan kod |
| Tətbiq və seans modulları | Konfiqurasiyanın kökü | Proqramın başlanğıcı və bağlanması, seans parametrləri |
| Komanda modulu | Əmrin özündə | Əmr çağırılanda icra olunan əməliyyat |
Hər növün nə vaxt seçilməli olduğunu və aralarındakı fərqi növbəti məqalələrdə ətraflı açacağıq. Bu mərhələdə əsas məqsəd modulun harada olduğunu tanımaqdır.
Yazdığınız kod necə işə düşür?
Yeni başlayanların ən çox qarışdırdığı məqam budur: kodu yazıb “işə sal” demək bəs etmir. Kod əvvəlcə konfiqurasiyada saxlanılır, sonra isə verilənlər bazasının konfiqurasiyasına yenilənməlidir. Yalnız bundan sonra 1C:Enterprise rejimində nəticəni görə bilərsiniz.
Konfiquratorda F5 düyməsi (Начать отладку) bazanın konfiqurasiyasını yeniləməyi təklif edir. Təklifi qəbul etsəniz, ayrıca F7 basmağa ehtiyac qalmır. Kiçik təcrübə layihələrində ən sürətli dövr budur: yaz, F5 bas, nəticəni yoxla.
Modul açanda rast gəlinən tipik problemlər
| Problem | Səbəb | Həll |
|---|---|---|
| Modulu açmaq olur, amma dəyişiklik etmək olmur | Konfiqurasiya təchizatçının dəstəyindədir (на поддержке) və dəyişiklik qadağandır | Конфигурация → Поддержка → Настройка поддержки yolu ilə dəyişiklik imkanını aktivləşdirin |
| Kod yazdım, amma istifadəçi rejimində heç nə dəyişmədi | Dəyişiklik saxlanıb, amma baza konfiqurasiyası yenilənməyib | F7 ilə yeniləyin və ya F5 ilə başladın |
| Prosedur başqa moduldan görünmür | Prosedur Экспорт ilə elan olunmayıb və ya yanlış modul növündədir | Kontekstə uyğun modul seçin, lazım gələrsə Экспорт əlavə edin |
| Kodu yanlış moduldan axtarıram | Obyekt modulu ilə forma modulu qarışdırılıb | Başlıqdakı modul adına baxın: Модуль объекта, Модуль формы və s. |
Yekun: yadda saxlamalı olduğunuz 6 məqam
- Klassik 1C mühitində kod modullarda, yəni konfiqurasiyanın daxilində saxlanılır.
- Modulu Konfiqurator rejimində, obyektin kontekst menyusundan və ya redaktorundan açırsınız.
- Hər modul obyektə və ya formaya bağlıdır; kodun yeri kontekstini müəyyən edir.
- Modul mətni sıra ilə dəyişən elanı, prosedur/funksiyalar, əsas proqram hissələrindən ibarətdir.
- Kod işə düşməzdən əvvəl saxlanmalı və bazaya yenilənməlidir (
F7və yaF5). - Dəstəkdə olan konfiqurasiyada dəyişiklik üçün əvvəlcə dəstək parametrlərini açmaq lazımdır.
Tez-tez verilən suallar
1C-də kod ayrıca fayllarda yazılırmı?
Klassik Konfiqurator rejimində yox: kod konfiqurasiyanın daxilindəki modullarda saxlanılır. İstəsəniz, konfiqurasiyanı fayllara yükləyə bilərsiniz; bu halda kod .bsl fayllarında görünür. 1C:EDT inkişaf mühiti də layihəni məhz fayl strukturunda açır.
Bir obyektin neçə modulu ola bilər?
Çoxu. Məsələn, kataloqun obyekt modulu, menecer modulu, hər formasının öz modulu və hər əmrinin modulu ola bilər. Modulların hər biri ayrıca mətndir və öz kontekstində işləyir.
Modul ilə prosedur arasında fərq nədir?
Modul kod saxlayan mətn konteynerdir. Prosedur və funksiya isə həmin modulun içində yazılan müəyyən işi görən kod bloklarıdır. Bir modulda onlarla prosedur ola bilər.
Modulu açdım, amma redaktə edə bilmirəm. Nə etməliyəm?
Çox güman ki, konfiqurasiya dəstəkdədir. Конфигурация → Поддержка → Настройка поддержки bölməsində dəyişiklik etmək imkanını aktivləşdirin. Standart konfiqurasiyalarda bunu bilərəkdən etmək lazımdır, çünki sonrakı yeniləmələrdə uyğunlaşdırma tələb olunacaq.
1C proqramlaşdırması üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, fərdi həllər, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 2
Əlaqəli məqalələr: 1C – də “DÖRD” Müştəri Növü







