1C Proqramlaşdırmada İdentifikatorlar
1C Proqramlaşdırmada İdentifikatorlar: Səliqəli Kodun Redaktə Olunmaz 5 Qızıl Qaydası
Dəyişənə verdiyiniz ad sadəcə etiket deyil. O, kodun oxunaqlılığına, səhvlərin tapılmasına və komanda işinə birbaşa təsir edir.
01Giriş: Kodun Görünməz Bünövrəsi və Adlandırma Sənəti
Proqramlaşdırmaya ilk addımlarını atan hər bir tərtibatçının qarşılaşdığı ilk məsələlərdən biri dəyişən, prosedur və funksiyalara ad verməkdir. Kod redaktorunda bəzən mürəkkəb alqoritmdən əvvəl adi dəyişən adında edilən bir hərf səhvi belə proqramın işini dayandıra və böyük sistemdə qarışıqlıq yarada bilər.
Səliqəli, rahat oxunan və dayanıqlı kod yazmaq mədəniyyəti düzgün adlandırma vərdişindən başlayır. Bu məqalə yalnız 1C daxili proqramlaşdırma dilində identifikatorlara, onların tərtib qaydalarına və kodun oxunaqlılığına təsirinə həsr olunub.
02Qayda 1. İdentifikator nədir və niyə uşağın pasportuna bənzəyir?
İdentifikator (идентификатор) — 1C daxili proqramlaşdırma dilində yaratdığınız dəyişənlərə, prosedurlara və funksiyalara verdiyiniz addır. Kod daxilində yaradılan element sistemdə həmin adla tanınır.
“İdentifikator uşağa qoyulan addır: rəsmi qaydalara uyğun olmalıdır, amma hansı adı seçdiyin səndən asılıdır.”
Bu bənzətmə ad seçimində sərbəstliklə intizam arasındakı tarazlığı göstərir. Proqramçı adı özü seçir, lakin seçilmiş ad dilin sintaksis qaydalarına uyğun olmalıdır.
Əsas fikir
Adı seçmək sərbəstdir; adın texniki cəhətdən qəbul edilə bilən olması isə məcburidir. Qaydalara uyğun ad kodun dil mühərriki tərəfindən düzgün tanınmasına kömək edir.
03Qayda 2. Sintaksis sərhədləri — nəyə icazə var, nə qadağandır?
İdentifikator seçərkən platformanın müəyyən etdiyi texniki qaydalara əməl etmək lazımdır. Bu məqalədə təqdim olunan əsas nümunələr latın hərfləri, rəqəmlər və alt xətt (_) işarəsindən istifadəni göstərir.
- İdentifikator rəqəmlə başlamamalıdır.
- Adın daxilində boşluq olmamalıdır.
- Nöqtə, vergül və tire (
-) kimi işarələrdən identifikatorun bir hissəsi kimi istifadə edilməməlidir.
✓ Düzgün nümunələr
SayQiymetMusteriKoduhesab_1✕ Səhv nümunələr
1ciSay — rəqəmlə başlayırAd Soyad — boşluq varQiymet-1 — tire var| Nümunə | Qiymətləndirmə | Səbəb |
|---|---|---|
MusteriKodu | Uyğun nümunə | Oxunaqlı və boşluqsuz addır. |
hesab_1 | Uyğun nümunə | Rəqəm adın əvvəlində deyil. |
1ciSay | Uyğun deyil | İdentifikator rəqəmlə başlayır. |
Ad Soyad | Uyğun deyil | Adın daxilində boşluq var. |
04Qayda 3. Dilin öz sözlərinə toxunmaq olmaz — açar sözlər tələsi
1C daxili proqramlaşdırma dilində xüsusi məna daşıyan, dilin sintaksisini və idarəetmə konstruksiyalarını müəyyən edən açar sözlər (ключевые слова) mövcuddur. Məsələn:
Еслиşərt
Для / Циклdövr konstruksiyası
Процедура / Возвратkod strukturu
Если (əgər), Для (üçün), Цикл (dövr), Процедура (prosedur), Пока (nə qədər ki) və Возврат (qaytar) kimi sözlər dilin özünə məxsusdur. Onları dəyişən və ya funksiya adı kimi seçmək olmaz.
“Açar sözlər yol hərəkəti nişanları kimidir: «DUR» və «YOL VER» nişanlarının mənası əvvəlcədən müəyyəndir.”
Dil Если sözünü görəndə onu şərt konstruksiyasının bir hissəsi kimi başa düşür. Bu sözü başqa məqsədlə işlətməyə cəhd kodun strukturunu anlaşılmaz edə və sintaksis xətasına səbəb ola bilər.
05Qayda 4. Böyük-kiçik hərf həssaslığının olmaması və yazı üslubu
1C platformasında identifikatorlarda böyük və kiçik hərflərin fərqi nəzərə alınmır. Buna görə say, Say və SAY eyni identifikator kimi qəbul olunur.
| Yazılış | 1C üçün məna | Kod üslubu baxımından |
|---|---|---|
say | Eyni identifikator | Üslub seçimi ardıcıl saxlanmalıdır. |
Say | Digər variantlarla qarışdırmamaq vacibdir. | |
SAY | Oxunaqlılıq üçün bir yazılış seçmək yaxşıdır. |
Registr fərqinin olmaması proqramçıya rahatlıq yaratsa da, eyni adı modulun bir yerində MusteriAdi, başqa yerində musteriadi yazmaq vizual intizamı pozur. Dəyişən adlarını vahid üslubda yazın.
Azərbaycan hərfləri və transliterasiya
Milli əlifbadakı hərflərdən istifadə etmək əvəzinə adları sadələşdirilmiş latın yazılışında ifadə etmək tövsiyə olunur. Məsələn, Məşq əvəzinə Mesq və ya daha aydın alternativ seçilə bilər. Əsas məqsəd komanda daxilində sabit və rahat oxunan adlandırmadır.
06Qayda 5. Oxunaqlılıq və orfoqrafik səhvlərin gizli riskləri
Yaxşı identifikator dəyişənin nə saxladığını və ya prosedurun nə etdiyini mümkün qədər aydın göstərir. Ad seçimi kodun gələcəkdə oxunmasına, yoxlanmasına və dəstəklənməsinə təsir edir.
✓ Məna verən ad
MusteriAdiAdın müştərinin adını ifadə etdiyi dərhal anlaşılır.
✕ Mənası aydın olmayan ad
x1Dəyişənin nə saxladığını yalnız kodun ətrafına baxaraq təxmin etmək olar.
x1 kimi adlar bir həftə sonra hətta kodu yazan proqramçının özünə də anlaşılmaz görünə bilər. Komanda işi və kod yoxlaması (code review) zamanı isə belə adlar əlavə vaxt itkisinə səbəb olur.
Bir hərf səhvi necə problem yaradır?
Tutaq ki, kodun əvvəlində MusteriAdi adlı dəyişən elan olunub, lakin sonrakı sətirdə səhvən MusderiAdi yazılıb. Bu iki yazılış fərqli adlardır. Belə uyğunsuzluq istifadə olunan kontekstdən asılı olaraq təyin olunmamış dəyişənlə bağlı xəta yarada bilər.
MusteriAdielan edilmiş ad
MusderiAdihərf səhvi
07Özünü yoxla
Cavabı əvvəl özünüz düşünün, sonra sualı açaraq izahı oxuyun.
1. İdentifikator nədir?
2. Hansı ad qaydalara uyğun nümunədir: 1ciSay, hesab_1, yoxsa Ad Soyad?
hesab_1. Digər nümunələrdən biri rəqəmlə başlayır, digərində isə boşluq var.3. Если sözünü dəyişən adı kimi seçmək olarmı?
4. say və SAY 1C-də iki ayrı identifikatordurmu?
5. Niyə MusteriAdi adı x1 adından daha münasibdir?
MusteriAdi dəyişənin məqsədini bildirir və kodu oxumağı asanlaşdırır. x1 isə məna barədə məlumat vermir.08Yekun: Ad kodun keyfiyyətinə qoyulan imzadır
Beş qızıl qaydanı yadda saxlayın
- Ad seçərkən dilin sintaksis məhdudiyyətlərinə əməl edin.
- İdentifikatoru rəqəmlə başlamayın və boşluqdan uzaq durun.
- Açar sözləri dəyişən və funksiya adı kimi işlətməyin.
- Böyük-kiçik hərf registrindən asılı olmayaraq vahid yazılış üslubu seçin.
- Mənası aydın adlar seçin və hər yerdə eyni yazılışı qoruyun.
İdentifikatorların qaydaları ilk baxışda sadə görünə bilər. Amma onlara intizamla əməl etmək kodun oxunaqlılığına, səhvlərin tez tapılmasına və mürəkkəb sistemlərin dəstəklənməsinə kömək edir.
Növbəti dəfə dəyişəninizə x1 adı verməzdən əvvəl bir anlıq dayanın: bu ad bir həftə sonra sizə nə ifadə edəcək?
