Hesablama registrində işçinin aprel ayı üçün yazılışı var, amma neçə gün faktiki işlədiyi orada yazılmayıb. Bu cavabı platformanın registr üzərində qurduğu xüsusi cədvəllər verir. Məqalədə həmin cədvəllərin tam xəritəsini, hər birini açan xassəni və ən çox qarışdırılan adları görəcəksiniz.
hesablama registrində hansı virtual cədvəllərin olduğunu, Перерасчет cədvəlinin onlardan nə ilə fərqləndiyini, hər mənbənin hansı xassədən asılı olduğunu və suala görə düzgün mənbəni necə tapmağı
Hesablama registri (1C-də əməkhaqqı kimi dövrlü hesablamaların nəticəsini və onların bir-birinə təsirini saxlayan obyekt) ilk baxışdan adi cədvələ bənzəyir: işçi, hesablama növü, dövrün başlanğıcı və sonu, məbləğ. Amma praktik suallar bu sütunlarda hazır durmur. Mühasib soruşur: işçi aprel ayında neçə iş günü işləyib? Rəhbər soruşur: mükafat hansı məbləğdən hesablanmalıdır? Sistem inzibatçısı soruşur: keçən ayın hansı hesablamaları artıq köhnəlib?
Bu suallara cavab vermək üçün platforma registrin üzərində xüsusi mənbələr qurur. Onları sorğuda adi cədvəl kimi yazırsınız, amma metadata ağacında ayrıca obyekt kimi görmürsünüz. Adlarını, şərtlərini və qaytardığı məlumatı bilməsəniz, ya sorğu xəta verəcək, ya da daha pisi, sorğu işləyəcək və yanlış rəqəm qaytaracaq.
Xam yazılış niyə suala cavab vermir
Sənəd keçiriləndə registrə xam yazılış düşür, yəni sənədin niyyəti: «bu işçiyə 1-30 aprel üçün əməkhaqqı hesablansın». Yazılışın özü başqa yazılışlardan xəbərsizdir. Həmin işçiyə sonradan 13-17 aprel üçün xəstəlik vərəqəsi yazılsa, əməkhaqqı sətrində heç nə dəyişməyəcək, tarixlər yenə 1-30 aprel olaraq qalacaq.
Virtual cədvəlin mənası da burada açılır. Virtual cədvəl registrin məlumatı əsasında platformanın sorğu üçün təqdim etdiyi məntiqi cədvəldir: siz onu ayrıca yaratmırsınız və birbaşa redaktə etmirsiniz. Eyni fikri real və virtual cədvəl müqayisəsində də görmək olar. Qalıq registrindəki Остатки virtual cədvəli necə «nə qədər var» sualına cavab verirsə, hesablama registrinin cədvəlləri də «nə qədər qüvvədədir», «norma nədir», «baza nə qədərdir» suallarına cavab verir.
Dörd mənbə: üçü virtual, biri real
Bu mövzuda ən çox yayılmış qeyri-dəqiqlik «dörd virtual cədvəl» ifadəsidir. Sorğu mətnində həqiqətən dörd mənbə yaza bilərsiniz, amma onların təbiəti eyni deyil. Aşağıdakı cədvəl adları, verdiyi məlumatı və parametrləri bir yerə toplayır.
| Mənbə | Nə verir | Parametrlər | Təbiəti |
|---|---|---|---|
ФактическийПериодДействия | Yerdəyişmədən sonra qalan real intervallar | Условие | Virtual |
ДанныеГрафика | Yazılışın dövrləri üzrə iş qrafikinin dəyərləri | Условие | Virtual |
База<Регистр> | Baza dövrü üzrə baza məbləğləri | Üç massiv və Условие | Virtual |
| Yenidənhesablamanın adı | Təkrar hesablanmalı obyektlər siyahısı | Yoxdur | Real, tabe cədvəl |
Burada yerdəyişmə bir hesablama növünün başqa növün dövrünü «sıxışdırması» deməkdir: xəstəlik günləri əməkhaqqı dövründən çıxır. Baza isə faizlə hesablanan növün əsaslandığı məbləğdir. Yenidənhesablama (Перерасчет) registrin metadata ağacında ayrıca alt obyekt kimi yaradılır və qeydləri ayrıca saxlanılır. Ona görə sorğuda eyni yerdə yazılsa da, onu virtual adlandırmaq düzgün deyil.
Вытесняющие, Ведущие və Базовые sözləri hesablama növləri planında (növlər arasındakı təsiri təsvir edən metadata obyekti) təyin olunan qaydaların adlarıdır. Sorğuda РегистрРасчета.Hesablamalar.Вытесняющие yazsanız, platforma belə cədvəl tanımayacaq. Qaydanın nəticəsini görmək üçün ona uyğun mənbəyə baxırsınız: Вытесняющие üçün ФактическийПериодДействия, Базовые üçün База<Регистр>, Ведущие üçün yenidənhesablama cədvəli.
Hər cədvəli hansı xassə açır
Bu mənbələr avtomatik olaraq hər registrdə yaranmır. Onların hər biri registrin və ya hesablama növləri planının müəyyən xassəsinə bağlıdır. Sorğu konstruktorunda cədvəli görmürsünüzsə, axtarışa kodda deyil, metadata xassələrində başlamaq lazımdır.
| Mənbə | Yoxlanacaq xassə | Harada |
|---|---|---|
ФактическийПериодДействия | Период действия qoşulub, plan isə Использует период действия rejimindədir | Registr və növlər planı |
ДанныеГрафика | График, Значение графика, Дата графика | Registr |
База<Регистр> | Базовый период qoşulub, ölçülərdə Базовое qeyd olunub, növlərdə baza asılılığı verilib | Registr, ölçülər, növlər planı |
| Yenidənhesablama | Registrin Перерасчеты bölməsində obyekt yaradılıb | Registrin alt obyektləri |
Cədvəl yoxdursa və ya sahə tapılmırsa, ardıcıllıq belə olsun: xassəni yoxlayın, konfiqurasiyanı verilənlər bazasına tətbiq edin, sonra sorğunu yenidən açın. Ad səhvi varsa, sorğu dərhal xəta verir və bu, ən ucuz səhvdir. Daha geniş diaqnostika üçün sorğu səhvlərinin təhlilinə baxa bilərsiniz.
Bir işçinin apreli: eyni yazılış, fərqli cavablar
Mənbələr arasındakı fərqi ən yaxşı bir konkret nümunə göstərir. Nümunə üçün 2026-cı ilin apreli götürülür, iş rejimi beşgünlükdür, bayram günləri sadəlik üçün nəzərə alınmır. Bu rejimdə apreldə 22 iş günü var. İşçi 13-17 aprel tarixlərində xəstə olub, bu da 5 iş gününə bərabərdir. Registrdə iki xam yazılış var: 1-30 aprel üçün əməkhaqqı və 13-17 aprel üçün xəstəlik.
Birinci iki sətir registrin özündə yazılanı, üçüncü sətir isə ФактическийПериодДействия cədvəlinin qaytardığını göstərir. Eyni işçi üçün dörd müxtəlif rəqəm almaq olar və hər biri öz sualına cavabdır:
30 rəqəmi yazılışın tarixlərindən, 22 və 17 isə ДанныеГрафика cədvəlinin müxtəlif sahələrindən gəlir. Yanlış sahəni seçsəniz, sorğu heç bir xəbərdarlıq etməyəcək, sadəcə işçiyə xəstə olduğu günlər üçün də əməkhaqqı yazılacaq.
Sorğuda virtual cədvəli düzgün yazmaq
Yazılış forması bütün virtual cədvəllərdə eynidir: əvvəl РегистрРасчета, sonra registrin adı, sonra virtual cədvəlin adı, mötərizədə parametrlər. Aşağıdakı sorğu aprel ayının əməkhaqqı yazılışları üçün norma və faktiki günləri oxuyur. Burada Gun iş qrafiki registrinin resursudur, &Period isə qeydiyyat dövrünün ilk tarixidir.
ВЫБРАТЬ
Graf.Isci КАК Isci,
Graf.GunПериодДействия КАК NormaGun,
Graf.GunФактическийПериодДействия КАК FaktikiGun
ИЗ
РегистрРасчета.Hesablamalar.ДанныеГрафика(
ПериодРегистрации = &Period
И ВидРасчета = ЗНАЧЕНИЕ(ПланВидовРасчета.HesablamaNovleri.Emekhaqqi)) КАК Graf
Şərti ГДЕ bölməsinə deyil, virtual cədvəlin parametrinə yazmaq daha düzgündür: platforma lazımsız yazılışları hesablamaya başlamazdan əvvəl kənarlaşdırır. Bu qayda qalıq və dövriyyə registrlərindən tanışdır, hesablama registrində isə xüsusilə vacibdir, çünki bir işçinin bir ayı üçün bir neçə yazılış olur.
- Sualı bir cümlə ilə yazın: gün, interval, məbləğ, yoxsa siyahı lazımdır?
- Suala uyğun mənbəni seçin və xassələrinin qoşulduğunu yoxlayın.
- Filtri parametrə yazın, ən azı dövr və hesablama növü verilsin.
- Bir yoxlama işçisi üçün nəticəni əlinizlə hesabladığınız rəqəmlə tutuşdurun.
Ay bağlananda mənbələr necə birlikdə işləyir
Bu mənbələr bir-birini əvəz etmir, hesablama prosesində növbə ilə işə düşür. Tipik bir əməkhaqqı sənədini addım-addım izləsək, hər birinin yeri aydın görünür. Sənəd əvvəlcə registrə xam yazılışları məbləğsiz yazır. Yazılış bazaya düşəndən sonra platforma yerdəyişməni nəzərə alır və hər yazılışın real intervallarını müəyyən edir. Bundan sonra proqramçının sorğusu ДанныеГрафика cədvəlindən norma və faktiki günləri götürür, məbləği hesablayır və yazılışın resursuna qaytarır.
Əməkhaqqı məbləği hazır olandan sonra növbə faizlə hesablanan növlərə çatır. Mükafat yazılışı üçün baza База<Регистр> cədvəlindən oxunur, yəni mükafat artıq hesablanmış əməkhaqqına söykənir. Buradan vacib bir ardıcıllıq qaydası çıxır: bazası olan növ, bazanı verən növdən sonra hesablanmalıdır. Əks halda baza cədvəli sıfır və ya köhnə məbləğ qaytaracaq, sorğu isə yenə səhvsiz işləyəcək.
Prosesin sonunda yenidənhesablama cədvəli başqa funksiya daşıyır. O, cari ayın hesablamasında iştirak etmir, növbəti işin siyahısını saxlayır: keçmiş dövrdə nə isə dəyişibsə, hansı obyektin hansı növünə yenidən baxılmalı olduğu burada görünür. Mühasib ayı bağlamazdan əvvəl bu siyahını yoxlayırsa, gözlənilməz fərqlər sonrakı aya qalmır.
| Mərhələ | Oxunan mənbə | Nəticə |
|---|---|---|
| Yazılışların yaradılması | Sənədin cədvəl hissəsi | Tarixləri olan, məbləği hələ boş sətirlər |
| Dövrlərin yoxlanması | ФактическийПериодДействия | Hansı intervalların qaldığı görünür |
| Vaxta görə hesablama | ДанныеГрафика | Norma və fakt əsasında məbləğ |
| Faizlə hesablama | База<Регистр> | Mükafat kimi törəmə məbləğ |
| Ayın bağlanması | Yenidənhesablama cədvəli | Təkrar baxılmalı obyektlərin siyahısı |
Sahələri oxumağı öyrənmək
Virtual cədvəldə iki növ sahə görəcəksiniz. Birincilər registrin adi sahələridir: ölçülər, resurslar, rekvizitlər, Регистратор, НомерСтроки, ВидРасчета və ПериодРегистрации. Onlar yazılışı tanımağa kömək edir. İkincilər həmin cədvələ xas hesablanmış sahələrdir: məsələn, GunФактическийПериодДействия və ya baza cədvəlindəki MeblegБаза. Sualın cavabı adətən ikinci qrupdadır.
Hesablanmış sahənin adı çox vaxt iki hissədən qurulur: əvvəl mənbə resursunun adı, sonra dövrün və ya məqsədin adı. Bu quruluşu tanıyırsınızsa, konstruktorda onlarla sahə arasında azmırsınız. GunПериодДействия sahəsini oxuyanda «Gun resursunun yazılışın fəaliyyət dövrü üzrə dəyəri» deyə tərcümə etmək kifayətdir. MeblegБаза isə «Mebleg resursu üzrə toplanmış baza» deməkdir. Bir sahənin mənasından əmin deyilsinizsə, onu digər sahələrlə yanaşı sorğuya çıxarın və bir yazılış üçün dəyərləri müqayisə edin.
НомерСтроки və Регистратор sahələrini də seçməyə alışın. Hesablanmış dəyəri geri yazmaq lazım olanda virtual cədvəlin sətrini registrin konkret yazılışı ilə məhz bu iki sahə əlaqələndirir. Yalnız işçi və məbləği seçən sorğu hesabat üçün yararlı ola bilər, amma hesablama alqoritmi üçün yetərli deyil.
Hansı səhvlər ən baha başa gəlir
GunФактическийПериодДействия əvəzinə GunПериодДействия seçilir. Sorğu işləyir, amma xəstəlik günləri ödənişə düşür. Ad səhvindən fərqli olaraq bu səhv özünü yalnız hesabda göstərir.
Registrin ПериодДействияНачало və ПериодДействияКонец sahələri sənədin yazdığını göstərir, yerdəyişmədən sonrakı vəziyyəti yox. Real intervallar üçün virtual cədvəl lazımdır.
Hər yeni hesablama sorğusunu əvvəlcə bir işçi və bir ay üzərində yoxlayın, nəticəni qrafikin əl hesabı ilə tutuşdurun. Sənədin yazdığı sətirlərə baxmaq üçün isə virtual cədvələ ehtiyac yoxdur, registrin özünü oxumaq kifayətdir.
Bir tipik səhv də mənbələrin yerini dəyişməkdir: real intervalları görmək lazım olanda baza cədvəlinə, baza məbləği lazım olanda isə adi registr cədvəlinə müraciət etmək. Nəticədə kod uzanır, əl ilə toplama yazılır və platformanın hazır verdiyi məntiq yenidən, adətən daha zəif şəkildə, yaradılır. Əgər bir sorğuda ВЫБОР ifadələri ilə dövrlərin kəsişməsini hesablayırsınızsa, çox güman ki, lazımi virtual cədvəli hələ seçməmisiniz.
Unutmayın ki, sorğunun xəta verməməsi onun düzgün olduğuna zəmanət deyil. Bu mövzuda ən faydalı test əl ilə hesablanmış bir kiçik nümunədir.
Xassələrin dəyişdirilməsində də ehtiyatlı olmaq lazımdır. Məsələn, işləyən registrdə qrafik və ya baza dövrü xassəsini dəyişmək yalnız metadata işi deyil: köhnə yazılışlarda həmin sahələr doldurulmayıb, köhnə sorğular isə fərqli mənbəyə bağlı ola bilər. Belə dəyişikliyi əvvəlcə test bazasında, tamamlanmış bir ayın nəticələri ilə tutuşdurmaqla yoxlamaq lazımdır.
Yekun: suala görə mənbə
Hesablama registri ilə sağlam işləmənin açarı sadədir: registrdə yazılanla registrdən çıxarılan cavabı qarışdırmamaq. Xam sətirlər sənədin niyyətini, virtual cədvəllər isə platformanın həmin niyyəti qrafik, yerdəyişmə və baza qaydaları ilə birləşdirdikdən sonrakı nəticəni göstərir. Yenidənhesablama cədvəli isə ayrıca saxlanılan iş siyahısıdır.
Praktik yadda saxlama üçün dörd sualı əzbərləmək kifayətdir. Yazılış hansı tarixlərdə həqiqətən qüvvədədir? Bu, ФактическийПериодДействия sualıdır. Qrafikə görə neçə gün və ya saat nəzərdə tutulub, nə qədəri qalıb? Bu, ДанныеГрафика sualıdır. Faiz hansı məbləğdən alınmalıdır? Bu, База<Регистр> sualıdır. Nəyə yenidən baxılmalıdır? Bu isə yenidənhesablama cədvəlinin sualıdır. Sualınız bu dördündən heç birinə uyğun gəlmirsə, ehtimal ki, adi registr cədvəli kifayət edir.
Registri layihələndirərkən hansı suala cavab axtaracağınızı əvvəlcədən düşünsəniz, lazımi xassələri də vaxtında qoşacaqsınız. Hesablama məntiqini sonradan hesabatlara çıxaranda eyni prinsip qalır, SKD hesabatından hesablama registrinə keçid də bu baxımdan faydalı başlanğıcdır.
Tez-tez verilən suallar
Hesablama registrinin neçə virtual cədvəli var?
Üç virtual cədvəl var: ФактическийПериодДействия, ДанныеГрафика və База<Регистр>. Dördüncü mənbə olan yenidənhesablama cədvəli virtual deyil, yazılışları ayrıca saxlanılan tabe cədvəldir, sorğuda isə eyni registrin adı ilə oxunur.
Ведущие və Вытесняющие virtual cədvəldirmi?
Xeyr. Onlar hesablama növləri planında verilən təsir qaydalarıdır. Вытесняющие qaydasının nəticəsi ФактическийПериодДействия cədvəlində, Ведущие qaydasının nəticəsi isə yenidənhesablama cədvəlində görünür.
Sorğu konstruktorunda ДанныеГрафика görünmürsə, nəyi yoxlamalıyam?
Registrin График, Значение графика və Дата графика xassələrini yoxlayın. Qrafik registri bağlanmayıbsa, bu cədvəl yaranmır. Konfiqurasiyanı dəyişdikdən sonra verilənlər bazasını yeniləməyi də unutmayın.
Virtual cədvəlin nəticəsini yenidən registrə yazmaq olarmı?
Virtual cədvəl yalnız oxumaq üçündür. Hesabladığınız məbləği registrin resursuna qeyd dəsti vasitəsilə yazırsınız, növbəti sorğu isə artıq həmin dəyəri görür.
Adi registr cədvəli nə vaxt kifayətdir?
Sənədin yazdığı sətirləri olduğu kimi görmək istəyəndə: nəzarət, audit və ya hərəkətlərin yoxlanması üçün. Yerdəyişmə, norma və ya baza kimi hesablanmış məlumat lazım olanda virtual cədvələ keçmək lazımdır.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





