Plan yaratmaq Konfiquratorda bir neçə klik çəkir, amma düzgün münasibət matrisi qurmaq düşünmək tələb edir. Bu yazıda beş hesablama növü üçün planı sıfırdan qurur, hər növün siyahılarını əsaslandırır və nəticəni rəqəmli test ilə yoxlayırıq.
planı Konfiquratorda necə yaratmağı, beş növ üçün sıxışdırma, baza və aparıcı münasibətlərini necə müəyyən etməyi və quruluşu test ssenarisi ilə necə yoxlamağı
Hesablama növləri planı qurmaq iki hissədən ibarətdir: obyekti yaratmaq və münasibətləri düşünmək. Birinci hissə bir neçə dəqiqə çəkir. İkincisi isə bütün hesablama sisteminin keyfiyyətini müəyyən edir. Bu yazıda beş növlük kiçik bir plan quracağıq: Emekhaqqi, Mukafat, Xestelik, Mezuniyyet, Isdencixarma.
Addımlara keçməzdən əvvəl qeyd edək ki, plan bir sənədlik işdir. Növləri tələsik yaradıb sonradan münasibətləri tapmağa çalışmaq düzgün deyil. Hər növ üçün bir cümləlik izah yazın: nəyi hesablayır, hansı günlərə aiddir, nədən asılıdır. Sonra matris özü aydın olacaq.
Obyekti Konfiquratorda yaratmaq
- Konfiquratorda metadata ağacında
Планы видов расчетаbudağını tapın və yeni obyekt əlavə edin. - Obyektə ad verin, məsələn
HesablamaNovleri, sinonim kimi isə istifadəçi üçün «Hesablama növləri» yazın. - Əməkhaqqı günlərlə işlədiyi üçün plan xassələrində
Использует период действияişarəsini qoyun. Зависимость от базовыхxassəsindəПо периоду действияdəyərini seçin.Базовые планы видов расчетаsiyahısına planın özünü əlavə edin, yoxsa baza siyahısı boş qalacaq.- Beş növü əvvəlcədən təyin olunmuş elementlər kimi yaradın və hər birinin kodunu sabit saxlayın.
- Hər elementin kartında
Вытесняющие,ВедущиеvəБазовыеsiyahılarını aşağıdakı matrisə görə doldurun. - Hesablama registrini yaradın və
План видов расчетаxassəsində bu planı göstərin.
Münasibət matrisini necə düşünmək olar
Matrisi doldurmaq üçün hər növə üç sual verin. Məni təqvimdə kim sıxışdırır? Məbləğimi kimin nəticəsi əsasında hesablayıram? Kim dəyişsə, yenidən hesablanmalıyam? Cavablar siyahılara birbaşa köçür.
| Növ | Вытесняющие | Базовые | Ведущие |
|---|---|---|---|
| Emekhaqqi | Xestelik, Mezuniyyet | boş | Xestelik, Mezuniyyet |
| Mukafat | boş | Emekhaqqi | Emekhaqqi, Xestelik, Mezuniyyet |
| Xestelik | boş | boş | boş |
| Mezuniyyet | boş | boş | boş |
| Isdencixarma | boş | boş | boş |
Matrisə baxanda bir şey dərhal diqqət çəkir: bütün yük iki növün üzərindədir. Əməkhaqqı sıxışdırılan tərəfdir, ona görə onun kartında sıxışdıranlar sadalanır. Mükafat isə asılı tərəfdir, buna görə baza və aparıcı siyahıları onda doludur. Xəstəlik və Məzuniyyətin öz siyahıları boşdur, çünki onlar başqalarına təsir edir, başqalarından təsir almırlar.
Hər qərarın əsaslandırılması
Əməkhaqqı Xəstəlik və Məzuniyyət tərəfindən sıxışdırılır, çünki işçi eyni gün üçün iki dəfə ödəniş almamalıdır. Eyni növlər Ведущие siyahısında da var, çünki xəstəlik vərəqəsi sonradan düzələndə əməkhaqqının faktiki günləri dəyişir və əməkhaqqı yenidən hesablanmalıdır.
Mükafatın bazası Əməkhaqqıdır, bu aydındır. Onun Ведущие siyahısında Xəstəlik və Məzuniyyətin olması isə bəzən sual doğurur. Məntiq belədir: mükafat faktiki əməkhaqqı üzrə hesablanırsa, xəstəlik dəyişəndə əməkhaqqı, onunla birlikdə də mükafat dəyişəcək. Bu asılılıq açıq göstərilməlidir.
İşdənçıxarma isə tamamilə fərqli haldır. Bu, işlənmiş günlərin əvəzi olmayan birdəfəlik ödənişdir. Ona görə Əməkhaqqı kimi təqvimə iddia etmir və heç kimi sıxışdırmır. İşçi ayın sonuna qədər işləyibsə, həmin günlər üçün əməkhaqqı hesablanmalıdır, işdənçıxarma ödənişi isə ayrıca məbləğ kimi yazılır.
Hər yeni növü avtomatik olaraq Əməkhaqqını sıxışdıran kimi qeyd etməyin. Sıxışdırma yalnız iki növ eyni günlərə iddia edəndə lazımdır. Bonus, kompensasiya və birdəfəlik ödənişlər çox vaxt təqvim günü tutmur.
Mükafat üçün Əməkhaqqının iki siyahıda olması təkrar deyil. Базовые bazanın necə toplanacağını, Ведущие isə dəyişiklik zamanı nə baş verməli olduğunu deyir. Birinci hesablama, ikinci isə düzəliş mərhələsi üçündür.
Testi hazırlamaq: bir işçi, bir ay
Quruluşu yoxlamaq üçün bir nümunə kifayətdir. Nümunə işçi noyabrda aylıq 1500 AZN maaş alır, ay sadəlik üçün 30 gün götürülür. 10-14 noyabrda xəstədir, 21-25 noyabrda isə məzuniyyətdədir. Bu halda əməkhaqqının faktiki dövrü üç parçaya bölünür.
Faktiki əməkhaqqı günləri 9 + 6 + 5 = 20 gündür. Günlük dəyər 50 AZN olduğu üçün əməkhaqqı 1000 AZN olur. Mükafat 20 faizdirsə, 200 AZN alınacaq. Gözlənilən nəticələri əvvəlcədən yazın.
| Yoxlanan məqam | Gözlənilən nəticə | Səhv olanda simptom |
|---|---|---|
| Faktiki günlər | 20 gün, üç parça | 30 gün, sıxışdırma işləmir |
| Əməkhaqqı məbləği | 1000 AZN | 1500 AZN |
| Mükafat bazası | 1000 AZN | 0 AZN və ya 1500 AZN |
| Mükafat | 200 AZN | 0 AZN və ya 300 AZN |
| Xəstəlik düzəlişi | Əməkhaqqı üçün yenidənhesablama ehtiyacı | Heç bir iz yoxdur |
Test üçün qısa kod yazmaq əl ilə yoxlamağı əvəz edir. Əvvəlcədən hazırlanan sorğu ilə planın qaydalarını hesabata çıxarmaq da faydalıdır: yeni növ əlavə olunanda hansı siyahıların boş qaldığını dərhal görmək olur.
// Planın münasibətlərini bir siyahıda çıxaran sorğu
Запрос = Новый Запрос;
Запрос.Текст =
"ВЫБРАТЬ
| Nov.Ссылка КАК Nov,
| Nov.ВидРасчета КАК TesirEdenNov,
| ""Вытесняющие"" КАК Siyahi
|ИЗ
| ПланВидовРасчета.HesablamaNovleri.ВытесняющиеВидыРасчета КАК Nov
|
|ОБЪЕДИНИТЬ ВСЕ
|
|ВЫБРАТЬ
| Nov.Ссылка,
| Nov.ВидРасчета,
| ""Базовые""
|ИЗ
| ПланВидовРасчета.HesablamaNovleri.БазовыеВидыРасчета КАК Nov
|
|ОБЪЕДИНИТЬ ВСЕ
|
|ВЫБРАТЬ
| Nov.Ссылка,
| Nov.ВидРасчета,
| ""Ведущие""
|ИЗ
| ПланВидовРасчета.HesablamaNovleri.ВедущиеВидыРасчета КАК Nov";
Таблица = Запрос.Выполнить().Выгрузить();
Növü əlavə edəndə yoxlama siyahısı
Plan bir dəfəlik iş deyil. Şirkətə gecə növbəsi, ezamiyyət, xəstəlikdən başqa ödəniş növləri əlavə olunur. Hər yeni element üçün aşağıdakı sualları cavablandırın.
- Bu növ təqvim günlərini tutur? Bəli isə, kim onun tərəfindən sıxışdırılmalıdır?
- Sıxışdırılan növlərin
ВытесняющиеvəВедущиеsiyahılarına yeni növ əlavə olunubmu? - Bu növün məbləği başqasının nəticəsindən asılıdır? Bəli isə,
Базовыеdolu və baza dövrü kodda doldurulurmu? - Bu növ dəyişəndə kim yenidən hesablanmalıdır?
- Əvvəlcədən təyin olunmalıdırmı, yoxsa istifadəçi yaradır?
Yeni sıxışdıran növ yaradılır, lakin yalnız öz kartı doldurulur. Halbuki sıxışdırma sıxışdırılan növün kartında qeyd olunur. Yeni «Ezamiyyət» növünü Əməkhaqqının Вытесняющие siyahısına əlavə etməsəniz, ezamiyyət günləri də əməkhaqqı kimi ödənəcək.
Qurulmuş planın registrlə görüşü
Plan hazır olanda onu istifadə edən registr qurulur və sənəd kodu hərəkət yazmağa başlayır. Hərəkətin strukturunu hərəkətin anatomiyası yazısından, proqramla yazılmasını isə proqramlı hərəkətlər məqaləsindən təkrarlaya bilərsiniz. Fərq odur ki, hesablama registrinin hərəkətində ВидРасчета sahəsi plana istinad edir və qaydalar məhz bu sahə ilə işə düşür.
Əgər test ssenarisində rəqəmlər uyğun gəlmirsə, ilk baxacağınız yer plandır, kod deyil. Təcrübədə çox vaxt problem sıxışdırma siyahısının yanlış kartda doldurulmasında və ya baza dövrünün yazılmamasında olur.
Yeni növ əlavə etmək: Ezamiyyət ssenarisi
Plan hazır olandan sonra şirkət ezamiyyət ödənişi əlavə etmək qərarına gəlir. Bu, planın necə genişləndiyini görmək üçün yaxşı nümunədir. Ezamiyyət günləri əməkhaqqı günlərini tutur, yəni iki növ eyni təqvimə iddia edir. Deməli, Əməkhaqqı kartının Вытесняющие siyahısına Ezamiyyet əlavə olunmalıdır. Eyni növ Ведущие siyahısına da yazılır, çünki ezamiyyət tarixləri düzələndə əməkhaqqı dəyişəcək.
Nümunə ilə yoxlayaq. İşçi noyabrda 11-15 tarixlərində, yəni 5 gün ezamiyyətdədir, nümunə günlük ödəniş 60 AZN-dir. Ezamiyyət 5 × 60 = 300 AZN edir. Əməkhaqqının faktiki günləri 30 – 5 = 25, məbləği 25 × 50 = 1250 AZN olur. Mükafat 20 faizlə 250 AZN alınır, cəmi 1250 + 300 + 250 = 1800 AZN. Yalnız bir kartdakı bir sətir bu nəticəni təmin edir. Həmin sətir olmasaydı, əməkhaqqı 1500 AZN, mükafat 300 AZN qalar və işçiyə 250 + 50 = 300 AZN artıq hesablanardı.
Mükafatın Ведущие siyahısını da unutmayın. Ezamiyyət tarixləri dəyişəndə əməkhaqqı dəyişir, mükafatın bazası da onunla birlikdə dəyişir. Bu səbəbdən mükafat üçün də yeni növün asılılığı əlavə olunmalıdır.
Növü proqramla yaratmaq
Əvvəlcədən təyin olunmuş növlər konfiqurasiyada yaradılır. Bununla belə, bəzən istifadəçi öz növünü əlavə edir və ya miqrasiya zamanı növlər koddan yüklənir. Plan meneceri üçün bu məqsədə xidmət edən СоздатьВидРасчета metodu var. Standart siyahılar isə adi cədvəl hissəsi kimi doldurulur.
Nov = ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.СоздатьВидРасчета();
Nov.Код = "EZM";
Nov.Наименование = "Ezamiyyət";
Nov.Записать();
// Yeni növ Əməkhaqqını sıxışdırır: qayda Əməkhaqqının kartında yazılır
Emekhaqqi = ПланыВидовРасчета.HesablamaNovleri.Emekhaqqi.ПолучитьОбъект();
Emekhaqqi.ВытесняющиеВидыРасчета.Добавить().ВидРасчета = Nov.Ссылка;
Emekhaqqi.ВедущиеВидыРасчета.Добавить().ВидРасчета = Nov.Ссылка;
Emekhaqqi.Записать();
Bu kod ən önəmli qaydanı bir daha göstərir: sıxışdırma sətri yeni növün deyil, sıxışdırılan Əməkhaqqı növünün kartına yazılır. Kodu təkrar işlətdikdə eyni sətrin ikinci dəfə əlavə olunmaması üçün yoxlama da düşünmək lazımdır, çünki miqrasiya prosedurları adətən bir neçə dəfə işlədilir.
Planı sistematik yoxlamaq
Əvvəlki bölmədəki sorğu planın bütün münasibətlərini siyahıya çıxarır. Bu siyahıdan məntiqi uyğunsuzluqları tapmaq asandır. Ən faydalı yoxlama sadədir: əgər bir növ Əməkhaqqını sıxışdırırsa, o, adətən Əməkhaqqının Ведущие siyahısında da olmalıdır. Siyahıların biri dolu, digəri boşdursa, bu, ən azı nəzərdən keçirilməli bir haldır.
| Yoxlama | Tapılan hal | Atılmalı addım |
|---|---|---|
Sıxışdıran növ Ведущие siyahısında yoxdur | Düzəliş yenidənhesablamaya düşməyəcək | Asılılığı əlavə edin və ya səbəbini qeyd edin |
Faizli növün Базовые siyahısı boşdur | Mükafat 0 AZN çıxacaq | Bazanı müəyyən edin |
| Növ öz siyahılarında özünə istinad edir | Məntiq şübhəlidir | Ehtiyacı yenidən qiymətləndirin |
| Əvvəlcədən təyin olunmayan növə kodda istinad var | Başqa bazada xəta çıxacaq | Növü əvvəlcədən təyin olunmuş edin |
Belə yoxlamanı plan dəyişdikdən sonra hər dəfə işlətmək yaxşı vərdişdir. Bir nəfərin yaddaşına etibar etmək əvəzinə, münasibətlərin siyahısını versiya qeydləri ilə birlikdə saxlamaq komanda işində də çox faydalı olur. Yeni proqramçı layihəyə qoşulanda ilk öncə həmin siyahını oxumaqla hesablamanın məntiqini tez başa düşür.
Ad və kod seçiminə dair qaydalar
Plan elementinin adı və kodu ilk baxışda əhəmiyyətsiz görünür, amma uzunömürlü sistemdə fərq yaradır. Əvvəlcədən təyin olunmuş element üçün metadata adı kodda işlədilir, ona görə qısa, ardıcıl və mənalı olmalıdır: Emekhaqqi, Mukafat, Xestelik. Ad sonradan dəyişdirilə bilər, amma hər dəyişiklik koddakı bütün istinadların yenilənməsini tələb edir.
İstifadəçinin gördüyü Наименование isə ayrı məsələdir. O, hesabatlarda çıxır, mühasib onu dəyişə bilər. Buna görə kodda heç vaxt ada söykənməyin. Kod da ayrıca əhəmiyyət daşıyır: fərqli bazalar arasında məlumat mübadiləsi və ya yükləmə zamanı element çox vaxt kodla tapılır. Əgər kodlar avtomatik verilib və sonradan fərqlənibsə, iki baza arasında növləri uyğunlaşdırmaq çətinləşir. Əvvəlcədən təyin olunmuş növlər üçün sabit kod qoymaq bu problemin qarşısını alır.
Plan böyüdükcə növlərin sayı artır, siyahıda axtarış çətinləşir. İyerarxiya olmadığı üçün nizam kod və ad qaydaları ilə yaradılır. Məsələn, ödənişlərin kodunu bir hərflə, tutulmaların kodunu başqa hərflə başlatmaq olar. Bu kiçik intizam forma siyahılarında çeşidləmə imkanı yaradır və yeni əməkdaşın sistemi anlamasını asanlaşdırır.
Son olaraq plan haqqında qısa izah qeydini konfiqurasiyanın öz içində də saxlamağı düşünün. Hər əvvəlcədən təyin olunmuş növün şərhində növün nəyi hesabladığını və niyə həmin siyahılarda olduğunu bir cümlə ilə yazmaq mümkündür. Bu qeyd xarici sənədlərdən fərqli olaraq konfiqurasiya ilə birlikdə yaşayır. Komandaya yeni qoşulan proqramçı planı açan kimi hər qaydanın səbəbini görür və əsaslandırılmamış dəyişikliklərin riski azalır. Xüsusilə hər yeni növ əlavə olunanda həmin qeydi də yeniləmək vərdişə çevrilməlidir, çünki köhnəlmiş izah heç bir izahdan da pis ola bilər.
Plan hazırdır, növbəti addım testdir
Yaxşı qurulmuş plan beş sətirlik matrisdir, amma arxasında aydın düşüncə dayanır. Hər növün nəyi hesabladığını, kimin onu sıxışdırdığını və nəyin ona təsir etdiyini yazdıqdan sonra Konfiquratordakı iş mexaniki olur. Ən çox vaxtı testə ayırın: bir işçi, bir ay, əvvəlcədən hesablanmış rəqəmlər. Bu sadə yoxlama planın dəqiq işlədiyini sübut edir və sonradan çıxa biləcək səssiz səhvlərin əksəriyyətinin qarşısını alır. Bu yanaşma hər yeni növ əlavə ediləndə təkrarlana bilər, ona görə planın keyfiyyəti zamanla azalmır, əksinə sənədləşdirilmiş qərarlarla möhkəmlənir.
Tez-tez verilən suallar
İşdənçıxarma ödənişi əməkhaqqını sıxışdırmalıdırmı?
Adətən xeyr. Birdəfəlik ödəniş işlənmiş günləri əvəz etmir, müqavilənin son gününədək əməkhaqqı öz qaydasında hesablanır. Sıxışdırma yalnız iki növ eyni günlərə iddia etdikdə lazımdır.
Mükafatın Ведущие siyahısına Xəstəlik yazmaq lazımdırmı?
Mükafatın bazası faktiki əməkhaqqı olduqda bəli, faydalıdır. Xəstəlik dəyişəndə əməkhaqqının faktiki günləri də dəyişir, buna görə mükafatın bazası da dəyişə bilər.
Hesablama növünü sənəd kodunda istifadə etmək üçün əvvəlcədən təyin olunmuş etmək məcburidirmi?
Məcburi deyil, amma kod konkret növə istinad edirsə, əvvəlcədən təyin olunmuş element ən etibarlı yoldur. İstifadəçinin əlavə etdiyi növlər isə sənəd rekvizitindən seçilir.
Plandakı siyahıları istifadəçi rejimində dəyişmək olarmı?
Bəli, hesablama növünün formasında və proqramla dəyişmək mümkündür. Amma əvvəlcədən təyin olunmuş növlərin qaydalarını konfiqurasiyada saxlamaq daha nəzarətlidir, çünki kod həmin qaydalara söykənir.
1C hesablama registrləri üzrə peşəkar dəstək lazımdır?
KodYaz komandası 1C proqramlaşdırması, əməkhaqqı və uçot həlləri, kodun auditi və təlimlər üzrə sizə kömək edə bilər. Bizimlə əlaqə saxlayın və ya kurs proqramı ilə tanış olun.
KodYaz · 1C proqramlaşdırma kursu · Modul 6 · Hesablama registrləri





