Məqalə

İstifadəçi adları, e-poçt ünvanları, barkodlar, sənəd nömrələri və müqavilə şərtləri biznes tətbiqlərində ən çox məhz mətn (Строка, ingiliscə String) tipində saxlanılır. Mətn yazmaq asan görünür: dırnaq qoyursan və hazırdır. Amma boşluqlardan ibarət “boş” sahələr, mətnin ədədlə birləşməsi, sətirlərin 1-dən nömrələnməsi və NULL kimi məqamlar kodda gizli xətalara səbəb olur. Bu məqalədə Строка tipinin 6 vacib məqamını praktiki nümunələrlə izah edirik.

1. Mətn və ədədin birləşməsi: sol operand qərar verir

1C-də mətn dəyərləri qoşa dırnaq daxilində yazılır. Dırnağın özünü mətnə daxil etmək üçün onu ikiqat yazırlar: "Ad: ""Ali""". Mətnlər + operatoru ilə birləşdirilir (konkatenasiya).

Mətn və başqa tipli dəyər + ilə birləşəndə nəticə solda duran operandın tipinə görə müəyyən olunur. Sol operand mətndirsə, sağ operand mətnə çevrilir və iki mətn birləşir.

Bildiris = "Qiymət: " + 25;        // "Qiymət: 25"
Metn5    = "5" + 5;                // "55" (mətn)
DogruCem = Число("5") + 5;         // 10 (ədəd)

Bildiris = СтрШаблон("Qiymət: %1 AZN, miqdar: %2", Формат(25, "ЧДЦ=2"), 3);
// "Qiymət: 25,00 AZN, miqdar: 3" (onluq ayırıcı regional ayarlardan asılıdır)

2. Mətni hissələrə ayırmaq: СтрДлина, Лев, Прав, Сред

C++, Java və Python kimi dillərdən gələn proqramçılar indeksi 0-dan saymağa öyrəşiblər. 1C-nin sətir funksiyalarında isə ilk simvolun nömrəsi 1-dir.

Metn = "Salam kodyazlılar";

Uzunluq  = СтрДлина(Metn);     // 17
SolHisse = Лев(Metn, 5);       // "Salam"
SagHisse = Прав(Metn, 11);     // "kodyazlılar"
OrtaHisse = Сред(Metn, 7, 6);  // "kodyaz" (7-ci simvoldan 6 simvol)

Şəkil 3. Funksiyaların qaytardığı hissələrin simvol sayı

3. Axtarış: Найти tapmayanda 0 qaytarır

Найти(Metn, Axtarilan) alt-mətni tapanda onun ilk simvolunun mövqeyini (1-dən başlayaraq) qaytarır. Tapmayanda isə 0 verir; -1 və ya xəta yoxdur. Yoxlamanı həmişə > 0 şəklində qurun.

Email = "info@kodyaz.az";
AtMovqeyi = Найти(Email, "@");

Если AtMovqeyi > 0 Тогда
    Сообщить("@ işarəsi tapıldı, mövqeyi: " + AtMovqeyi);
Иначе
    Сообщить("Xəta: yanlış e-poçt ünvanı!");
КонецЕсли;

Əvəzləmə və müqayisə

• СтрЗаменить(Metn, Axtarilan, Yeni) uyğun gələn bütün hissələri əvəz edir və hərf registrini nəzərə alır.
• СтрСравнить(Metn1, Metn2) registrdən asılı olmadan müqayisə edir: birinci kiçikdirsə -1, bərabərdirsə 0, böyükdürsə 1 qaytarır.

Metn = СтрЗаменить("a-b-c", "-", "/");        // "a/b/c"
Netice = СтрСравнить("Alma", "alma");         // 0 (registr nəzərə alınmır)

4. СтрРазделить və СтрСоединить cütlüyü

Mətni ayırıcıya görə hissələrə bölmək və ya massivin elementlərini bir mətndə birləşdirmək CSV emalında və ayırıcılı məlumat sətirlərində tez-tez lazım olur. Bunu muncuqlu boyunbağı ilə müqayisə etmək olar: СтрРазделить ipi kəsib muncuqları massivə tökür, СтрСоединить isə muncuqları seçdiyiniz ayırıcı ilə yenidən düzür.

MehsulMetni = "Alma; Armud; Nar";

// 1. Ayırıcıya görə massivə bölürük
MehsulMassivi = СтрРазделить(MehsulMetni, ";");
// ["Alma", " Armud", " Nar"]  (boşluqlar elementlərdə qalır)

// 2. Hər elementi təmizləyib massivə yığırıq
TemizMassiv = Новый Массив;
Для Каждого Mehsul Из MehsulMassivi Цикл
    TemizMassiv.Добавить(СокрЛП(Mehsul));
КонецЦикла;

// 3. Yeni ayırıcı ilə birləşdiririk
YeniMetn = СтрСоединить(TemizMassiv, " - ");
// "Alma - Armud - Nar"

5. İstifadəçi “hiylələri” və boş sahənin düzgün yoxlanması

İstifadəçilər məcburi sahəni tez keçmək üçün bəzən mətn əvəzinə bir neçə dəfə Space düyməsini basırlar. Yoxlamanı düzgün qurmasanız, belə sətir “doldurulmuş” sayıla bilər.

DaxilEdilenMetn = "   ";   // yalnız boşluqlar

Если ПустаяСтрока(DaxilEdilenMetn) Тогда
    Сообщить("Sahəni həqiqi məlumatla doldurun!");
КонецЕсли;

// Verilənləri saxlamazdan əvvəl artıq boşluqları təmizləmək üçün:
Ad = СокрЛП(DaxilEdilenMetn);

СокрЛП() sətrin həm solundakı, həm sağındakı artıq boşluqları silir; СокрЛ() yalnız soldakıları, СокрП() isə yalnız sağdakıları silir. Bu funksiya yoxlama üçün deyil, məlumatı təmizləmək üçündür.

Registr funksiyaları

Если НРег(СокрЛП(Email1)) = НРег(СокрЛП(Email2)) Тогда
    Сообщить("Ünvanlar eynidir");
КонецЕсли;

6. NULL, Неопределено və Строка()

Неопределено BSL dilinin öz “dəyər yoxdur” göstəricisidir. NULL isə daha çox verilənlər bazasından, xüsusən sorğu nəticələrindən gəlir: məsələn, LEFT JOIN-də qarşılığı tapılmayan sahə NULL olur.

Hər iki dəyər Строка() funksiyasına xəta vermədən ötürülə bilər. Lakin nəticə boş mətn deyil, dəyərin adının özüdür:

Düzgün həll: yoxlamanı tipə görə qurun

Burada ЗначениеЗаполнено() uyğun deyil. Çünki ədəd sıfır, 0, onun üçün də Ложь qaytarır və Строка(0) yerinə boş mətn alarsınız. Aşağıdakı funksiya yalnız NULL və Неопределено halını ayırır:

Функция EtibarliMetn(Deyer)

    Если Deyer = Неопределено Или ТипЗнч(Deyer) = Тип("Null") Тогда
        Возврат "";
    КонецЕсли;

    Возврат Строка(Deyer);

КонецФункции

Sorğuda problemi daha tez, bazaya yaxın səviyyədə həll etmək mümkündür. ЕстьNULL() funksiyası (IsNull) NULL dəyəri başqa dəyərlə əvəz edir:

ВЫБРАТЬ
    Клиенты.Наименование КАК Ad,
    ЕстьNULL(Адреса.Адрес, "") КАК Unvan
ИЗ
    Справочник.Клиенты КАК Клиенты
        ЛЕВОЕ СОЕДИНЕНИЕ РегистрСведений.Адреса КАК Адреса
        ПО Клиенты.Ссылка = Адреса.Клиент

Yekun: 6 qayda yadda saxlayın

1. Sol operand tipi müəyyən edir. "5" + 5 nəticəsi "55"-dir; riyazi toplama üçün Число() istifadə edin.
2. Mövqelər 1-dən başlayır. Лев, Прав, Сред və Найти bu qaydaya tabedir.
3. Найти tapmayanda 0 qaytarır. Yoxlamanı > 0 ilə qurun, registrə həssas olduğunu unutmayın.
4. СтрРазделить ilə СтрСоединить cütlüyü massiv və mətn arasında körpüdür; elementləri СокрЛП ilə təmizləyin.
5. Boş sahə üçün ПустаяСтрока() yalnız boşluqlardan ibarət sətri də tutur.
6. NULL və Неопределено mətnə çevriləndə “NULL” və “Неопределено” sözləri alınır; əvvəlcədən yoxlayın və ya sorğuda ЕстьNULL() istifadə edin.

Tez-tez verilən suallar